Τα βασικά σημεία του μνημονίου κατανόησης κυκλοφορούν εδώ και ημέρες, ωστόσο το πιο πρόσφατο έγγραφο - αντίγραφο που αποκαλύπτει το Bloomberg, προσφέρει μέχρι στιγμής την πληρέστερη εικόνα της οικονομικής ενίσχυσης που πρόκειται να λάβει το Ιράν με αντάλλαγμα τον τερματισμό του ελέγχου του στα Στενά του Ορμούζ και την επαναβεβαίωση της δέσμευσής του να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Το Ιράν πρόκειται να λάβει ευρείας κλίμακας οικονομικά κίνητρα στο πλαίσιο της συμφωνίας του με τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος άμεσης πώλησης πετρελαίου, της πρόσβασης σε αναπτυξιακό ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων και της μελλοντικής αποδέσμευσης των παγωμένων περιουσιακών του στοιχείων.
Σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ «θα εκδώσει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και των παραγώγων τους» αμέσως μετά την υπογραφή. Οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό τους και οι δύο χώρες θα συνεργαστούν ώστε η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ να επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
Χρηματοδότηση 300 δισ.δολαρίων για την αποκατάσταση του Ιράν
Σύμφωνα με το προσχέδιο, οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί τους εταίροι θα δημιουργήσουν σχέδιο για την αποκατάσταση και οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, με χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων. Το κείμενο παραμένει ασαφές ως προς την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν, αναφέροντας μόνο ότι οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν τη δέσμευση τα κεφάλαια αυτά «να αποδεσμευθούν και να καταστούν πλήρως διαθέσιμα», χωρίς να καθορίζεται χρονοδιάγραμμα.
Δέσμευση του Ιράν για τη μη απόκτηση πυρηνικού όπλου
Η συμφωνία συνδυάζει άμεσα και μελλοντικά κίνητρα για το Ιράν, ενώ παράλληλα το δεσμεύει να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Η Τεχεράνη υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι δεν επιθυμεί την κατασκευή ατομικής βόμβας και είχε αναλάβει αντίστοιχη δέσμευση στο πλαίσιο της συμφωνίας JCPOA επί προεδρίας Ομπάμα.
Το Ιράν βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις από την επανάσταση του 1979 που ανέτρεψε τον Σάχη. Σύμφωνα με ανάλυση του Atlantic Council, περίπου 12 δισ. δολάρια ιρανικών κεφαλαίων πάγωσαν τότε. Τις επόμενες δεκαετίες επιβλήθηκαν επιπλέον αμερικανικές αλλά και διεθνείς κυρώσεις, ιδίως κατά την περίοδο που οδήγησε στην εφαρμογή της JCPOA το 2015.
Οι εκτιμήσεις για το συνολικό ύψος των ιρανικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν δεσμευμένα παγκοσμίως διαφέρουν σημαντικά, κυμαινόμενες από 24 δισ. έως και πάνω από 100 δισ. δολάρια. Το 2023, η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε σχεδιάσει να διαθέσει στο Ιράν 6 δισ. δολάρια από έσοδα πετρελαίου μέσω λογαριασμού ανθρωπιστικής βοήθειας που διαχειριζόταν το Κατάρ, αλλά το σχέδιο ανεστάλη μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.
