Μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές πετρελαίου, εντονότερο πληθωρισμό και μεγαλύτερη αβεβαιότητα στις αγορές. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα του report της Μorgan Stanley για την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, όπου σημείο κλειδί αποτελεί η χρονική διάρκεια της κρίσης.
Τα μαύρα σενάρια θα ενεργοποιηθούν εφόσον στο Ιράν διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα και θα αφορούν όχι μόνο τις αμιγώς οικονομικές-εμπορικές επιπτώσεις. Επεκτείνονται στη «σφαίρα» των αποφάσεων της Fed για τα επιτόκια (προφανώς και άλλων κεντρικών τραπεζών), καθώς και στην επίδραση που θα έχουν στο εσωτερικό πολιτικό τοπίο των ΗΠΑ, με φόντο τις ενδιάμεσες εκλογές.
1. Η διάρκεια της σύγκρουσης έχει σημασία
Η διάρκεια της σύγκρουσης παραμένει βασικός κίνδυνος που θα μπορούσε να αυξήσει τη μεταβλητότητα στην οικονομία και στις αγορές εάν δεν επιλυθεί γρήγορα.
Ένα σύντομο και περιορισμένο επεισόδιο μπορεί να κρατήσει περιορισμένες τις οικονομικές επιπτώσεις. Ωστόσο, μια σύγκρουση που διαρκεί περισσότερο από μερικές εβδομάδες αυξάνει την πιθανότητα παρατεταμένων οικονομικών πιέσεων μέσω υψηλότερων τιμών πετρελαίου, εντονότερου πληθωρισμού και πιο αβέβαιων χρηματοοικονομικών συνθηκών.
«Οι αγορές ίσως ανεχθούν την αβεβαιότητα προς το παρόν, αλλά η παρατεταμένη αβεβαιότητα θα είναι πιο δύσκολο να αγνοηθεί», δήλωσε η Monica Guerra, επικεφαλής πολιτικής ΗΠΑ στη Morgan Stanley Wealth Management.
2. Τα Στενά του Ορμούζ είναι κρίσιμος μακροοικονομικός μοχλός
Η σύγκρουση στο Ιράν απειλεί άμεσα τα Στενά του Ορμούζ, το σημαντικότερο «στενό σημείο» μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, επειδή το Ιράν μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη στενή θαλάσσια οδό ως στρατηγικό μοχλό αντιποίνων για ενέργειες των ΗΠΑ ή του Ισραήλ.
Καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, διαταραχές ή ακόμη και απειλές κλεισίματος μπορούν να αυξήσουν τις τιμές βενζίνης, να ενισχύσουν τον πληθωρισμό και να μειώσουν την κατανάλωση των νοικοκυριών στις ΗΠΑ.
3. Τα σοκ στο πετρέλαιο μπορούν να αυξήσουν γρήγορα τον πληθωρισμό
Η Morgan Stanley Research εκτιμά ότι αύξηση 10% στις τιμές πετρελαίου λόγω σοκ προσφοράς θα μπορούσε να αυξήσει τον γενικό δείκτη τιμών καταναλωτή στις ΗΠΑ κατά περίπου 0,35% μέσα στους επόμενους τρεις μήνες.
Όσο περισσότερο παραμένουν οι τιμές υψηλές, τόσο πιο σημαντική γίνεται η αύξηση του πληθωρισμού.
Ένα ισχυρότερο δολάριο ΗΠΑ θα μπορούσε να αντισταθμίσει μέρος της πληθωριστικής πίεσης, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια μπορεί να οδηγήσει τους επενδυτές στο «ασφαλές καταφύγιο» του δολαρίου. Ωστόσο, ειδικά σε μια παρατεταμένη σύγκρουση, οι κίνδυνοι αύξησης των τιμών καταναλωτή παραμένουν.
4. Το υψηλότερο ενεργειακό κόστος μπορεί να επηρεάσει τους καταναλωτές με καθυστέρηση
Όταν οι τιμές πετρελαίου αυξάνονται λόγω διαταραχών στην προσφορά, τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν υψηλότερα κόστη καυσίμων και μπορεί αρχικά να χρησιμοποιήσουν αποταμιεύσεις για να διατηρήσουν την κατανάλωση.
