Την ώρα που οι ηγέτες του κόσμου μιλούν στον ΟΗΕ για συγκρούσεις, κλιματική κρίση και την άνοδο του αυταρχισμού, ο Ζόραν Μαμντάνι (Zohran Mamdani) προτείνει μια πολύ πιο πεζή -κι όμως τελικά πειστική- λύση: να αρχίσει η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς από τις λακκούβες των δρόμων.
Ο Ζόραν Μαμντάνι έχει μια μάλλον απρόσμενη θεωρία για το πώς μπορεί να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στην πολιτική: η κυβέρνηση πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι μπορεί να κάνει σωστά τα απλά πράγματα. Όπως χαρακτηριστικά είπε σε συνάντηση δημάρχων από μεγάλες πόλεις του κόσμου:
Αν η πολιτική δεν μπορεί να παραδώσει αποτελέσματα στη γειτονιά όπου ζεις, γιατί να την εμπιστευτείς ότι μπορεί να το κάνει οπουδήποτε;
Στη Νέα Υόρκη, περισσότερες από 200.000 λακκούβες έχουν ήδη επισκευαστεί από την έναρξη της θητείας του.
Η ιδέα είναι ελκυστική σε μια περίοδο κατά την οποία οι θεσμοί δεν πείθουν ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες κρίσεις. Ο ΟΗΕ βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν κόσμο στον οποίο οι πολίτες εμφανίζονται ολοένα πιο απογοητευμένοι από τις κυβερνήσεις τους και, σε αρκετές χώρες, από την ίδια τη Δημοκρατία. Για τον Μαμντάνι η απάντηση δεν βρίσκεται στις μεγάλες διακηρύξεις, αλλά στην ικανότητα των θεσμών να «μεταφράζονται στην άσφαλτο».
Από τη Νέα Υόρκη στη διεθνή σκηνή
Η θέση του Μαμντάνι αποκτά ακόμη μεγαλύτερο συμβολικό βάρος λόγω της ίδιας της Νέας Υόρκης, της πόλης που φιλοξενεί τα Ηνωμένα Έθνη. Αφρικανός στην καταγωγή, με νοτιοασιατικές ρίζες και Αμερικανός από επιλογή, ο νεαρός δήμαρχος βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, με ηγέτες να επιδιώκουν συναντήσεις μαζί του. Έπαιξε μπίνγκο με τον Ιρλανδό πρωθυπουργό, συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Βραζιλίας και τον πρωθυπουργό της Ισπανίας, ενώ ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας τον συνόδευσε σε σχολείο της πόλης για συζήτηση σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση.
Ακόμη και ο Ντόναλντ Τραμπ -ο οποίος είχε κάνει τεράστιο αγώνα για να αποτρέψει την εκλογή του ως δημάρχου- πέρασε περίπου μία ώρα μαζί του στο Gracie Mansion, δηλώνοντας στη συνέχεια ότι ο Μαμντάνι έχει «μεγάλες δυνατότητες» ως δήμαρχος.
Παράλληλα, η ατζέντα του Μαμντάνι παρέμεινε εντυπωσιακά τοπική: επισκέψεις σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, δημόσιες κατοικίες και δράσεις για τα δικαιώματα των διανομέων. Η πόλη πέτυχε επίσης συμφωνία άνω των 131 εκατ. δολαρίων με την DoorDash για υπόθεση σχετικά με τις αμοιβές εργαζομένων, ενώ ο δήμαρχος ανακοίνωσε 70.000 δωρεάν εισιτήρια για παραστάσεις στη Metropolitan Opera, εντάσσοντας τον πολιτισμό στην ίδια λογική πρόσβασης που εφαρμόζει και στις δημοτικές υπηρεσίες.
Η διεθνής του παρουσία, πάντως, έφερε και πολιτική αντιπαράθεση. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επιτέθηκε προσωπικά στον Μαμντάνι από το βήμα του ΟΗΕ, συνδέοντάς τον με την πολιτική Αριστεράς και κατηγορώντας τον για τις θέσεις του σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα.
Όμως, παρά τις επικρίσεις πως ο Μαμντάνι ασχολείται με ζητήματα που ξεπερνούν τον ρόλο ενός δημάρχου, η δική του παρουσία στη Γενική Συνέλευση είχε διαφορετικό επίκεντρο: τι μπορούν να κάνουν οι πόλεις όταν οι μεγαλύτεροι θεσμοί δυσκολεύονται να ανταποκριθούν.
Η επιτυχής διαχείριση μιας πόλης εφαλτήριο για την εθνική πολιτική
Σε τηλεφωνική συνομιλία με τους New York Times, ο Μαμντάνι συνέδεσε τη Νέα Υόρκη με την ίδια την ιδέα πίσω από τα Ηνωμένα Έθνη: μια πόλη εκατοντάδων εθνικοτήτων και ακόμη περισσότερων γλωσσών που αποτελεί, όπως είπε, παράδειγμα του τι επιδιώκουν να πετύχουν οι αρχές του ΟΗΕ. Υποστήριξε παράλληλα ότι η άνοδος της Ακροδεξιάς και η αμφισβήτηση θεσμών που θεωρούνταν επί δεκαετίες σταθεροί, επιβάλλουν επανεξέταση του ποιον εξυπηρετούν αυτοί οι θεσμοί.
Παρόμοια θέση εξέφρασε από το βήμα του ΟΗΕ και ο πρωθυπουργός του Νεπάλ Μπαλέντρα Σα (Balendra Shah), επίσης πρώην δήμαρχος, ο οποίος υπογράμμισε ότι η διεθνής τάξη δοκιμάζεται, όταν η στρατιωτική και οικονομική ισχύς καθορίζει ποια φωνή ακούγεται. Ο Σα εξελέγη με τη στήριξη νεότερων ψηφοφόρων που στράφηκαν εναντίον του παραδοσιακού πολιτικού κατεστημένου. Ο ίδιος, οπως ο Μαμντάνι, αλλά και ο Βρετανός Άντι Μπέρναμ, δείχνει ότι η επιτυχημένη διαχείριση μιας μεγάλης πόλης μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για την εθνική πολιτική.
Ο Μαμντάνι δεν μπορεί να διεκδικήσει την προεδρία, καθώς το Σύνταγμα απαιτεί ο πρόεδρος να έχει γεννηθεί στις ΗΠΑ. Αυτό όμως του δίνει και μία απρόσμενη πολιτική ελευθερία: αντί να συμμετέχει στην αέναη συζήτηση για το ποιος θα διαδεχθεί τον Τραμπ το 2028, ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης θέτει ένα διαφορετικό ερώτημα. Πώς μπορεί η πολιτική να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και να μικρύνει η απόσταση ανάμεσα στους εκπροσώπους και αυτούς που εκπροσωπούν;
Πάνω από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού ζει πλέον σε αστικές περιοχές και, αν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις, το ποσοστό θα πλησιάσει το 70% έως το 2050. Για τον Μαμντάνι, λοιπόν, οι πόλεις μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από διοικητικές μονάδες: μπορούν να λειτουργήσουν ως πεδίο επανασύνδεσης της Δημοκρατίας με την καθημερινή ζωή. Η αρχή αυτής της προσπάθειας μπορεί να είναι τόσο απλή, όσο μια λακκούβα που κλείνει εγκαίρως.