Στην τελική ευθεία για τη λειτουργία του νεότερου πυρηνικού αντιδραστήρα της Ευρώπης βρίσκεται η Σλοβακία, βάζοντας τέλος σε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες καθυστερήσεων, ανατροπών και τεχνικών προβλημάτων. Η έναρξη της διαδικασίας φόρτωσης καυσίμου στην τέταρτη μονάδα του σταθμού Μόχοβτσε σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός από τα πιο χρονοβόρα ενεργειακά έργα, με την εμπορική του λειτουργία να τοποθετείται πριν από το τέλος του καλοκαιριού.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται να καλύψει τις ανάγκες της ευρωπαϊκής αγοράς, όπου η αυξανόμενη ηλεκτροδότηση και τα κέντρα δεδομένων αυξάνουν τη ζήτηση για ενέργεια χαμηλών εκπομπών. Παράλληλα, το Μόχοβτσε αποτελεί τον τέταρτο αντιδραστήρα που ενεργοποιείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση την τελευταία τριετία, ακολουθώντας αντίστοιχα έργα σε Γαλλία και Φινλανδία.
Ένα χρονικό 39 ετών και η διαχείριση του σταθμού
Η ολοκλήρωση του πυρηνικού σταθμού απαίτησε 39 χρόνια προσπαθειών, καθώς το έργο ήρθε αντιμέτωπο με ελλείψεις χρηματοδότησης, συνεχείς αλλαγές στα διεθνή πρότυπα ασφάλειας και τεχνικές ατέλειες.
Σήμερα, τη διαχείριση του συγκροτήματος έχει η εταιρεία Slovenske Elektrarne, η οποία ελέγχεται από τον Τσέχο επιχειρηματία Ντάνιελ Κρετίνσκι. Η διοίκηση εκτιμά ότι ο νέος αντιδραστήρας τύπου VVER-440 θα ενισχύσει την αξιοπιστία του συστήματος, προσφέροντας σταθερή παραγωγή σε 24ωρη βάση, ανεξάρτητα από τις μεταβολές των καιρικών συνθηκών.
Η πρόκληση της απεξάρτησης από το ρωσικό καύσιμο
Παρά τη στρατηγική σημασία της μονάδας, ο εφοδιασμός της βασίζεται ακόμη αποκλειστικά στη ρωσική TVEL Fuel, θυγατρική της Rosatom. Η Slovenske Elektrarne διαθέτει αποθέματα που επαρκούν για τους έξι αντιδραστήρες της έως το 2031, όμως έχει ήδη ξεκινήσει κινήσεις διαφοροποίησης.
Στο πλαίσιο αυτό, έχει υπογράψει συμφωνίες με τη Westinghouse Electric και τη γαλλική Framatome για παραδόσεις από το 2028. Ωστόσο, το καύσιμο της Framatome θα προέρχεται αρχικά από γαλλορωσική κοινοπραξία και θα γίνει πλήρως ευρωπαϊκό μετά από μία δεκαετία. Καθώς η Ρωσία ελέγχει το 40% της παγκόσμιας δυναμικότητας εμπλουτισμού ουρανίου, η Σλοβακία εμφανίζεται επιφυλακτική σε μια βίαιη διακοπή εισαγωγών, εκτιμώντας πάντως ότι με την αξιοποίηση των εγκαταστάσεων της Ε.Ε. η πλήρης απεξάρτηση είναι εφικτή έως το 2032.
Αύξηση παραγωγής και στόχος οι εξαγωγές
Η νέα μονάδα αναμένεται να παράγει 3,5 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, ανεβάζοντας το μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας στο εγχώριο μείγμα στο 77%.
Επειδή η Σλοβακία καλύπτει ήδη πλήρως τις δικές της ανάγκες, η επιπλέον ενέργεια θα κατευθυνθεί προς εξαγωγές σε γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες. Τέλος, η κυβέρνηση σχεδιάζει σε συνεργασία με τη Westinghouse ακόμη έναν αντιδραστήρα στην περιοχή Γιασλόβσκε Μποχούνιτσε, έργο που βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2040.