Ισχυρό πλήγμα δέχθηκε η καταναλωτική εμπιστοσύνη στην Τουρκία τον Οκτώβριο, καθώς η αναταραχή στις χρηματοπιστωτικές αγορές και η κρίση στον κλάδο των επενδυτικών κεφαλαίων επιβάρυναν το οικονομικό κλίμα και επηρέασαν τις αποταμιευτικές επιλογές των νοικοκυριών.
Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε κατά 7,7%, στις 84,8 μονάδες, από 91,9 μονάδες τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τουρκικής Στατιστικής Υπηρεσίας (TÜİK). Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση από τον Αύγουστο του 2023 και το χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2026.
Η απότομη υποχώρηση καταγράφεται έναν μήνα μετά τις αναταράξεις στον κλάδο των επενδυτικών κεφαλαίων, οι οποίες προκάλεσαν ισχυρές πιέσεις στην αγορά και άφησαν επενδυτές χωρίς πρόσβαση σε μέρος των περιουσιακών τους στοιχείων. Η κρίση δεν περιορίστηκε στις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές, αλλά επεκτάθηκε και στις προσδοκίες των νοικοκυριών για την οικονομία και την προσωπική τους οικονομική κατάσταση.
Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υπολογίζεται σε κλίμακα από 0 έως 200 μονάδες. Τιμές κάτω από τις 100 μονάδες υποδηλώνουν ότι υπερισχύει η απαισιοδοξία μεταξύ των καταναλωτών, γεγονός που καθιστά σαφές ότι το οικονομικό κλίμα στην Τουρκία παραμένει σε αρνητικό έδαφος.
Η κρίση στα κεφάλαια αλλάζει τις αποταμιευτικές επιλογές
Η επιδείνωση του δείκτη συνδέεται με την αυξανόμενη επιφυλακτικότητα των νοικοκυριών απέναντι στα επενδυτικά προϊόντα. Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας του Πανεπιστημίου Koç, το ποσοστό των νοικοκυριών που σχεδιάζουν να τοποθετήσουν τις αποταμιεύσεις τους σε επενδυτικά κεφάλαια μειώθηκε στο 21%, από 28% προηγουμένως.
Η υποχώρηση κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες ήταν η μεγαλύτερη μηνιαία μεταβολή μεταξύ των κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων που εξετάστηκαν στην έρευνα.
Η καθηγήτρια Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Koç, Σέλβα Ντεμιράλπ, επισήμανε ότι η ανησυχία που προκάλεσαν οι ρευστοποιήσεις των κεφαλαίων εξαπλώθηκε πέρα από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, επηρεάζοντας ευρύτερα τη συμπεριφορά των νοικοκυριών.
Η εξέλιξη υποδηλώνει ότι η αναταραχή δεν επηρεάζει μόνο τις αποτιμήσεις και τις επενδυτικές τοποθετήσεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες επιλέγουν να διαχειριστούν τα διαθέσιμα εισοδήματα και τις αποταμιεύσεις τους.
Χρυσός, ξένα νομίσματα και προθεσμιακές καταθέσεις
Καθώς η εμπιστοσύνη στα επενδυτικά κεφάλαια υποχωρεί, τα νοικοκυριά στρέφονται περισσότερο σε παραδοσιακές επιλογές αποταμίευσης, όπως ο χρυσός, τα ξένα νομίσματα και οι προθεσμιακές καταθέσεις.
Η μετατόπιση αυτή αποτυπώνει την προσπάθεια περιορισμού της έκθεσης σε επενδυτικά προϊόντα που θεωρούνται περισσότερο ευάλωτα στις αναταράξεις των αγορών. Παράλληλα, καταδεικνύει ότι οι εξελίξεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την οικονομική συμπεριφορά των νοικοκυριών, ακόμη και όταν δεν συμμετέχουν ενεργά στις χρηματιστηριακές συναλλαγές.
Η πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες για την πορεία της ιδιωτικής κατανάλωσης, καθώς η εντεινόμενη αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη προσοχή στις δαπάνες και σε αναβολή αγορών.
Για την τουρκική οικονομία, η εξέλιξη αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της ευαισθησίας του οικονομικού κλίματος απέναντι στις αναταράξεις των χρηματοπιστωτικών αγορών. Η πορεία της εμπιστοσύνης τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την αποκατάσταση της ομαλότητας στον κλάδο των επενδυτικών κεφαλαίων και την ικανότητα των νοικοκυριών να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη τους στις διαθέσιμες επενδυτικές επιλογές.