Σοβαρές τριβές στις σχέσεις ΗΠΑ-Ηνωμένου Βασιλείου προκαλεί η απόφαση του Λονδίνου να παραχωρήσει την κυριαρχία των νησιών Τσάγκος στον Μαυρίκιο, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εξαπολύει δημόσια επίθεση κατά της βρετανικής κυβέρνησης, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «πράξη μεγάλης βλακείας» και αφήνοντας αιχμές για αδυναμία απέναντι σε Κίνα και Ρωσία.
Η λεγόμενη «ειδική σχέση» μεταξύ Ουάσινγκτον και Λονδίνου τραυματίστηκε σοβαρά σήμερα, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος ανάρτησε οξύτατο σχόλιο στην πλατφόρμα Truth Social κατά της απόφασης της βρετανικής κυβέρνησης να παραδώσει την κυριαρχία των νησιών Τσάγκος στον Μαυρίκιο.
Στο νησιωτικό σύμπλεγμα περιλαμβάνεται και το Ντιέγκο Γκαρσία, όπου λειτουργεί κρίσιμη κοινή στρατιωτική βάση ΗΠΑ–Ηνωμένου Βασιλείου. Η συμφωνία, η οποία επιτεύχθηκε τον Μάιο του 2025, προβλέπει ότι το Λονδίνο διατηρεί τη βάση μέσω μίσθωσης, καταβάλλοντας £101 εκατ. ετησίως (περίπου 135,7 εκατ. δολάρια).
Παρότι ο Λευκός Οίκος είχε εκφράσει τη στήριξή του στη συμφωνία πέρυσι, ο Τραμπ εμφανίστηκε τώρα να αποστασιοποιείται πλήρως.
«Σοκ» και προειδοποιήσεις για Κίνα και Ρωσία
Η ανάρτηση του Τραμπ έγραφε:
Σοκαριστικά, ο "λαμπρός" σύμμαχός μας στο ΝΑΤΟ, το Ηνωμένο Βασίλειο, σχεδιάζει να χαρίσει το νησί Ντιέγκο Γκαρσία — την έδρα μιας ζωτικής σημασίας αμερικανικής στρατιωτικής βάσης — στον Μαυρίκιο, και μάλιστα ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΕΝΑΝ ΛΟΓΟ
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι Κίνα και Ρωσία θα εκλάβουν την κίνηση ως ένδειξη «απόλυτης αδυναμίας», τονίζοντας ότι πρόκειται για δυνάμεις που «αναγνωρίζουν μόνο τη δύναμη».
Σε μια χαρακτηριστική αποστροφή, συνέδεσε μάλιστα το ζήτημα με τη διεκδίκηση της Γροιλανδίας:
Η παραχώρηση τόσο σημαντικής γης είναι ΠΡΑΞΗ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΛΑΚΕΙΑΣ και ακόμη ένας από τους πολλούς λόγους εθνικής ασφάλειας για τους οποίους η Γροιλανδία πρέπει να αποκτηθεί
Παράλληλα, κάλεσε τη Δανία και τους Ευρωπαίους συμμάχους της «να κάνουν το σωστό».
Η απάντηση του Λονδίνου
Αντιδρώντας στις δηλώσεις Τραμπ, εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης δήλωσε ότι «το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα συμβιβαστεί ποτέ σε θέματα εθνικής ασφάλειας».
Όπως εξήγησε, η απόφαση ελήφθη επειδή η λειτουργία της βάσης στο Ντιέγκο Γκαρσία είχε τεθεί υπό αμφισβήτηση μετά από δικαστικές αποφάσεις που υπονόμευαν τη νομική θέση της Βρετανίας και θα μπορούσαν να εμποδίσουν τη μελλοντική της λειτουργία, σύμφωνα με το BBC News.
Διευρυνόμενο ρήγμα με τους Ευρωπαίους συμμάχους
Οι νέες επιθέσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κλίμα έντασης μεταξύ των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων συμμάχων τους στο ΝΑΤΟ, με επίκεντρο την επιμονή Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία — έδαφος της Δανίας στην Αρκτική.
Παρά τις κατηγορηματικές δηλώσεις της Γροιλανδίας, της Δανίας και της Ε.Ε. ότι το νησί «δεν πωλείται», ο Τραμπ δεν έχει αποκλείσει ακόμη και τη χρήση στρατιωτικής ισχύος, ενώ έχει απειλήσει οκτώ ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ με επιβολή αυξημένων δασμών αν συνεχίσουν να μπλοκάρουν τα σχέδιά του.
Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ο δεύτερος σύμμαχος που δέχεται δημόσια επίθεση μέσα σε δύο ημέρες, καθώς τη Δευτέρα ο Τραμπ απείλησε με δασμούς 200% στα γαλλικά κρασιά και τη σαμπάνια, μετά την άρνηση του Εμανουέλ Μακρόν να συμμετάσχει στο λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα.
Ο ρόλος του Στάρμερ και οι προσπάθειες αποκλιμάκωσης
Το Λονδίνο επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή, καλώντας σε ψυχραιμία και διάλογο. Σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ τόνισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο εκτιμά βαθύτατα τη μακρόχρονη ειδική σχέση με τις ΗΠΑ, αλλά υπογράμμισε ότι μόνο η Γροιλανδία και η Δανία μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον του νησιού.
«Το ζήτημα αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί με ήρεμη συζήτηση μεταξύ συμμάχων», δήλωσε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για θεμελιώδη αρχή της διεθνούς συνεργασίας.
Ο Στάρμερ είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ την Κυριακή, εκφράζοντας τη διαφωνία του με τις απειλές περί νέων δασμών κατά συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Παρά τις εντάσεις, οι δύο ηγέτες διατηρούν παραδοσιακά καλές προσωπικές σχέσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν η πρώτη χώρα που σύναψε εμπορική συμφωνία με την Ουάσινγκτον πέρυσι, ενώ ο Τραμπ απόλαυσε όλες τις τιμές και το τελετουργικό μιας επίσημης κρατικής επίσκεψης στη Βρετανία το φθινόπωρο.