Η βαριά εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές μεταβάλλει ριζικά το πολιτικό σκηνικό στην Ουάσιγκτον και προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στα τρία κύρια μέτωπα του πλανήτη. Δύο χρόνια πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του, ο Ντόναλντ Τραμπ βλέπει την ισχύ του να περιορίζεται δραματικά, καθώς καλείται να ασκήσει εξωτερική πολιτική με ένα Κογκρέσο που περνά στον πλήρη έλεγχο των Δημοκρατικών.
Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τουλάχιστον 54 έδρες στη Γερουσία, εξασφαλίζοντας παράλληλα μια άνετη πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Καταλύτης για τη λαϊκή δυσαρέσκεια στάθηκε η εμπλοκή στον πόλεμο με το Ιράν, οι αυξημένες τιμές των καυσίμων, ο πληθωρισμός, καθώς και η διάψευση της προεκλογικής δέσμευσης Τραμπ για αποχή από νέες πολεμικές συρράξεις.
Παρά την απώλεια του Κογκρέσου, ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί ευρείες συνταγματικές εξουσίες στη διπλωματία και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η πολιτική του αποδυνάμωση θα τον οδηγήσει σε τακτικούς συμβιβασμούς ή σε μια επιθετική στάση για την αποκατάσταση της εικόνας του.
Ιράν: Η τακτική της Τεχεράνης και τα διλήμματα του Λευκού Οίκου
Στο μέτωπο του Ιράν, όπου οι εχθροπραξίες ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου με κοινές στρατιωτικές επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, η Τεχεράνη ερμηνεύει το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ως δικαίωση της στρατηγικής της.
Έπειτα από οκτώ μήνες συγκρούσεων, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ κατάφεραν πλήγμα στις διεθνείς αγορές, μετατοπίζοντας το οικονομικό κόστος στους Αμερικανούς καταναλωτές.
Ενώπιον της νέας πραγματικότητας, ο Τραμπ βρίσκεται ανάμεσα σε δύο δρόμους:
-
Αναζήτηση συμβιβαστικής συμφωνίας, ώστε να επέλθει ο τερματισμός των πολεμικών επιχειρήσεων.
-
Στρατιωτική κλιμάκωση, με στόχο την επιβολή των αμερικανικών όρων.
Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί μπορούν να ασκήσουν πίεση ελέγχοντας τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, ζητώντας κοινοβουλευτική έγκριση και διενεργώντας ακροάσεις κυβερνητικών στελεχών, χωρίς ωστόσο να διαθέτουν τη νομική δικαιοδοσία να τερματίσουν μονομερώς τις εχθροπραξίες.
Την ίδια ώρα, οι παρασκηνιακές διπλωματικές επαφές μέσω Κατάρ αφήνουν περιθώρια για μια ενδιάμεση συμφωνία επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, εξέλιξη που θα αποφορτίσει τις ενεργειακές αγορές χωρίς να επιλύει συνολικά τη σύγκρουση.
Ο μεγαλύτερος φόβος είναι μια επίδειξη ισχύος από έναν πιεσμένο Τραμπ απέναντι σε μια Τεχεράνη που θα ζητά περισσότερα ανταλλάγματα θεωρώντας τον αποδυναμωμένο.
Ισραήλ: Ρωγμές στη διακομματική στήριξη και πίεση στον Νετανιάχου
Οι εξελίξεις δημιουργούν σοβαρούς τριγμούς στις σχέσεις με το Ισραήλ, καθώς η αμερικανική υποστήριξη —που επί δεκαετίες αποτελούσε θέσφατο— δέχεται ισχυρά πλήγματα. Η πρόθεση Τραμπ για αναστολή της στρατιωτικής βοήθειας, σε συνδυασμό με την επικράτηση των Δημοκρατικών, φέρνει την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου αντιμέτωπη με πρωτοφανή αβεβαιότητα.
Στο επίκεντρο των επαναξιολογήσεων βρίσκονται:
-
Η τακτική ετήσια αμυντική βοήθεια των 3,8 δισ. δολαρίων, καθώς και τα πρόσθετα κονδύλια που εγκρίθηκαν μετά την 7η Οκτωβρίου 2023.
-
Ενδεχόμενοι περιορισμοί στις πωλήσεις οπλικών συστημάτων.
-
Η διπλωματική κάλυψη του Ισραήλ στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.
Η έντονη δυσαρέσκεια για τις απώλειες αμάχων στη Γάζα και την κλιμάκωση της βίας στη Δυτική Όχθη έχει τροφοδοτήσει την κριτική στις τάξεις των Δημοκρατικών.
Παράλληλα, ο Νετανιάχου, αποδυναμωμένος πλέον στο εσωτερικό μέτωπο χωρίς πλειοψηφία στη Βουλή, βλέπει τον σχεδιασμό του για νέα χτυπήματα στο Ιράν να συγκρούεται με την αναθεωρημένη ατζέντα των ΗΠΑ.
Ουκρανία: Παράθυρο ελπίδας για το Κίεβο και ο παράγοντας Πούτιν
Στον αντίποδα, το Κίεβο βλέπει την αλλαγή συσχετισμών στο Κογκρέσο ως παράθυρο ευκαιρίας για να ανατραπεί η δυσμενής εις βάρος του κατάσταση που διαμορφώθηκε μετά την επιστροφή Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Η προηγούμενη πολιτική, που περιελάμβανε περικοπές στη στρατιωτική και οικονομική ενίσχυση, χαλάρωση των μέτρων κατά της Μόσχας και πιέσεις στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι για εδαφικές υποχωρήσεις, είχε στριμώξει αισθητά το Κίεβο
Το νέο νομοθετικό σώμα διαθέτει τη δυνατότητα:
-
Να εγκρίνει νέες πακέτα χρηματοδότησης και εξοπλισμών, αξιοποιώντας τη διακομματική στήριξη προς την Ουκρανία.
-
Να επαναφέρει αυστηρές κυρώσεις στον ρωσικό ενεργειακό τομέα, περιορίζοντας τα έσοδα της Μόσχας.
Ωστόσο, η χρονική συγκυρία κρύβει κινδύνους.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν ενδέχεται να εκτιμήσει ότι διαθέτει ένα στενό χρονικό παράθυρο για την επίτευξη στρατιωτικών κερδών στο μέτωπο, πριν τεθεί σε εφαρμογή η ενισχυμένη αμερικανική βοήθεια προς το Κίεβο, γεγονός που μπορεί να πυροδοτήσει βραχυπρόθεσμα ένταση των ρωσικών επιθέσεων.
Το πολιτικό ρήγμα στους Ρεπουμπλικανούς και η επόμενη μέρα
Η εκλογική αποτυχία έχει ήδη προκαλέσει εσωτερικούς τριγμούς στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς απέδωσε ευθέως σημαντικό μέρος της ήττας στις πολεμικές εμπλοκές με το Ιράν, ενώ κορυφαία στελέχη επιχειρούν να πάρουν αποστάσεις από τις προεδρικές επιλογές εν όψει της επόμενης μέρας.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η επόμενη διετία θα χαρακτηρίζεται από περιορισμούς στο εσωτερικό πεδίο, αλλά ενδεχομένως από έντονη κινητικότητα στην εξωτερική πολιτική.
Το κατά πόσο θα επιλέξει τη οδό της διπλωματίας ή της στρατιωτικής ισχύος θα κρίνει όχι μόνο την εξέλιξη των πολεμικών μετώπων, αλλά και τη σταθερότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας και την παγκόσμια οικονομία.