Σε επικίνδυνη αδιέξοδο ρευστότητας εισέρχεται το τραπεζικό σύστημα της Σαουδικής Αραβίας, καθώς η απόσυρση κρατικών καταθέσεων και ο περιορισμός της χρηματοδότησης από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διευρύνουν το spread Saibor-SOFR και εκτοξεύουν το κόστος δανεισμού για το Δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
Η ασφυξία αυτή, σε συνδυασμό με τις εντεινόμενες πολεμικές αναταράξεις και τις επιθέσεις των Χούθι που πλήττουν καίριες υποδομές, απειλεί ευθέως τη χρηματοδότηση των έργων τρισεκατομμυρίων του προγράμματος Vision 2030 του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Με την κυβέρνηση να προβλέπει πλέον συρρίκνωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 3,6% για το 2026, οι αναλυτές διχάζονται ανάμεσα στις εκτιμήσεις για προσωρινή αναταραχή και στις προειδοποιήσεις ότι ούτε τα υψηλότερα έσοδα από το πετρέλαιο αρκούν για να αποτρέψουν μια δομική επιβράδυνση της μη πετρελαϊκής οικονομίας.
Το άλμα του διατραπεζικού κόστους και το spread Saibor-SOFR
Η χρηματοπιστωτική πίεση αποτυπώνεται πλέον ορατά στους δείκτες της αγοράς χρήματος, όπου η διαφορά ανάμεσα στο τρίμηνο επιτόκιο διατραπεζικού δανεισμού σε ριάλ (Saibor) και το αντίστοιχο αμερικανικό επιτόκιο SOFR έχει εκτοξευθεί στις 120 μονάδες βάσης, απέχοντας παρασάγγας από τον ιστορικό μέσο όρο των 70 μονάδων. Δεδομένου ότι το εθνικό νόμισμα είναι συνδεδεμένο με το αμερικανικό δολάριο, η διεύρυνση αυτή καθιστά τον δανεισμό σε ριάλ δραματικά ακριβότερο και επιβαρύνει άμεσα το Public Investment Fund (PIF), τα δημόσια οικονομικά και τις ιδιωτικές επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τραπεζικά κεφάλαια.
Η απόσυρση καταθέσεων και η χρηματοδοτική πίεση από τα ΗΑΕ
Σύμφωνα με αναλύσεις της Bank of America και της Bloomberg Intelligence, η τραπεζική στενότητα οξύνεται δραστικά εξαιτίας της διάχυσης των προβλημάτων ρευστότητας από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, των οποίων οι τράπεζες περιόρισαν αισθητά την έκθεσή τους στη σαουδαραβική διατραπεζική αγορά. Η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από τις μαζικές και απροσδόκητες εκροές καταθέσεων εκ μέρους εγχώριων κρατικών φορέων, με τα στοιχεία της κεντρικής τράπεζας για το τρίτο τρίμηνο του 2026 να αποκαλύπτουν επικίνδυνη αναντιστοιχία: ενώ η ζήτηση για πιστώσεις ενισχύθηκε κατά 2,4%, οι συνολικές καταθέσεις υποχώρησαν κατά 1,8%, αναγκάζοντας τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε έναν δαπανηρό πόλεμο προσφορών για την προσέλκυση ρευστών διαθεσίμων.
Πολεμικές αναταράξεις και απειλή ύφεσης για τη μη πετρελαϊκή οικονομία
Οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και οι σχεδόν καθημερινές επιθέσεις των υποστηριζόμενων από το Ιράν ανταρτών Χούθι, με αποκορύφωμα το πρόσφατο πλήγμα σε εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στο Ριάντ, διαταράσσουν σοβαρά τις μεταφορές, τον τουρισμό και τις διεθνείς επιχειρηματικές αποστολές. Υπό αυτό το πρίσμα, οίκοι όπως η S&P Global αναμένουν συρρίκνωση της εγχώριας οικονομίας κατά 1,3%, ενώ η ίδια η κυβέρνηση του Ριάντ διατυπώνει ακόμη πιο απαισιόδοξη εκτίμηση με ύφεση 3,6% για το 2026, επίδοση που προσομοιάζει στις ιστορικές απώλειες του 2020 και θέτει υπό άμεση αμφισβήτηση την ταχεία ανάπτυξη των μη πετρελαϊκών κλάδων.
Προσωρινή διαταραχή ή δομική πρόκληση για το Vision 2030;
Στον αντίποδα των διάχυτων ανησυχιών, αναλυτές της Goldman Sachs αντιτείνουν ότι η κεντρική τράπεζα διαθέτει επαρκή αναχώματα και κεφάλαια για να απορροφήσει τους κραδασμούς, όπως ακριβώς έπραξε με επιτυχία το 2022. Ωστόσο, η πραγματικότητα της αγοράς αποδεικνύεται πιο περίπλοκη. Τα αυξημένα πετρελαϊκά έσοδα δεν επαρκούν για να ισοσκελίσουν τις τεράστιες εκροές, το κόστος των πολεμικών συγκρούσεων και τις δαπάνες για έργα χωρίς άμεσο αντίκρισμα, καθιστώντας τη διασφάλιση ρευστότητας μια κρίσιμη δοκιμασία για τον οικονομικό μετασχηματισμό της χώρας.