Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης, η Ιβηρική χερσόνησος βιώνει μια έντονη άνθηση στην αγορά ακινήτων. Το φαινόμενο αυτό οδηγείται από την ισχυρή ζήτηση και την περιορισμένη προσφορά κατοικιών. Οι εποπτικές αρχές στην Ισπανία και την Πορτογαλία εντείνουν την παρακολούθηση των αγορών τους, καθώς εντοπίζονται οι πρώτες ενδείξεις υπερθέρμανσης. Παρ' όλα αυτά, δεν σχεδιάζονται άμεσες, δραστικές παρεμβάσεις, δεδομένου ότι η τρέχουσα κατάσταση απέχει σημαντικά από παλαιότερες περιόδους ακραίας άνθησης και ύφεσης.
Ορισμένοι αναλυτές, όπως ο Αντόνιο Λουίς Γκαγιάρδο της ισπανικής ένωσης καταναλωτών Asufin, προειδοποιούν ότι η συνεχόμενη άνοδος των τιμών αυξάνει την πιθανότητα μιας μελλοντικής διόρθωσης, καθώς η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών αγγίζει τα όριά της. Οι ρυθμιστικοί φορείς καλούνται πλέον να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη για προσιτή στέγαση και στα οικονομικά δεδομένα που στηρίζουν τη δυναμική της αγοράς.
Τα πρώτα περιοριστικά μέτρα στην Πορτογαλία
Στην Πορτογαλία, η έκδοση στεγαστικών δανείων κατέγραψε ετήσια αύξηση άνω του 10% κατά το πρώτο τρίμηνο, σημειώνοντας τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων είκοσι ετών. Εξαιτίας αυτής της εξέλιξης, οι αρχές άρχισαν να εισάγουν ορισμένα περιορισμένα μέτρα για την ψύξη της αγοράς. Συγκεκριμένα, η κεντρική τράπεζα ζήτησε από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να μειώσουν το ανώτατο όριο του δείκτη εξυπηρέτησης χρέους προς εισόδημα για τους νέους δανειολήπτες από το 50% στο 45%.
Στην Ισπανία, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί εστιάζουν στο αν ο έντονος τραπεζικός ανταγωνισμός θα μπορούσε να επιφέρει χαλάρωση των κριτηρίων, ειδικά στα δάνεια με υψηλό δείκτη δανείου προς αξία (LTV).
Η στάση της Μαδρίτης και οι συστάσεις του ΔΝΤ
Η κεντρική τράπεζα της Ισπανίας δέχθηκε τον Μάρτιο σύσταση από το ΔΝΤ για την επιβολή ανώτατου ορίου στον δείκτη LTV, καθώς διαπιστώθηκε αύξηση των χρηματοδοτήσεων με υψηλά ποσοστά δανειοδότησης. Αν και η Τράπεζα της Ισπανίας ανέφερε τον Μάιο ότι μελετά το ενδεχόμενο λήψης μέτρων, ο διοικητής της ξεκαθάρισε τον επόμενο μήνα ότι δεν υπάρχουν άμεσα σχέδια δράσης, προκειμένου να μην υπάρξουν αρνητικές συνέπειες για τους νέους Ισπανούς.
Η Νούρια Άλβαρεζ, αναλυτής της Renta 4, εξέφρασε επιφυλάξεις για τις κρατικές παρεμβάσεις στο Reuters, δηλώνοντας:
Παρεμβάσεις όπως ο περιορισμός του κόστους δανεισμού θα μπορούσαν να αποβούν αντιπαραγωγικές για τις τράπεζες, χωρίς να επιλύουν το πρόβλημα της περιορισμένης προσφοράς
Οι διαφορές με την κρίση του 2008
Σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της Ισπανίας, τα μεγέθη των τιμών και των δανείων δεν προμηνύουν μια κρίση αντίστοιχη με εκείνη του 2008-2009. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι οι βασικοί δείκτες παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα ιστορικά τους υψηλά:
-
Ο μέσος ετήσιος δείκτης LTV στην Ισπανία διαμορφώθηκε πέρυσι στο 68,4%, έναντι 71,1% το 2016.
-
Λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό, οι τιμές των κατοικιών στην Ισπανία το πρώτο τρίμηνο είναι κατά 12,2% χαμηλότερες από το ιστορικό υψηλό του 2007.
Η Μαρία Χεσούς Πάρα, από τον οίκο αξιολόγησης Morningstar DBRS, επισημαίνει ότι η άνοδος δεν οφείλεται σε αλόγιστη πιστωτική επέκταση, καθώς τα υψηλότερα δάνεια αφορούν πελάτες με μεγαλύτερα εισοδήματα. Επιπλέον, σε αντίθεση με το παρελθόν όπου κυριαρχούσαν τα κυμαινόμενα επιτόκια, σήμερα η πλειονότητα των νέων στεγαστικών δανείων στην Ισπανία εκδίδεται με σταθερά επιτόκια, μετακινώντας τον κίνδυνο από τους δανειολήπτες στους δανειστές.
