Ένα ευρύ πρόγραμμα επενδύσεων θέτει σε εφαρμογή η Ευρωπαϊκή Ένωση, επιδιώκοντας να περιορίσει τη δραματική εξάρτησή της από την Κίνα στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών. Σύμφωνα με πληροφορίες που αποκαλύπτει το Bloomberg, οι Βρυξέλλες έχουν προκρίνει δεκάδες έργα στρατηγικού χαρακτήρα, το συνολικό κόστος των οποίων υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσει τα 43 δισ. ευρώ.
Η ανάγκη για την άμεση ευρωπαϊκή αντίδραση έγινε εντονότερη μετά τους περιορισμούς στις εξαγωγές που επέβαλε το Πεκίνο το 2025. Η κίνηση αυτή κατέστησε σαφές ότι η δεσπόζουσα θέση της Κίνας λειτουργεί πλέον ως εργαλείο ασκώντας οικονομικές και πολιτικές πιέσεις.
-
60% της εξόρυξης: Το Πεκίνο ελέγχει τη μερίδα του λέοντος στην παγκόσμια εξόρυξη σπάνιων γαιών, οι οποίες είναι απαραίτητες για την κατασκευή εξειδικευμένων μαγνητών.
-
90% της επεξεργασίας: Το ποσοστό κυριαρχίας της Κίνας ξεπερνά κάθε όριο στη διύλιση και τον διαχωρισμό των μεταλλευμάτων.
-
1,5 τρισ. δολάρια: Τόσο υπολογίζει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) το ενδεχόμενο κόστος από πιθανή διαταραχή στην εφοδιαστική αλυσίδα. Ένα τέτοιο σοκ θα χτυπούσε καίρια την αυτοκινητοβιομηχανία, τα ηλεκτρονικά και την αεροναυπηγική.
Η Σκανδιναβία στο επίκεντρο της εξόρυξης
Το βάρος της παραγωγικής ανασύνταξης πέφτει στον ευρωπαϊκό Βορρά, με τη Σουηδία να αναλαμβάνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Η κρατική εταιρεία LKAB αξιοποιεί τα κοιτάσματα του ορυχείου Malmberget, όπου οι σπάνιες γαίες συλλέγονται ως παραπροϊόν κατά την εξόρυξη σιδηρομεταλλεύματος.
Η LKAB διοχετεύει ήδη 800 εκατ. σουηδικές κορώνες σε δοκιμαστική μονάδα επεξεργασίας στη Luleå, ενώ η κατασκευή μιας μονάδας πλήρους κλίμακας θα απαιτήσει κεφάλαια δισεκατομμυρίων.
Παράλληλα, στο προσκήνιο βρίσκονται και άλλα μεγάλα έργα στη γειτονική περιφέρεια:
-
Fen Carbonite Complex (Νορβηγία): Υπολογίζεται ότι φιλοξενεί 15,9 εκατ. τόνους οξειδίων σπάνιων γαιών.
-
Sokli (Φινλανδία): Σημαντικό πεδίο εξορυκτικών σχεδιασμών.
-
Ilua (Γροιλανδία): Κοίτασμα με ιδιαίτερα στρατηγική σημασία.
Καθετοποίηση, επεξεργασία και η χρηματοδοτική ομπρέλα
Η εξόρυξη από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα. Για να πετύχει ουσιαστικά αποτελέσματα, η Ευρώπη καλείται να στήσει δικές της υποδομές επεξεργασίας, διύλισης και παραγωγής τελικών μαγνητών, υιοθετώντας εν πολλοίς το μοντέλο κρατικής ενίσχυσης και καθετοποιημένης βιομηχανίας που εφάρμοσε η Κίνα.
Για να στηρίξει την προσπάθεια, η ΕΕ ενεργοποιεί ειδικό ταμείο 3 δισ. ευρώ αποκλειστικά για κρίσιμες πρώτες ύλες. Παράλληλα, προωθούνται μακροχρόνιες συμβάσεις απορρόφησης της μελλοντικής παραγωγής. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζονται εγγυημένα έσοδα για τους παραγωγούς και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων.
Ο αντικειμενικός σκοπός δεν είναι η πλήρης αυτάρκεια, αλλά η ουσιαστική μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές.