Σημαντική ανάσα στα δημόσια οικονομικά της Ρωσίας προσφέρουν οι «εθελοντικές» δωρεές από τους πλουσιότερους επιχειρηματίες της χώρας. Σύμφωνα με επίσημα έγγραφα του προϋπολογισμού για το 2026, οι εν λόγω εισφορές κάλυψαν ποσοστό άνω του 1% των συνολικών κρατικών δαπανών, περιορίζοντας το δημοσιονομικό έλλειμμα.
Η πρωτοβουλία γεννήθηκε σε μυστική συνάντηση που είχε ο Βλαντίμιρ Πούτιν τον περασμένο Μάρτιο με κορυφαίους Ρώσους μεγιστάνες, οι περισσότεροι εκ των οποίων βρίσκονται αντιμέτωποι με δυτικές κυρώσεις. Ο κατάλογος των συμμετεχόντων παρέμεινε αδημοσίευτος, ωστόσο τον Σεπτέμβριο ο Ρώσος πρόεδρος επιβεβαίωσε ότι προσφέρθηκαν ποσά ύψους εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ρουβλίων.
Συγκεκριμένα, οι εισπράξεις αυτές —που στα κρατικά έγγραφα βαφτίζονται «εθελούσιες εισπράξεις»— έφτασαν τα 471 δισεκατομμύρια ρούβλια (περισσότερα από 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια). Η συμβολή τους υπήρξε καθοριστική για τη δημοσιονομική εικόνα της χώρας: χωρίς αυτές, το δημοσιονομικό έλλειμμα —το οποίο διαμορφώνεται φέτος στο 3,2% του ΑΕΠ (7,3 τρισ. ρούβλια ή 87 δισ. δολάρια)— θα είχε εκτοξευθεί στο 3,4% του ΑΕΠ, έναντι του αρχικού στόχου του 1,6%.
Το σκεπτικό πίσω από την πρωτοβουλία
Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, την ιδέα κατέθεσε επιχειρηματίας του οποίου τα στοιχεία δεν αποκαλύφθηκαν. Ο ίδιος υποστήριξε ότι, δεδομένου πως η τεράστια περιουσία πολλών Ρώσων κτίστηκε τη δεκαετία του 1990 χάρη σε κρατικές διασυνδέσεις, αποτελεί πλέον ηθικό και θεσμικό καθήκον τους να στηρίξουν τον κρατικό μηχανισμό. Ένας εκ των συμμετεχόντων δεσμεύτηκε άμεσα για την καταβολή τεράστιου ποσού, αποσπώντας την θετική στάση του Πούτιν.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα έσοδα από τις εν λόγω δωρεές ξεπέρασαν τα ποσά που είχαν συγκεντρωθεί από τον έκτακτο φόρο κερδών που είχαν καταβάλει παλαιότερα εταιρείες του κλάδου μετάλλων και λιπασμάτων.
Δημοσιονομικές πιέσεις, κατασχέσεις και νέοι φόροι
Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία διανύει το πέμπτο έτος του, η Μόσχα αναζητά διαρκώς νέες πηγές εσόδων για να τροφοδοτήσει τον μηχανισμό ασφάλειας και άμυνας, ο οποίος απορροφά το 38% των συνολικών δαπανών του προϋπολογισμού.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση εφαρμόζει ένα ευρύτερο σχέδιο ενίσχυσης των ταμείων:
-
Εκποίηση περιουσιακών στοιχείων: Προγραμματίζεται η είσπραξη 385 δισεκατομμυρίων ρουβλίων μέσα στο 2026 από την πώληση περιουσίας που έχει κατασχεθεί από ιδιώτες. Η κίνηση αυτή αποτελεί τη μεγαλύτερη αναδιανομή περιουσιακών στοιχείων από την εποχή των ιδιωτικοποιήσεων του '90, με το Κρεμλίνο να επικαλείται παράνομες πρακτικές, διαφθορά και ξένα συμφέροντα.
-
Νέες φορολογικές επιβαρύνσεις: Σχεδιάζονται πρόσθετοι φόροι για το επόμενο έτος, με έμφαση στην πάταξη της φοροδιαφυγής. Μεταξύ αυτών, ξεχωρίζει η επιβολή νέου φόρου στις τραπεζικές καταθέσεις —οι οποίες έχουν αποφέρει μεγάλα εισοδήματα στους πολίτες λόγω των υψηλών επιτοκίων— με στόχο να αποφέρει 1 τρισεκατομμύριο ρούβλια επιπλέον έσοδα το 2027.