Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να αναδειχθεί σε κεντρικό εκπρόσωπο των Ρεπουμπλικανών στο ζήτημα του κόστους ζωής ενόψει της εκλογικής χρονιάς.
Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters των πρόσφατων ομιλιών του, ο πρώην πρόεδρος εμφανίζεται να δηλώνει επανειλημμένα ότι ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει, χωρίς να αναγνωρίζει επαρκώς τις πιέσεις που εξακολουθούν να βιώνουν πολλοί Αμερικανοί πολίτες.
Σε πέντε ομιλίες για την οικονομία από τον Δεκέμβριο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο πληθωρισμός έχει νικηθεί ή έχει μειωθεί σημαντικά σχεδόν 20 φορές και δήλωσε ότι οι τιμές πέφτουν σχεδόν 30 φορές – ισχυρισμοί που έρχονται σε αντίθεση με τα οικονομικά δεδομένα και την καθημερινή εμπειρία των ψηφοφόρων. Μεγάλο μέρος του υπόλοιπου χρόνου αφιερώθηκε σε παράπονα και άλλα ζητήματα, όπως η μετανάστευση, το αν η Σομαλία είναι χώρα και επιθέσεις κατά πολιτικών αντιπάλων.
Συνολικά, οι ομιλίες σκιαγραφούν έναν πρόεδρο που δυσκολεύεται να συμβιβάσει τον κεντρικό του ισχυρισμό — ότι έχει επιλύσει την κρίση του κόστους ζωής — με έναν πληθωρισμό κοντά στο 3% τον τελευταίο χρόνο και με την εμπειρία των ψηφοφόρων, οι οποίοι πληρώνουν περισσότερα για βασικά είδη. Για παράδειγμα, η τιμή του κιμά βοδινού έχει αυξηθεί κατά 18% από τότε που ανέλαβε καθήκοντα πριν από έναν χρόνο, ενώ οι τιμές του αλεσμένου καφέ έχουν αυξηθεί κατά 29%.
Ρεπουμπλικανοί στρατηγικοί αναλυτές δήλωσαν στο Reuters ότι τα αντικρουόμενα μηνύματα του Τραμπ στο κορυφαίο ζήτημα για τους ψηφοφόρους ενέχουν τον κίνδυνο να δημιουργήσουν κενό αξιοπιστίας για τον ίδιο και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όταν θα κριθεί ο έλεγχος του Κογκρέσου. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι είναι βαθιά δυσαρεστημένοι με τον χειρισμό της οικονομίας από τον Τραμπ.
«Δεν μπορεί να συνεχίσει να κάνει ισχυρισμούς που αποδεικνύονται ψευδείς, ιδιαίτερα εις βάρος Ρεπουμπλικανών που δίνουν σκληρές μάχες σε αμφίρροπες περιφέρειες της Βουλής ή σε εκλογές για τη Γερουσία», δήλωσε ο Ρομπ Γκόντφρεϊ, Ρεπουμπλικανός στρατηγικός αναλυτής. Ο Τραμπ «πρέπει να είναι πειθαρχημένος και συγκεντρωμένος», πρόσθεσε.
Πηγή κοντά στον Λευκό Οίκο ανέφερε ότι ο πρόεδρος χρειάζεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο ζήτημα της προσιτότητας του κόστους ζωής και να το κάνει μέσω προσωπικών επισκέψεων σε κρίσιμες εκλογικές περιφέρειες.
«Πρέπει να βγάλει το μήνυμα προς τα έξω, γιατί το μήνυμα δεν περνά», είπε η πηγή, ζητώντας ανωνυμία για να μιλήσει πιο ελεύθερα.
Ο Κους Ντεσάι, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, δήλωσε ότι η εστίαση του Τραμπ στην παράνομη μετανάστευση στις ομιλίες του συνδέεται άμεσα με το επιχείρημά του ότι τα άτομα που βρίσκονται παράνομα στη χώρα επηρεάζουν αρνητικά την οικονομία. Σύμφωνα με τον Ντεσάι, αυτό οδηγεί σε «υπερφόρτωση των δημόσιων υπηρεσιών, διατάραξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας λόγω εγκληματικότητας, κορεσμό των αγορών κατοικίας και συμπίεση των μισθών των εργαζομένων».
