Ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρό διπλωματικό και στρατηγικό δίλημμα για την Αίγυπτο, την πολυπληθέστερη αραβική χώρα με 120 εκατομμύρια κατοίκους, που διαθέτει επιρροή και ειδικό βάρος στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Μπορεί η Αίγυπτος να είναι στενός σύμμαχος των ΗΠΑ και των χωρών του Περσικού Κόλπου, αλλά από την άλλη πλευρά, στις αρχές του 2026, είχε δρομολογήσει και την εξομάλυνση των σχέσεών της με το Ιράν.
Στόχος του Αιγύπτιου προέδρου Αμπντέλ Φατάζ Ελ Σίσι ήταν να διασφαλίσει έναν ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ουάσινγκτον καιΤεχεράνης, υπερσκελίζοντας χώρες όπως το Πακιστάν, η Τουρκία και το Κατάρ, που διεκδικούσαν τον ίδιο ρόλο. Άλλωστε ο ίδιος επισκέφθηκε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα τον περασμένο Μάιο.
«Ο Αλ Σίσι βλέπει τον πόλεμο κατά κύριο λόγο ως απειλή για την σταθερότητα στο εσωτερικό της χώρας» λέει στην Deutsche Welle η Μισέλ Πέις, επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. «Κύρια επιδίωξη της Αιγύπτου είναι να μην εμπλακεί στον πόλεμο του Ιράν και παράλληλα να περιοριστούν οι συνέπειες του πολέμου για την οικονομία και την ασφάλεια της χώρας».
«Αιχμές» από τα Εμιράτα;
Αυτή η προσέγγιση προκαλεί εντάσεις με συμμαχικές χώρες του Περσικού Κόλπου, οι οποίες θα προσδοκούσαν μεγαλύτερη στήριξη από το Κάιρο, την ώρα που δέχονται και οι ίδιες επιθέσεις με πυραύλους από το έδαφος του Ιράν. «Ιδιαίτερα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καταγράφονται δηλώσεις, όχι πολύ διακριτικές πλέον, που υποδηλώνουν οργή και απογοήτευση για την στάση της Αιγύπτου» λέει στην Deutsche Welle ο Τίμοθυ Κάλντας, υποδιευθυντής του Ινστιτούτου Ταχρίρ για τη Μέση Ανατολή, με έδρα την Ουάσινγκτον.
Από την άλλη πλευρά, οι οικονομικές συνέπειες του πολέμου στο Ιράν αρχίζουν να επηρεάζουν σοβαρά την Αίγυπτο. Από τότε που οι φιλοϊρανοί αντάρτες Χούθι, με ορμητήριο την Υεμένη, άρχισαν να επιτίθενται σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, η ναυσιπλοΐα στη Διώρυγα του Σουέζ έχει μειωθεί σημαντικά. Αποτέλεσμα: τα έσοδα για το αιγυπτιακό κράτος από τις διελεύσεις στο Σουέζ μειώθηκαν κατά 38% στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Αυτό προκύπτει από σχετική ανάλυση της ανεξάρτητης οργάνωσης International Crisis Group, η οποία επισημαίνει ότι «ο πόλεμος προκαλεί πλήγμα σε μία οικονομία που είχε αρχίσει να δείχνει σημεία ανάκαμψης από την πανδημία και τις επιπτώσεις των πολέμων σε Ουκρανία και Γάζα».
Οι ενδείξεις για οικονομική ανάκαμψη οφείλονταν κυρίως στις αυξημένες επενδύσεις από χώρες του Περσικού Κόλπου. Στην Κεντρική Τράπεζα της Αιγύπτου η Σαουδική Αραβία και το Κουβέϊτ είχαν καταθέσει 5,3 και 4 δισεκατομμύρια δολάρια, αντιστοίχως. Τα Εμιράτα είχαν επενδύσει 35 δις δολάρια στην αγορά ακινήτων της Αιγύπτου, ενώ σε μία ανάλογη επένδυση προχώρησε και το Κατάρ. Η Παγκόσμια Τράπεζα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν επίσης συμβάλει στην ανάκαμψη της αιγυπτιακής οικονομίας τα τελευταία χρόνια.
Απαισιοδοξία για την οικονομία
Σήμερα οι προοπτικές της αιγυπτιακής οικονομίας φαίνονται λιγότερο ευοίωνες. Τα έσοδα από τον τουρισμό μειώνονται, ενώ την ίδια στιγμή αυξάνονται οι τιμές στην ενέργεια και σε βασικά είδη διατροφής.
Ο Τίμοθυ Κάλντας υπενθυμίζει ότι οι πλούσιες χώρες του Περσικού Κόλπου, που είχαν επενδύσει σημαντικά ποσά στην Αίγυπτο, καλούνται τώρα να καλύψουν τις δικές τους άμεσες ανάγκες που προκαλεί ο πόλεμος (ανοικοδόμηση, εκσυγχρονισμός υποδομών, νέα εξοπλιστικά προγράμματα). Επιπλέον, «ακόμη και αν ήθελαν να βοηθήσουν, οφείλουν να λάβουν υπόψη τους ότι υπάρχουν αυξημένες ανάγκες ανοικοδόμησης και στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα».
Διπλωματικές πιέσεις από ΗΠΑ
Την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ διεκδικούν έναν πιο επιδραστικό ρόλο στην περιοχή. Σύμφωνα με το Reuters, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ζητήσει από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία να προσχωρήσουν στις περίφημες «Συμφωνίες του Αβραάμ» με στόχο την εξομάλυνση των σχέσεών τους με το Ισραήλ.
Για τον Τίμοθυ Κάλντας οι πιέσεις αυτές συνιστούν απλώς μία απέλπιδα προσπάθεια του προέδρου Τραμπ να παρουσιάσει θετικά επιτεύγματα σε έναν πόλεμο που βρίσκεται σε εξέλιξη. Ωστόσο, «η Αίγυπτος ανησυχεί τόσο πολύ για τις κινήσεις των Ισραηλινών στην περιοχή, ώστε είναι μάλλον απίθανο να τους παράσχει οποιαδήποτε επιπλέον διπλωματική στήριξη», επισημαίνει.
Από τότε που ξέσπασε ο νέος πόλεμος στη Γάζα οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν διαρραγεί, ενώ το Ισραήλ έχει προτείνει επανειλημμένα τη μεταφορά εκατομυρίων Παλαιστινίων στην Αίγυπτο. Μία πιθανή κατάρρευση του Ιράν, σημειώνει η Μισέλ Πέις, «θα ενίσχυε περαιτέρω την κυριαρχία του Ισραήλ» και αυτή η προοπτική περιορίζει την στρατηγική αυτονομία της Αιγύπτου, ωθώντας την να επιλέξει τον δρόμο της διπλωματίας και όχι της αντιπαράθεσης.
Την ίδια στιγμή, εντείνεται η πίεση της κοινής γνώμης προς την αιγυπτιακή κυβέρνηση. Όπως αναφέρει ο Τίμοθυ Κάλντας «μεγάλο μέρος του πληθυσμού υποστηρίζει το Ιράν» και αυτό σημαίνει ότι ο πρόεδρος Αλ Σίσι «δεν μπορεί να υπερασπίζεται πολύ ένθερμα αυτό που οι περισσότεροι Αιγύπτιοι θεωρούν επιθετική ενέργεια του Ισραήλ και των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν».
Πηγή DW
