Σε μια προσπάθεια να αποσυρθεί προσωρινά από τις απειλές για δασμούς κατά ευρωπαϊκών χωρών και να επαναφέρει τη συζήτηση γύρω από το αρκτικό νησί σε ένα πιο «διαπραγματευτικό» πεδίο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι έχει διαμορφωθεί ένα «πλαίσιο μελλοντικής συμφωνίας» σχετικά με τη Γροιλανδία.
Η δήλωση ότι «έχουμε ένα concept deal» έγινε κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, μετά από συνάντηση του Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε και συνοδεύτηκε από την απόφαση να παγώσουν οι δασμοί που είχαν προγραμματιστεί για την 1η Φεβρουαρίου σε ευρωπαϊκές εισαγωγές ως αντίποινα για την αντιπαράθεση γύρω από τη Γροιλανδία.
Τι περιλαμβάνει (και τι όχι) το «πλαίσιο συμφωνίας»
Παρότι ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία πολύ καλή για τις ΗΠΑ και για τους συμμάχους, στις δημόσιες τοποθετήσεις του δεν παρουσιάστηκαν σαφείς όροι ή δεσμεύσεις επί της ουσίας.
Δεν έχει γίνει γνωστό αν περιλαμβάνει στοιχεία όπως μεταφορά κυριαρχίας, νομικά δικαιώματα ή διαχείριση πόρων. Ο ίδιος ο πρόεδρος απέφυγε να επιβεβαιώσει αν η ιδέα της απόκτησης πλήρους «ιδιοκτησίας» του νησιού παραμένει στόχος, χαρακτηρίζοντας το θέμα «λίγο πολύπλοκο» και λέγοντας ότι θα δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες στο μέλλον.
Αντίθετα, οι δηλώσεις του και τα λεχθέντα στο περιθώριο της συνάντησης με τον Ρούτε φαίνεται να εστιάζουν περισσότερο σε γενικούς όρους συνεργασίας για την ασφάλεια στην Αρκτική και στη δυνατότητα από κοινού δράσης σε θέματα που αφορούν ολόκληρη την περιοχή.
Γεωπολιτικό προφίλ: Αρκτική και ασφάλεια
Η Γροιλανδία αποτελεί στρατηγικό σημείο υψηλού ενδιαφέροντος για πολλές χώρες λόγω της γεωγραφικής της θέσης, της μεγάλης ακτογραμμής στον Αρκτικό Κύκλο και των πλούσιων φυσικών πόρων που εκτιμάται ότι υπάρχουν στην περιοχή.
Η προσπάθεια των ΗΠΑ να επαναθερμάνουν τη συζήτηση για συμφωνία σε επίπεδο ασφάλειας δείχνει μια στροφή από την ανοιχτή αντιπαράθεση σε προσπάθεια διαπραγμάτευσης με διεθνείς συμμάχους υπό την «ομπρέλα» του ΝΑΤΟ - τουλάχιστον στο πλαίσιο που περιγράφει ο Τραμπ.
Ωστόσο, το ίδιο το ΝΑΤΟ σε επίσημη ανακοίνωση μετά τη συνάντηση μίλησε μόνο για «παραγωγικές συζητήσεις» σχετικά με τη σημασία της συλλογικής ασφάλειας στην Αρκτική, χωρίς να επιβεβαιώσει την ύπαρξη οποιασδήποτε συμφωνίας για μεταβολή της κατάστασης της Γροιλανδίας ή μεταφορά κυριαρχίας.
Αντίδραση Ευρώπης και Δανίας
Η ανακοίνωση του Τραμπ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ είχαν εκφράσει ήδη έντονη αντίθεση στις απειλές για δασμούς και στρατιωτικής φύσης υπαινιγμούς γύρω από τη Γροιλανδία, με αποτέλεσμα το Ευρωκοινοβούλιο να παγώσει τις εργασίες επικύρωσης της ευρω–αμερικανικής εμπορικής συμφωνίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Η κυβέρνηση της Δανίας και κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι της Γροιλανδίας έχουν καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συζήτηση για το μέλλον του νησιού πρέπει να γίνει με τη συμμετοχή και τη συναίνεση των ίδιων των Γροιλανδών και όχι μονομερώς από τρίτες δυνάμεις.
Οικονομικές και εμπορικές επιπτώσεις
Η αλλαγή πλεύσης του Τραμπ από την απειλή δασμών σε ένα γενικό «πλαίσιο συμφωνίας» είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές: ενδεικτικά, οι αμερικανικοί δείκτες σημείωσαν άνοδο μετά την ανακοίνωση της αναδίπλωσης, ανακουφίζοντας επενδυτές που είχαν ανησυχήσει για τον κίνδυνο εμπορικών και γεωστρατηγικών συγκρούσεων.
Ωστόσο, η έλλειψη σαφών όρων και η αβεβαιότητα για το τι ακριβώς περιλαμβάνει το «πλαίσιο» αφήνουν ανοικτό σημαντικό περιθώριο για περαιτέρω εντάσεις, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου οι σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ και ΗΠΑ–ΝΑΤΟ έχουν ήδη τεθεί υπό πίεση λόγω της ευρύτερης ατζέντας του Τραμπ.
Από γεωπολιτική και γεωοικονομική άποψη, η αναφορά του Τραμπ σε ένα «concept deal» για τη Γροιλανδία λειτουργεί προς το παρόν ως μια προσπάθεια εκτόνωσης της κρίσης με τους Ευρωπαίους εταίρους και ως ένδειξη ότι οι διαπραγματεύσεις στο υψηλότερο διεθνές επίπεδο συνεχίζονται.
Παρόλ’ αυτά, η έλλειψη λεπτομερειών και η έμφαση σε ένα ασαφές "πλαίσιο" δείχνουν ότι η πραγματική ουσία της πιθανής συμφωνίας παραμένει ακόμη υπό διαμόρφωση και οι σύμμαχοι και οι διεθνείς σχέσεις σε επιφυλακή.