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα τονίσει ότι απομένει πολλή δουλειά για να διορθωθεί το οικονομικό χάος που, όπως λέει, του άφησε ο Δημοκρατικός προκάτοχός του, Τζο Μπάιντεν, πρόσθεσε ο Ντεσάι.
Ο Τραμπ εκτρέπεται από το βασικό μήνυμα για να επιτεθεί στη μετανάστευση
Η ανάλυση του Reuters διαπίστωσε ότι ο Τραμπ — όταν δεν δήλωνε ότι ο πληθωρισμός έχει νικηθεί — αφιέρωνε σχεδόν τον μισό χρόνο των ομιλιών του σε παράπονα και άλλα ζητήματα.
Σε περίπου πέντε ώρες συνολικού χρόνου ομιλιών, αφιέρωσε σχεδόν δύο ώρες σε περίπου 20 θέματα άσχετα με τις τιμές. Όταν ξέφευγε από το βασικό του μήνυμα, το κυρίαρχο θέμα του ήταν η παράνομη μετανάστευση, στην οποία αφιέρωσε συνολικά περίπου 30 έως 40 λεπτά.
Στις ομιλίες του προσέβαλε Σομαλοαμερικανούς στη Μινεσότα, οι οποίοι ψήφισαν εναντίον του στις εκλογές του 2024, χαρακτηρίζοντας τη Σομαλία «ούτε καν χώρα». Σε τέσσερις ομιλίες υποτίμησε επίσης τη βουλευτή της Μινεσότα, γεννημένη στη Σομαλία, Ιλχάν Ομάρ.
Προοδευτική, προβεβλημένη Δημοκρατική και μουσουλμάνα, η Ομάρ αποτελεί συχνό στόχο της κριτικής του Τραμπ, ιδίως για τις πολιτικές του στο μεταναστευτικό.
«Κάθε φορά που ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών επιλέγει να χρησιμοποιήσει ρητορική μίσους για να μιλήσει για μένα και την κοινότητα που εκπροσωπώ, οι απειλές θανάτου εκτοξεύονται», δήλωσε τον περασμένο μήνα, μία ημέρα μετά την επίθεση με δύσοσμο υγρό εναντίον της σε εκδήλωση.
Ο Τραμπ μίλησε επίσης για μια σειρά άλλων θεμάτων, όπως οι άνδρες στα γυναικεία αθλήματα, τη Βενεζουέλα, το Ιράν, την οργάνωση Ισλαμικό Κράτος, τη Γροιλανδία, την Ουκρανία και τη Ρωσία, τη στρατολόγηση στον στρατό, τον ψευδή ισχυρισμό ότι οι εκλογές του 2020 ήταν νοθευμένες, τα αμερικανικά οπλικά συστήματα, τον υπερβολικό ισχυρισμό ότι τερμάτισε οκτώ πολέμους, ακόμη και το πόσο τον συμπαθεί ένας παρουσιαστής του Fox News.
Ανησυχία στους Ρεπουμπλικανούς για το χαοτικό ύφος
«Ο πληθωρισμός έχει σταματήσει. Τα εισοδήματα αυξάνονται. Οι τιμές πέφτουν», δήλωσε ο Τραμπ σε ομιλία στην Αϊόβα στις 27 Ιανουαρίου.
Μόνο δύο φορές στις πέντε ομιλίες αναγνώρισε ότι οι τιμές παραμένουν πολύ υψηλές, ρίχνοντας ωστόσο την ευθύνη στον Μπάιντεν. Ο Τραμπ εξελέγη το 2024 λόγω της δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων για τον χειρισμό του πληθωρισμού από τον Μπάιντεν — ο οποίος εκτοξεύθηκε πάνω από το 9% το 2022 — και για την παράνομη μετανάστευση.
«Οι Δημοκρατικοί έκαναν τις τιμές υπερβολικά υψηλές», είπε σε συγκέντρωση στην Πενσιλβάνια στις 9 Δεκεμβρίου. «Αλλά τώρα πέφτουν».
Στην ίδια ομιλία χαρακτήρισε τον όρο «προσιτότητα» ως «απάτη» των Δημοκρατικών. Μετά την κατακραυγή, σταμάτησε να χρησιμοποιεί τη φράση αυτή στις πιο πρόσφατες ομιλίες του.
