Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει διαταράξει το διεθνές εμπόριο και οι επιπτώσεις της μπορεί να επεκταθούν πολύ πέρα από τις αγορές ενέργειας, με κίνδυνο αύξησης των παγκόσμιων τιμών των τροφίμων.
Τα Στενά του Ορμούζ, όπου εστιάζεται το πρόβλημα, δεν αποτελούν μόνο βασική αρτηρία για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και για λιπάσματα κρίσιμα για τη παγκόσμια γεωργία. Αναλυτές δήλωσαν στο CNBC ότι οι διαταραχές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερο κόστος καλλιέργειας, μειωμένες αποδόσεις και τελικά ακριβότερα τρόφιμα.
«Τα υψηλότερα κόστη ενέργειας και εισροών κινδυνεύουν να αναζωπυρώσουν τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων, τη στιγμή που οι τιμές λιανικής είχαν επιστρέψει σε πιο ιστορικά επίπεδα σε πολλές χώρες», σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας Πολιτικής Τροφίμων (IFPRI).
Ο Raj Patel, καθηγητής έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, προειδοποίησε επίσης ότι οι διαταραχές στα λιπάσματα που συνδέονται με τη σύγκρουση θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις παγκόσμιες πιέσεις στα τρόφιμα μέσω πολλών καναλιών ταυτόχρονα.
«Η σύντομη απάντηση είναι: σημαντικές, και πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουν οι περισσότεροι», είπε ο Patel. «Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν σημείο συμφόρησης για τα λιπάσματα. Το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ομάν και το Ιράν μαζί προμηθεύουν μεγάλο ποσοστό της παγκόσμιας αγοράς ουρίας και φωσφορικών, και σχεδόν όλα περνούν από το Ορμούζ.»
Χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές τροφίμων, αλλά και εκείνες που βασίζονται σε λιπάσματα, θα μπορούσαν να δουν αυξήσεις κόστους μέσα σε λίγες εβδομάδες, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιόδους σποράς, σύμφωνα με παρατηρητές της αγοράς.
Οι χώρες του Κόλπου αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο
Η πρώτη περιοχή που πιθανότατα θα αισθανθεί τις επιπτώσεις είναι οι χώρες που βρίσκονται κοντά στη σύγκρουση. Οικονομίες του Περσικού Κόλπου όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγωγές τροφίμων που μεταφέρονται μέσω των Στενών του Ορμούζ. Αν η ναυτιλία παραμείνει περιορισμένη, οι προμήθειες θα πρέπει να ανακατευθυνθούν μέσω εναλλακτικών διαδρομών ή να μεταφερθούν χερσαία με πολύ υψηλότερο κόστος, ανέφεραν οι αναλυτές.
Όσον αφορά τις βραχυπρόθεσμες ελλείψεις, όλες οι χώρες γύρω από τον Περσικό Κόλπο δυτικά του Ορμούζ θα δυσκολευτούν να λάβουν εισαγωγές τροφίμων»,
Υποσαχάρια Αφρική: η πιο ευάλωτη περιοχή
Πέρα από την περιοχή του Κόλπου, οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι εντοπίζονται σε τμήματα της Υποσαχάριας Αφρικής, όπου οι αγρότες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα λιπάσματα και τα νοικοκυριά δαπανούν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για τρόφιμα.
«Η Υποσαχάρια Αφρική είναι η πιο ευάλωτη περιοχή», είπε ο Patel. Δεδομένα από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν δείχνουν ότι πάνω από το 90% των λιπασμάτων που καταναλώνονται στην Υποσαχάρια Αφρική εισάγονται, κυρίως από εκτός ηπείρου.
Καλλιέργειες με υψηλές ανάγκες σε άζωτο, όπως το καλαμπόκι — βασικό τρόφιμο στην περιοχή — είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες σε ελλείψεις λιπασμάτων, αυξάνοντας τον κίνδυνο χαμηλότερων συγκομιδών και υψηλότερων τιμών τροφίμων.
«Οι φτωχότερες και πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές είναι πιθανό να υποφέρουν περισσότερο», δήλωσε ο Mera της Rabobank, αναφερόμενος σε τμήματα της Υποσαχάριας Αφρικής.
Ανησυχίες στην Ασία
Η Νότια και Νοτιοανατολική Ασία θα μπορούσαν επίσης να αντιμετωπίσουν αυξανόμενες πιέσεις κόστους. Μεγάλες αγροτικές οικονομίες όπως η Ινδία, το Μπανγκλαντές, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα λιπάσματα από τον Κόλπο. Μια παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος για τους αγρότες σε κρίσιμες περιόδους σποράς.