Στο 3,1% του ΑΕΠ διαμορφώθηκε το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ιταλίας το περασμένο έτος, παραμένοντας πάνω από το ευρωπαϊκό όριο του 3%, παρά την ανοδική αναθεώρηση του ρυθμού ανάπτυξης. Η εξέλιξη μεταθέτει για το 2027 την έξοδο της χώρας από τη Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος (EDP) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τα νέα στοιχεία της Istat έδειξαν ότι η ανάπτυξη της ιταλικής οικονομίας αναθεωρήθηκε στο 0,6%, από 0,5% που ήταν η προηγούμενη εκτίμηση. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν ήταν αρκετή ώστε ο λόγος του δημοσιονομικού ελλείμματος προς το ΑΕΠ να υποχωρήσει κάτω από το όριο του 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.
Η εξέλιξη έχει άμεσες επιπτώσεις στον δημοσιονομικό σχεδιασμό της κυβέρνησης της Τζόρτζια Μελόνι, καθώς η Ρώμη είχε προσδοκήσει ότι η αναθεώρηση των στοιχείων θα άνοιγε τον δρόμο για την έξοδο από την EDP νωρίτερα. Ο υπουργός Οικονομικών Τζιανκάρλο Τζορτζέτι δήλωσε ότι η Ιταλία δεν θα εξέλθει από τη διαδικασία εντός του 2026, όπως είχε ελπίσει η κυβέρνηση, εκτιμώντας ότι αυτό μπορεί να γίνει το 2027.
Η παραμονή της Ιταλίας στη διαδικασία αυξημένης δημοσιονομικής εποπτείας σημαίνει ότι η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται υπό την παρακολούθηση των ευρωπαϊκών θεσμών ως προς την πορεία των δημόσιων οικονομικών της. Οι χώρες που υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα όρια καλούνται να τηρούν συγκεκριμένες δημοσιονομικές δεσμεύσεις, ενώ σε περίπτωση μη επίτευξης των συμφωνημένων στόχων προβλέπονται και κυρώσεις.
Την ίδια στιγμή, η ιταλική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένες ανάγκες δαπανών, καθώς στο δημοσιονομικό μείγμα προστίθενται οι πιέσεις για υψηλότερες δαπάνες στην άμυνα και την ενέργεια, ενώ παράλληλα έχει θέσει στο τραπέζι τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης και μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Το δημοσιονομικό ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ενόψει της προετοιμασίας του επόμενου προϋπολογισμού. Ο Τζορτζέτι έχει πλέον στραμμένη την προσοχή του στο τελευταίο δημοσιονομικό σχέδιο της κυβέρνησης Μελόνι, το οποίο θα πρέπει να είναι έτοιμο πριν από τα μέσα Οκτωβρίου, ώστε να κατατεθεί τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στο ιταλικό Κοινοβούλιο προς έγκριση.
Παρά την υπέρβαση του ορίου του 3%, η Ιταλία εξακολουθεί να εμφανίζει χαμηλότερο δημοσιονομικό έλλειμμα από άλλες μεγάλες οικονομίες της Ευρωζώνης. Ενδεικτικά, το γαλλικό έλλειμμα παραμένει πάνω από το 5% του ΑΕΠ, ενώ σύμφωνα με τις προβλέψεις της γαλλικής κυβέρνησης η επιστροφή στο όριο του 3% δεν αναμένεται πριν από το 2029.
Στις αγορές, πάντως, η δημοσιονομική πορεία της Ιταλίας τα τελευταία χρόνια έχει συνοδευτεί από βελτίωση του spread των κρατικών ομολόγων. Η διαφορά απόδοσης μεταξύ των 10ετών ιταλικών και γερμανικών ομολόγων βρίσκεται πλέον κάτω από τις 90 μονάδες βάσης, έναντι άνω των 200 μονάδων βάσης όταν η Μελόνι ανέλαβε την πρωθυπουργία το 2022.
Η διατήρηση του ελλείμματος στο 3,1% του ΑΕΠ, επομένως, αφήνει ανοιχτό το δημοσιονομικό μέτωπο για την Ιταλία, την ώρα που η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει μεταξύ των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων, των αυξημένων δαπανών και των μέτρων οικονομικής στήριξης που σχεδιάζει για το επόμενο διάστημα.