Η Ιταλία προετοιμάζει την επανένταξη της πυρηνικής ενέργειας στο εθνικό της μίγμα έως το 2035, όπως δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας, Ζιλμπέρτο Πιτσέτο Φρατίν. Η χώρα είχε εγκαταλείψει την τεχνολογία αυτή μετά το δημοψήφισμα του 1987 που ακολούθησε την τραγωδία του Τσερνόμπιλ, κλείνοντας τους τελευταίους της σταθμούς το 1990. Ωστόσο, οι πρόσφατες γεωπολιτικές αναταράξεις σε Ουκρανία και Περσικό Κόλπο ανέδειξαν την υπερβολική εξάρτηση από τις εισαγωγές, μετατρέποντας το ζήτημα σε θέμα εθνικής ασφάλειας. Παράλληλα, το ιδιαίτερα υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της ιταλικής βιομηχανίας, την οποία η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι επιδιώκει να ενισχύσει.
Το σχετικό νομοσχέδιο, που είχε λάβει το «πράσινο φως» από την Κάτω Βουλή τον Ιούνιο, κατατίθεται στη Γερουσία με προοπτική ταχείας έγκρισης. Η νομοθεσία δεν εγκρίνει άμεσα κατασκευές, αλλά θέτει τις βάσεις για τη σύσταση ανεξάρτητης αρχής πυρηνικής ασφάλειας, τον καθορισμό κανόνων διαχείρισης αποβλήτων και τη δημιουργία εθνικού χώρου αποθήκευσης ραδιενεργών υλικών. Τα σχετικά εκτελεστικά διατάγματα αναμένονται έως το τέλος του έτους, με τον υπουργό να τάσσεται υπέρ της ιδιωτικής διαχείρισης υπό αυστηρή κρατική εποπτεία.
Τεχνολογία SMR, αυξημένη ζήτηση και επιχειρηματικές κινήσεις
Το κυβερνητικό πλάνο εστιάζει στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs), ευθυγραμμιζόμενο με τη σχετική στρατηγική που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο. Η μαζική παραγωγή των SMRs έως το τέλος της δεκαετίας εκτιμάται ότι θα περιορίσει τον χρόνο κατασκευής στα 3 έως 4 έτη, επιτρέποντας τη λειτουργία τους το 2034 ή το 2035.
Η στροφή αυτή δικαιολογείται και από τις εκτιμήσεις για ραγδαία αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα 10 έως 15 χρόνια, λόγω του εξηλεκτρισμού των μεταφορών, της βιομηχανίας και της επέκτασης των data centers για την τεχνητή νοημοσύνη. Ο Πιτσέτο Φρατίν υποστήριξε επίσης ότι η νέα γενιά αντιμετωπίζει το θέμα πιο ρεαλιστικά και λιγότερο ιδεολογικά, βλέποντας την πυρηνική ενέργεια ως ασφαλή επιλογή για την απανθρακοποίηση.
Η εγχώρια και διεθνής βιομηχανία τοποθετείται ήδη στην αγορά:
-
Η ιταλική Enel, η Ansaldo Energia και ο αμυντικός όμιλος Leonardo ίδρυσαν την κοινοπραξία Nuclitalia για την αξιολόγηση προηγμένων τεχνολογιών.
-
Ο γαλλικός κολοσσός EDF υπέγραψε δήλωση προθέσεων με Ιταλούς εταίρους για την ανάπτυξη SMRs με στόχο τη λειτουργία των πρώτων μονάδων έως το 2035.
Πολιτικές αντιπαραθέσεις, επιστημονική οπτική και η κοινή γνώμη
Παρότι η κυβέρνηση δεν απαιτείται να διεξαγάγει νέο δημοψήφισμα για να νομοθετήσει, οι πολιτικοί της αντίπαλοι μπορούν να επιδιώξουν ψηφοφορία κατάργησης των νόμων. Ο εκπρόσωπος των Πρασίνων, Άντζελο Μπονέλι, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι εξυπηρετεί ενεργειακά συμφέροντα, υποστηρίζοντας ότι θα αφαιρεθούν πόροι από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), ενώ επικαλέστηκε δυσλειτουργίες αντιδραστήρων σε Γαλλία και Ρουμανία λόγω υψηλών θερμοκρασιών. Παράλληλα, ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους, μια νέα κυβέρνηση θα μπορούσε να ανατρέψει τον σχεδιασμό, με τον υπουργό να δηλώνει πως ο λαός έχει τον τελικό λόγο.
Από την επιστημονική πλευρά, ο καθηγητής Πυρηνικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης, Τζιανφράνκο Καρούζο, χαρακτήρισε «ρεαλιστικό» το χρονοδιάγραμμα για το 2035. Τόνισε ότι η πυρηνική ενέργεια πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις ΑΠΕ για τη σταθερότητα του συστήματος. Εκτίμησε μάλιστα ότι ο συνδυασμός αυτός θα μπορούσε να συμπιέσει τις τιμές ρεύματος στην Ιταλία κοντά στα επίπεδα της Ισπανίας, όπου εμφανίζονται έως και 40% χαμηλότερες.
Τέλος, η στάση της κοινωνίας παραμένει ρυθμιστικός παράγοντας. Δημοσκόπηση της Demopolis (Ιούνιος) έδειξε οριακή επικράτηση των υποστηρικτών, αν και έξι στους δέκα Ιταλούς αντιτίθενται στην εγκατάσταση εργοστασίου στην περιοχή τους. Ο Καρούζο σημείωσε ότι απαιτείται σωστή ενημέρωση για την υπέρβαση των παλαιών φοβιών, υπογραμμίζοντας πως ατυχήματα τύπου Τσερνόμπιλ δεν είναι δυνατόν να συμβούν στον δυτικό κόσμο.