Η ανάλυση του Reuters διαπίστωσε ότι σε τέσσερις από τις ομιλίες ο Τραμπ άλλαζε επανειλημμένα και άτακτα θέμα, συχνά ενώ μιλούσε για την οικονομία.
Τέσσερις Ρεπουμπλικανοί στρατηγικοί αναλυτές δήλωσαν στο Reuters ότι το περιπλανώμενο ύφος του — το οποίο ο ίδιος αποκαλεί «the weave» — κινδυνεύει να πνίξει το βασικό του οικονομικό επιχείρημα ότι έχει μειώσει τον πληθωρισμό και τις τιμές.
Μιλώντας σε παγκόσμιους ηγέτες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας στις 21 Ιανουαρίου, ο Τραμπ αφιέρωσε τα πρώτα 22 λεπτά στο θέμα, αλλά στη συνέχεια, για άλλα 22 λεπτά, επιτέθηκε στους Ευρωπαίους, λέγοντας ότι θα μιλούσαν γερμανικά αν δεν υπήρχε η Αμερική, χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ αγνώμον και κατήγγειλε τα «διεφθαρμένα» μέσα ενημέρωσης, πριν επιστρέψει στην οικονομία των ΗΠΑ.
Ο Νταγκ Χέι, Ρεπουμπλικανός στρατηγικός αναλυτής, δήλωσε ότι οι ψηφοφόροι θέλουν να ακούσουν τι κάνει ο Τραμπ για να μειώσει το κόστος.
«Όμως δεν θυμούνται σχεδόν τίποτα από όσα λέει για τα οικονομικά ζητήματα, λόγω του όγκου της ίδιας του της ρητορικής», είπε.
Πηγή με γνώση της σκέψης στον Λευκό Οίκο δήλωσε ότι ο Τραμπ είναι πιθανό να χρησιμοποιήσει την ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους στις 24 Φεβρουαρίου ως αφετηρία για πιο εντατικές περιοδείες στο εσωτερικό της χώρας, ώστε να ενισχύσει το μήνυμά του για την ακρίβεια.
Ο Τραμπ προτείνει λύσεις
Για πολλούς Αμερικανούς, η οικονομία εξακολουθεί να μοιάζει αμείλικτη. Οι τιμές παραμένουν υψηλές, παρότι ο ρυθμός πληθωρισμού έχει μειωθεί από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε καθήκοντα, από 3% σε 2,7%. Οι οικονομολόγοι τονίζουν ότι χαμηλότερος πληθωρισμός δεν σημαίνει μείωση των τιμών, αλλά απλώς ότι αυξάνονται με πιο αργό ρυθμό.
Στο 12μηνο έως τον Δεκέμβριο του 2025, το κόστος των τροφίμων αυξήθηκε πάνω από 3%, ενώ οι μέσες ωριαίες αποδοχές αυξήθηκαν μόλις κατά 1,1% σε ετήσια βάση. Το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 4,4% τον Δεκέμβριο, από 4% όταν ο Τραμπ ανέλαβε καθήκοντα τον Ιανουάριο του 2025, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία.
Σε ορισμένες ομιλίες, ο Τραμπ εντοπίζει σωστά πτώση τιμών σε λίγα καθημερινά αγαθά, όπως τα αυγά και τα καύσιμα. Το κόστος των αυγών μειώθηκε περίπου κατά 21% τον Δεκέμβριο σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα, αφού είχε αυξηθεί κατά 60% στους πρώτους μήνες της επιστροφής του Τραμπ στην εξουσία. Οι τιμές των καυσίμων είναι περίπου 4% χαμηλότερες σε σχέση με τον Ιανουάριο του περασμένου έτους.
Ωστόσο, το κόστος ενός μέσου καλαθιού σούπερ μάρκετ έχει αυξηθεί. Οι τιμές του καφέ, του βοδινού κρέατος και ορισμένων φρούτων, μεταξύ άλλων, έχουν αυξηθεί τον τελευταίο χρόνο.
