Στο φως της δημοσιότητας ήρθε η νέα αποκαλυπτική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ) σχετικά με τις διαστάσεις και την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου καπνού εντός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τα ευρήματα των ελεγκτών, σχεδόν ένα στα δέκα τσιγάρα που διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά προέρχεται από λαθρεμπόριο ή παράνομες μονάδες παραγωγής. Η παράνομη αυτή δραστηριότητα προκαλεί τεράστιο πλήγμα στα δημόσια οικονομικά, αποστερώντας από τα κρατικά ταμεία των κρατών-μελών περίπου 13 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε διαφυγόντα φορολογικά έσοδα.
Παράλληλα, καταγράφεται μια σαφής στρατηγική μετατόπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Οι εγκληματικές οργανώσεις εγκαταλείπουν τη μεταφορά προϊόντων από τρίτες χώρες, όπως η Ουκρανία, και μεταφέρουν τη διαδικασία παραγωγής απευθείας εντός της ΕΕ, εξασφαλίζοντας ταχύτερη διοχέτευση στην καταναλωτική αγορά.
Παραγωγή σε βιομηχανική κλίμακα
Η παρανομία λαμβάνει πλέον ανεξέλεγκτες διαστάσεις, καθώς οι υποδομές λειτουργούν σε βιομηχανικά πρότυπα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο εντοπισμός παράνομων μονάδων στο Βέλγιο, όπου κατασχέθηκε εξοπλισμός με δυνατότητα παραγωγής έως και 1.000.000 τσιγάρων την ώρα. Την ίδια στιγμή, η Πολωνία αναδεικνύεται στο σημείο με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση παράνομων εργοστασίων.
Οι νομοθετικές τρύπες και η αδράνεια των μηχανισμών
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο ασκεί αυστηρή κριτική στο θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ, εντοπίζοντας καίριες αδυναμίες:
-
Ανομοιογενές νομικό πλαίσιο: Παρατηρείται έντονος κατακερματισμός στις εθνικές νομοθεσίες. Αυτό ισχύει τόσο για τη διαχείριση της πρώτης ύλης (ακατέργαστος καπνός) όσο και για τα νέα προϊόντα της αγοράς, όπως τα υγρά αναπλήρωσης ηλεκτρονικών τσιγάρων.
-
Εκμετάλλευση των ηπιότερων ποινών: Οι αποκλίσεις στα συστήματα ελέγχου και στη βαρύτητα των κυρώσεων μεταξύ των κρατών-μελών επιτρέπουν στους διακινητές να μεταφέρουν τη δραστηριότητά τους σε χώρες με πιο χαλαρό ποινικό πλαίσιο.
-
Έλλειψη συντονιστικού κέντρου: Παρά την εμπλοκή πληθώρας υπηρεσιών, δεν υπάρχει ένας κεντρικός φορέας με ξεκάθαρες αρμοδιότητες. Για τον λόγο αυτό, το ΕΕΣ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει ηγετικό ρόλο και να διαμορφώσει μια ενιαία στρατηγική αντιμετώπισης.