Διαρκείς πιέσεις στις τιμές των βασικών αγροτικών προϊόντων προβλέπουν οι αναλυτές, με την έξαρση του πληθωρισμού στα τρόφιμα να εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα έως και το 2027.
Η έλλειψη επάρκειας τροφοδοτείται από έναν συνδυασμό παραγόντων: τις εμπλοκές στις θαλάσσιες εμπορικές οδούς, την αύξηση της τιμής των λιπασμάτων και τα ακραία καιρικά φαινόμενα που προκαλεί το El Niño.
Οι γεωπολιτικές εστίες και το κόστος των μεταφορών
Οι πολεμικές συρράξεις έχουν προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού. Στη Μαύρη Θάλασσα, οι επιθέσεις σε υποδομές εξαγωγής σιτηρών έχουν περιορίσει τις αποστολές σιταριού, εξαναγκάζοντας χώρες όπως η Αίγυπτος και η Ινδονησία να αναζητούν εναλλακτικές αγορές.
Την ίδια στιγμή, οι κίνδυνοι στην Ερυθρά Θάλασσα επιβάλλουν στα πλοία την πραγματοποίηση του μακρύτερου και ακριβότερου γύρου της Αφρικής, με αποτέλεσμα τα ναύλα σε καίριες θαλάσσιες διαδρομές (όπως από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Νοτιοανατολική Ασία) να έχουν πραγματοποιήσει άλμα της τάξεως του 50%.
Παράλληλα, η σύγκρουση ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν οδήγησε σε άνοδο τις τιμές των καυσίμων και δυσχέρανε τις εξαγωγές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Αν και οι τιμές των λιπασμάτων υποχώρησαν από τα αρχικά υψηλά τους, παραμένουν σε αυξημένα επίπεδα επιβαρύνοντας την παραγωγή.
Οι δείκτες της ακρίβειας και η επιβάρυνση των νοικοκυριών
Τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας αποτυπώνουν την ένταση του φαινομένου: κατά το τρίτο τρίμηνο του 2026, οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό στο 22% των 150 χωρών που εξετάστηκαν (έναντι 14% το προηγούμενο τρίμηνο).
Επιπλέον, ο δείκτης τιμών τροφίμων του FAO σκαρφάλωσε τον Σεπτέμβριο στις 136 μονάδες, καταγράφοντας την υψηλότερη τιμή του από τον Νοέμβριο του 2022. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του οργανισμού, Μάξιμο Τορέρο, προειδοποίησε ότι τα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών που λειτουργούσαν ως ανάχωμα εξαντλούνται, εντείνοντας τις πιέσεις.
Οι επιπτώσεις είναι εντονότερες στα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος στη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ασία, όπου οι δαπάνες για διατροφή καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με το Reuters, αυξάνει παράλληλα τον κίνδυνο κοινωνικών εντάσεων και την πιθανότητα επιβολής απαγορεύσεων στις εξαγωγές από παράγωγες χώρες.
Το αποτύπωμα των ανατιμήσεων ανά περιοχή
Οι ανατιμήσεις έχουν ήδη επηρεάσει σειρά βασικών προϊόντων:
-
Σιτάρι & Ψωμί: Οι διεθνείς τιμές του σιταριού καταγράφουν άνοδο άνω του 30% εντός του 2026. Στην Αίγυπτο, η τιμή του μη επιδοτούμενου ψωμιού αυξήθηκε κατά 25% (στις 5 αιγυπτιακές λίρες από 4 τον Ιούλιο), ενώ οι τοπικοί αρτοποιοί επιβαρύνονται επιπλέον από το κόστος ενέργειας, νερού και ημερομισθίων.
-
Ρύζι & Φυτικά Λάδια: Στην Ινδονησία, οι τιμές του ρυζιού άγγιξαν ιστορικά υψηλά, ενώ οι εισαγωγές σιταριού στη χώρα μειώθηκαν κατά 41% τον Σεπτέμβριο (στους 491.000 τόνους) λόγω του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας. Παράλληλα, το φυτικό λάδι στην Ινδονησία αυξήθηκε κατά 7%, ενώ στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα το μαγειρικό λάδι ανατιμήθηκε κατά 40%. Οι τιμές του ρυζιού στις ασιατικές εξαγωγικές χώρες ενισχύθηκαν κατά 10% έως 13%.
-
Ζάχαρη & Λαχανικά: Στην Ινδία, οι ασθενείς βροχοπτώσεις των μουσώνων περιόρισαν την παραγωγή, οδηγώντας τις τιμές της ζάχαρης σε επίπεδα-ρεκόρ, ενώ οι τιμές στα κρεμμύδια και τα όσπρια αυξήθηκαν κατά άνω του 10% τον Σεπτέμβριο.
Προσδοκίες για νέο κύμα ζήτησης και η εικόνα στη βιομηχανία
Όπως σημειώνει ο Αλεξάντερ Καραβάιτσεφ, ανώτερος οικονομολόγος του Διεθνούς Συμβουλίου Σιτηρών (IGC), πολλοί εισαγωγείς που είχαν περιορίσει τις αγορές τους λόγω εγχώριων συγκομιδών αναμένεται να επιστρέψουν σύντομα στις διεθνείς αγορές, πυροδοτώντας νέο κύμα ανταγωνισμού.
Στον βιομηχανικό τομέα, εταιρείες όπως η Nestlé India και η ινδονησιακή PT Indofood ανανεώνουν τα συμβόλαια προμήθειας πρώτων υλών σε σημαντικά υψηλότερες τιμές, επιβαρυνόμενες και από τη διολίσθηση των εγχώριων νομισμάτων έναντι του δολαρίου.
Παράλληλα, οι τιμές της σόγιας και του καλαμποκιού κρατούνται σε υψηλά επίπεδα λόγω της σύνδεσής τους με τα βιοκαύσιμα και το πετρέλαιο. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι κάποια ανακούφιση ενδέχεται να προσφέρουν οι συγκομιδές στο νότιο ημισφαίριο, ωστόσο ενδεχόμενη κάμψη της παραγωγής σε Αυστραλία και Αργεντινή θα διατηρήσει τις ανοδικές τάσεις.