Ο Τραμπ προτείνει λύσεις στις ομιλίες του, μεταξύ των οποίων οι φορολογικές μειώσεις που τέθηκαν σε ισχύ τον περασμένο μήνα και θα αποφέρουν μεγαλύτερη εξοικονόμηση σε δεκάδες εκατομμύρια οικογένειες, η κατάργηση φόρων στα φιλοδωρήματα, στις υπερωρίες και στις πληρωμές Κοινωνικής Ασφάλισης, το σχέδιό του για μείωση των επιτοκίων στεγαστικών δανείων, πρόταση για μείωση των τιμών κατοικίας και συμφωνίες με ασφαλιστικές εταιρείες υγείας για τη μείωση των τιμών των φαρμάκων.
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι αναμένουν ότι τα αμερικανικά νοικοκυριά και η οικονομία συνολικά θα ωφεληθούν τους επόμενους μήνες από τις φορολογικές μειώσεις. Ωστόσο, οι πιο πρόσφατες προτάσεις του Τραμπ είναι απίθανο να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο κόστος ζωής έως τον Νοέμβριο, δήλωσαν οικονομολόγοι στο Reuters. Μία από τις ιδέες του Τραμπ — να τεθεί πλαφόν 10% στα επιτόκια πιστωτικών καρτών για έναν χρόνο — θα μπορούσε ακόμη και να έχει αντίθετα αποτελέσματα, καθώς ενδέχεται να περιορίσει την πρόσβαση σε πίστωση για οικογένειες χαμηλότερου εισοδήματος, όπως έχουν προειδοποιήσει ορισμένοι οικονομολόγοι.
Ο Μάικ Μαρινέλα, εκπρόσωπος της Εθνικής Ρεπουμπλικανικής Επιτροπής του Κογκρέσου, που στηρίζει υποψηφίους για τη Βουλή των Αντιπροσώπων, δήλωσε ότι ο Τραμπ και οι Ρεπουμπλικανοί βοηθούν τις εργαζόμενες οικογένειες.
«Οι ψηφοφόροι βλέπουν αυτή τη σαφή αντίθεση και τα καλύτερα έρχονται», είπε.
Περίπου το 35% των Αμερικανών εγκρίνουν συνολικά τον χειρισμό της οικονομίας από τον Τραμπ, σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos της 25ης Ιανουαρίου, ελαφρώς αυξημένο από το 33% του Δεκεμβρίου. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό παραμένει πολύ χαμηλότερο από το αρχικό 42% που είχε στο συγκεκριμένο ζήτημα όταν ανέλαβε καθήκοντα πριν από έναν χρόνο.
Πέφτοντας στην «παγίδα Μπάιντεν»
Πρώην αξιωματούχοι οικονομικής πολιτικής προηγούμενων κυβερνήσεων λένε ότι ο Τραμπ πέφτει στην ίδια παγίδα με τον Μπάιντεν το 2024, όταν βρέθηκε αντιμέτωπος με επίμονα υψηλό πληθωρισμό.
Ο Μπάιντεν συνέχιζε να υποστηρίζει ότι η οικονομία των ΗΠΑ ήταν ισχυρή και προέτρεπε τους ψηφοφόρους να κοιτάξουν άλλα οικονομικά στοιχεία. Η στρατηγική αυτή απέτυχε παταγωδώς και οι Δημοκρατικοί τιμωρήθηκαν στις κάλπες.
Οι αξιωματούχοι συμφώνησαν ότι είναι κρίσιμο οι πρόεδροι να δείχνουν στους ψηφοφόρους ότι κατανοούν τον οικονομικό τους πόνο, ειδικά σε εκλογική χρονιά.
«Σίγουρα μιλούσαμε δίπλα στους ανθρώπους στο θέμα του πληθωρισμού», δήλωσε ο Τζάρεντ Μπέρνσταϊν, επικεφαλής του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων του Μπάιντεν.
«Αυτό που συνήθως κάναμε ήταν να λέμε: “Μόλις βγήκε μια νέα έκθεση για τις θέσεις εργασίας, είναι πολύ ισχυρή”, και αυτό ήταν αλήθεια. Όμως το γεγονός είναι ότι δεν υπήρχαν πολλά που μπορούσαμε να κάνουμε σε ό,τι αφορά το επίπεδο των τιμών».