Τριάντα χρόνια μετά την κατάρριψη δύο πολιτικών αεροσκαφών ανοιχτά της Κούβας, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών μετατρέπει μια παλιά υπόθεση του Ψυχρού Πολέμου σε εργαλείο ανοιχτής γεωπολιτικής πίεσης απέναντι στην Αβάνα. Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης απήγγειλε κατηγορίες για ανθρωποκτονία και συνωμοσία δολοφονίας Αμερικανών πολιτών κατά του πρώην προέδρου της Κούβας, Ραούλ Κάστρο, σε μια κίνηση που ανεβάζει απότομα το θερμόμετρο στις ήδη τεταμένες σχέσεις Ουάσιγκτον–Αβάνας.
Το κατηγορητήριο αφορά την κατάρριψη, στις 24 Φεβρουαρίου 1996, δύο αεροσκαφών της αντικαστρικής οργάνωσης "Brothers to the Rescue", τα οποία καταρρίφθηκαν από την κουβανική αεροπορία πάνω από διεθνή ύδατα, με αποτέλεσμα τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων. Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι ο Ραούλ Κάστρο, τότε υπουργός Άμυνας και κορυφαίος κρίκος της στρατιωτικής ιεραρχίας μαζί με τον αδελφό του, Φιντέλ Κάστρο, φέρει άμεση ευθύνη για την επιχείρηση.
Το κατηγορητήριο, που κατατέθηκε ομοσπονδιακά στο Μαϊάμι και κρατήθηκε μυστικό επί εβδομάδες, στρέφεται επίσης κατά πέντε πιλότων της κουβανικής πολεμικής αεροπορίας. Η ανακοίνωση έγινε σε μια ιδιαίτερα συμβολική στιγμή: ανήμερα της επετείου λήξης της αμερικανικής στρατιωτικής κατοχής της Κούβας το 1902, και μάλιστα από τον Πύργο της Ελευθερίας στο Μαϊάμι, ιστορικό σημείο υποδοχής Κουβανών εξόριστων.
Η κυβέρνηση Τραμπ παρουσιάζει την υπόθεση ως ζήτημα ιστορικής δικαιοσύνης. Ωστόσο, το πολιτικό και στρατηγικό βάρος της απόφασης ξεπερνά κατά πολύ μια δικαστική εξέλιξη. Η κίνηση εντάσσεται στη συνολική στρατηγική πίεσης της Ουάσιγκτον προς την κομμουνιστική κυβέρνηση της Κούβας, σε μια περίοδο όπου ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι επιθυμεί αλλαγή καθεστώτος στην Αβάνα.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο βρίσκεται στις έμμεσες αναφορές περί πιθανής στρατιωτικής διάστασης της υπόθεσης. Αμερικανοί αξιωματούχοι απέφυγαν να αποκλείσουν το ενδεχόμενο επιχείρησης σύλληψης του Ραούλ Κάστρο, παραπέμποντας εμμέσως στο προηγούμενο της Βενεζουέλας, όταν αμερικανικές ειδικές δυνάμεις αξιοποίησαν αντίστοιχο κατηγορητήριο για να συλλάβουν τον πρώην ηγέτη της χώρας, Νικολάς Μαδούρο.
Αν και ο Λευκός Οίκος αποφεύγει να μιλήσει ανοιχτά για στρατιωτική επιχείρηση, το σκηνικό γύρω από την Κούβα γίνεται όλο και πιο βαρύ. Η Ουάσιγκτον έχει εντείνει τις πιέσεις στις ενεργειακές ροές προς το νησί, προκαλώντας σοβαρές ελλείψεις καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ αμερικανικά πολεμικά πλοία, ανάμεσά τους και το αεροπλανοφόρο USS Nimitz, εισήλθαν πρόσφατα στη νότια Καραϊβική.
Παράλληλα, προηγήθηκε ασυνήθιστη επίσκεψη του διευθυντή της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, Τζον Ράτκλιφ, στην Κούβα, όπου φέρεται να προειδοποίησε την κουβανική ηγεσία να περιορίσει τη συνεργασία της με τη Ρωσία και την Κίνα, ειδικά σε ζητήματα πληροφοριών και στρατηγικών εγκαταστάσεων.
Η κουβανική κυβέρνηση απάντησε με οξύτητα, κατηγορώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες για υποκρισία και υποστηρίζοντας ότι της κατάρριψης των αεροσκαφών είχαν προηγηθεί δεκάδες παραβιάσεις του κουβανικού εναέριου χώρου από την αντικαστρική οργάνωση. Η Αβάνα υποστηρίζει ότι είχε προειδοποιήσει επανειλημμένα την Ουάσιγκτον πριν από το περιστατικό, επικαλούμενη ακόμη και επιστολές του Φιντέλ Κάστρο προς την κυβέρνηση του Μπιλ Κλίντον.
Το βάθος της υπόθεσης ξεπερνά, όμως, τη νομική της διάσταση. Για δεκαετίες, αμερικανικές κυβερνήσεις απέφευγαν να αγγίξουν ποινικά τόσο υψηλόβαθμα στελέχη της κουβανικής εξουσίας, ακριβώς επειδή κάτι τέτοιο θα μπορούσε να εκληφθεί ως άμεση αμφισβήτηση της κρατικής κυριαρχίας της Κούβας.
Τώρα, η εξίσωση αλλάζει. Η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει πλέον την Αβάνα απλώς ως αντίπαλο κράτος, αλλά ως καθεστώς που επιχειρεί να απονομιμοποιήσει διεθνώς, ποινικά και πολιτικά.
Και πίσω από τις κατηγορίες για ένα περιστατικό του 1996, διακρίνεται μια πολύ πιο σύγχρονη γεωπολιτική στόχευση: η προσπάθεια των ΗΠΑ να περιορίσουν την επιρροή Ρωσίας και Κίνας στην Καραϊβική και να επαναφέρουν την Κούβα σε ένα καθεστώς ασφυκτικής στρατηγικής πίεσης, αυτή τη φορά όχι με τη γλώσσα του εμπάργκο μόνο, αλλά και με εκείνη της ποινικής δίωξης.