Ωστόσο, «η ανάλυσή μας δείχνει ότι η πραγματική κατανάλωση αρχίζει να μειώνεται δύο έως τρεις μήνες μετά το σοκ τιμών και μπορεί να παραμείνει χαμηλή για άλλους πέντε έως έξι μήνες», δήλωσε η Sarah Wolfe, στρατηγική αναλύτρια στη Morgan Stanley Wealth Management.
Το μέγεθος της επίδρασης εξαρτάται από τη διάρκεια και τη σταθερότητα των υψηλών τιμών ενέργειας.
5. Οι ενδιάμεσες εκλογές μπορεί να γίνουν πιο ευαίσθητες στο κόστος ζωής
Με το κόστος ζωής να αποτελεί βασικό ζήτημα στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και οι τιμές ενέργειας βρίσκονται στο επίκεντρο.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos, περίπου το 27% των ερωτηθέντων εγκρίνει τα αμερικανικά πλήγματα. Αν όμως η σύγκρουση είναι σύντομη, η δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης μπορεί να υποχωρήσει γρήγορα. Μια πιο μακρά σύγκρουση, αντίθετα, θα μπορούσε να κρατήσει την πολιτική προσοχή στραμμένη στο κόστος ζωής.
6. Η Fed αντιμετωπίζει ένα δίλημμα σοκ προσφοράς
Σε περίπτωση ενεργειακού σοκ προσφοράς, η Fed είναι πιθανό να αποφύγει μεγάλες και απότομες αλλαγές επιτοκίων και να προτιμήσει μικρότερες κινήσεις ή ακόμη και παύση, καθώς αξιολογεί τα οικονομικά δεδομένα.
Ο λόγος είναι ότι:
- Η αυστηρότερη νομισματική πολιτική για την καταπολέμηση του πληθωρισμού μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη και την απασχόληση.
- Η χαλάρωση της πολιτικής για στήριξη της οικονομίας μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τον πληθωρισμό.
7. Οι αμυντικές δαπάνες μπορεί να αυξήσουν περαιτέρω τα ελλείμματα
Η εμπλοκή των ΗΠΑ με το Ιράν, καθώς και σε άλλα μέτωπα, θα μπορούσε να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες κοντά στο αίτημα του προέδρου για 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια — δηλαδή αύξηση περίπου 50% στον αμυντικό προϋπολογισμό και επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από τον Πόλεμο της Κορέας.
Η απότομη αυτή αύξηση δαπανών θα προσθέσει στο ήδη υψηλό δημόσιο χρέος και στα ελλείμματα των ΗΠΑ. Αυτό θα μπορούσε να ασκήσει περαιτέρω ανοδική πίεση στα μακροπρόθεσμα επιτόκια των αμερικανικών ομολόγων.
Οι υψηλότερες αποδόσεις μακροπρόθεσμων ομολόγων συχνά μειώνουν τις αποτιμήσεις των μετοχών και αυξάνουν τη μεταβλητότητα των ομολόγων μεγάλης διάρκειας.
Επιπτώσεις για τις αγορές και τα χαρτοφυλάκια
Ιστορικά, οι αγορές έχουν συχνά καταγράψει κέρδη κατά τη διάρκεια πολέμων, συμπεριλαμβανομένων διψήφιων αυξήσεων και στους δύο Πολέμους του Κόλπου τρεις και έξι μήνες μετά την έναρξή τους, με επικεφαλής τον αμυντικό κλάδο.
Ωστόσο, οι τιμές πετρελαίου μπορεί να παραμείνουν υψηλές εάν το Ιράν συνεχίσει να βρίσκεται υπό πίεση.
Σε μακροπρόθεσμη προοπτική, οι επενδυτές πρέπει να θυμούνται ότι ο γεωπολιτικός κίνδυνος γίνεται ολοένα και πιο μόνιμο στοιχείο του οικονομικού περιβάλλοντος, όχι απλώς περιστασιακό γεγονός.
Οι επενδυτές ίσως χρειαστεί να προσαρμοστούν σε έναν κόσμο όπου οι περιφερειακές συμμαχίες και ο στρατηγικός ανταγωνισμός επηρεάζουν τις αγορές, τα ασφάλιστρα κινδύνου και την κατανομή κεφαλαίων.
Για το 2026, μπορεί να αξίζει να εξεταστεί μεγαλύτερη έκθεση σε τομείς όπως η άμυνα, η ασφάλεια, η αεροδιαστημική και η βιομηχανική ανθεκτικότητα, όπου οι κρατικές δαπάνες μπορούν να δημιουργήσουν ζήτηση πολλών ετών.