Ηχηρό μήνυμα υπέρ της πράσινης μετάβασης και της ευρωπαϊκής ενότητας εξέπεμψε από το βήμα του Economist Athens ο Φρανς Τίμερμανς, πρώην εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Ενόψει των ενεργειακών προκλήσεων και των γεωπολιτικών ανακατατάξεων του 2026 και των επόμενων ετών, παρουσίασε ένα αναλυτικό –και συχνά αυτοκριτικό– όραμα για το μέλλον της Ευρώπης, αντλώντας παραδείγματα από το παρελθόν και το παρόν.
Ξεκινώντας την ομιλία του, αναφέρθηκε στη θητεία του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, τιμώντας τον παρόντα Δημήτρη Αβραμόπουλο, στάθηκε στην κρίσιμη περίοδο 2014-2015, όταν η Ελλάδα βρέθηκε στο χείλος της καταστροφής και η Ευρώπη, επιδεικνύοντας ενότητα, απέτρεψε το Grexit. Η αναφορά αυτή λειτούργησε ως προοίμιο του βασικού του μηνύματος: τη σημασία της συλλογικής δράσης.
Ο πρώην αντιπρόεδρος της ΕΕ εξέφρασε την πεποίθηση ότι η νομοθεσία της Πράσινης Συμφωνίας θα παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αναλλοίωτη, συνεχίζοντας να μετασχηματίζει την ευρωπαϊκή οικονομία και τον ενεργειακό τομέα. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι το Green Deal έχει δεχθεί πολιτικές επιθέσεις, εντασσόμενο σε έναν «πόλεμο πολιτισμών», επηρεασμένο και από τη ρητορική στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παραδέχθηκε επίσης ότι ορισμένα μέτρα, όπως η απαγόρευση των αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης έως το 2035, είχαν κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, καθώς η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία γνώριζε ήδη ότι η καινοτομία και ο ανταγωνισμός –κυρίως από την Κίνα– θα οδηγούσαν αναπόφευκτα προς την ηλεκτροκίνηση.
Ασκώντας κριτική στην ευρωπαϊκή νοοτροπία που συχνά περιπλέκει τις λύσεις, σημείωσε ότι ενώ Ευρωπαίοι μηχανικοί απέρριπταν την ηλεκτροκίνηση ως «πολύ απλή», οι Κινέζοι την υιοθέτησαν, αντιλαμβανόμενοι πως η απλότητα μειώνει το κόστος και προσελκύει τους καταναλωτές. «Οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο θέλουν φθηνές επιλογές κινητικότητας», υπογράμμισε.
Σε αυτό το πλαίσιο, πρότεινε ακόμη και τη μετονομασία της Πράσινης Συμφωνίας, κατά το πρότυπο του αμερικανικού Inflation Reduction Act, ώστε να αποτραπεί η εργαλειοποίησή της στον πολιτικό διάλογο. «Γιατί να μην την ονομάσουμε “Freedom Deal” – Συμφωνία για την Ελευθερία;» διερωτήθηκε.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η ανάγκη ενεργειακής αυτονομίας της Ευρώπης. Σε μια περίοδο βιομηχανικής και γεωπολιτικής αναδιάταξης, τόνισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να καταστεί εξαρτημένη από δυνάμεις όπως η Κίνα ή οι ΗΠΑ. Η μόνη βιώσιμη οδός προς την κυριαρχία αυτή είναι, όπως είπε, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. «Δεν έχουμε τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου», σημείωσε, χαρακτηρίζοντας τη στροφή σε ΑΠΕ, υδρογόνο και –για ορισμένους– πυρηνική ενέργεια ως στρατηγική αναγκαιότητα.
Επέκρινε, παράλληλα, την απουσία μιας ολοκληρωμένης Ενεργειακής Ένωσης τα τελευταία 20 χρόνια, γεγονός που οδήγησε σε «ηθικό κίνδυνο» και στην επιλογή ορισμένων κρατών-μελών να εξασφαλίζουν φθηνή ενέργεια από χώρες όπως η Ρωσία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ελλάδα, τόσο για την ανθεκτικότητά της κατά την οικονομική κρίση όσο και για τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην πράσινη μετάβαση. Όπως επεσήμανε, η χώρα διαθέτει τεράστιο δυναμικό να εξελιχθεί σε ενεργειακό κόμβο, παρέχοντας καθαρή ενέργεια στην Ευρώπη μέσω υποθαλάσσιων διασυνδέσεων.
Προέτρεψε, μάλιστα, τους Έλληνες ηγέτες να μεταφέρουν την εμπειρία τους στην υπόλοιπη Ευρώπη –και ιδίως στη Γερμανία– όσον αφορά τις ρυθμιστικές μεταρρυθμίσεις, ενώ κάλεσε την Ελλάδα να πρωτοστατήσει στη διεύρυνση της ΕΕ προς τα Δυτικά Βαλκάνια, την Αλβανία και τη Μολδαβία, χαρακτηρίζοντας τη διαδικασία στρατηγικής σημασίας.
Κλείνοντας, ο Φρανς Τίμερμανς υπογράμμισε ότι η έλλειψη ενότητας είναι το βασικό εμπόδιο για την Ευρώπη. «Αν παραμείνουμε διαιρεμένοι, η κατάσταση δεν θα είναι καλή. Αν ξαναβρούμε την ενότητα, τα πράγματα θα είναι καλύτερα», είπε, φέρνοντας ως παράδειγμα την Airbus, που απέδειξε ότι η Ευρώπη μπορεί να ανταγωνιστεί παγκόσμιους κολοσσούς όταν λειτουργεί ενωμένη.
Το μήνυμα από την Αθήνα ήταν διπλό: ελπίδα αλλά και προειδοποίηση. Η πράσινη μετάβαση και η ενεργειακή αυτονομία αποτελούν τους πυλώνες του ευρωπαϊκού μέλλοντος μετά το 2026, όμως η επιτυχία τους θα κριθεί από την ικανότητα της Ευρώπης να καινοτομεί, να σκέφτεται ολιστικά και, πάνω απ’ όλα, να παραμένει ενωμένη.