Σε νέες πολιτικές ισορροπίες οδηγείται το Ισραήλ, καθώς ο κεντρώος πολιτικός Γκάντι Άιζενκοτ, στον οποίο έχει ανατεθεί ο σχηματισμός της επόμενης κυβέρνησης, κάλεσε το δεξιό κόμμα Λικούντ του απερχόμενου πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου σε διαπραγματεύσεις για τη συγκρότηση κυβέρνησης συνασπισμού.
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στη διερεύνηση όλων των δυνατών επιλογών για τη δημιουργία μιας ευρύτερης κυβερνητικής συμμαχίας, ωστόσο οι όροι που θέτει το Λικούντ αναδεικνύουν τις σημαντικές πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών.
Οι συνομιλίες αναμένεται να ξεκινήσουν την Κυριακή 22 Νοεμβρίου, έπειτα από απόφαση του Άιζενκοτ να δώσει νέα ευκαιρία στις διαπραγματεύσεις με το κόμμα του Νετανιάχου. Το κόμμα Γιασάρ, του οποίου ηγείται ο πρώην αρχηγός του ισραηλινού στρατού, χαρακτήρισε την κίνηση ως έμπρακτη δέσμευση για τον σχηματισμό της ευρύτερης δυνατής κυβέρνησης, επισημαίνοντας ότι η διαπραγματευτική του ομάδα θα εξετάσει κάθε διαθέσιμη επιλογή.
Ο Άιζενκοτ έχει περιθώριο έως τον Δεκέμβριο για να ολοκληρώσει τη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης, μετά τις βουλευτικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Οκτωβρίου και δεν ανέδειξαν αυτοδύναμη πλειοψηφία για κανένα από τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα. Το αποτέλεσμα έχει δημιουργήσει ένα σύνθετο κοινοβουλευτικό σκηνικό, αναγκάζοντας τις πολιτικές δυνάμεις να αναζητήσουν συμμαχίες πέρα από τις παραδοσιακές κομματικές γραμμές.
Οι τρεις επιλογές για τον σχηματισμό κυβέρνησης
Στο στρατόπεδο του Άιζενκοτ βρίσκονται σε εξέλιξη διαφορετικές προσεγγίσεις για την εξασφάλιση της απαιτούμενης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Οι επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνουν τη συνεργασία με τα υπερορθόδοξα εβραϊκά κόμματα, μια συμφωνία με τα αραβικά κόμματα ή τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τη συμμετοχή του Λικούντ.
Η τελευταία επιλογή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ευρύτερο κυβερνητικό σχήμα, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει συμφωνία για την ηγεσία και τις βασικές πολιτικές προτεραιότητες.
Ωστόσο, ο Άιζενκοτ έχει ξεκαθαρίσει ότι είναι διατεθειμένος να συνεργαστεί με στελέχη του Λικούντ, αλλά όχι να συμμετάσχει σε κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Νετανιάχου. Πρόκειται για μια βασική κόκκινη γραμμή στις διαπραγματεύσεις, η οποία περιπλέκει την προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβασμού.
Οι εκπρόσωποι των δύο κομμάτων είχαν ήδη πραγματοποιήσει μια πρώτη συνάντηση την προηγούμενη Κυριακή, χωρίς να υπάρξει μέχρι στιγμής κάποια οριστική συμφωνία.
Οι όροι του Νετανιάχου και οι αραβικές έδρες
Από την πλευρά του, το Λικούντ έθεσε συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη συμμετοχή του σε μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, επιδιώκοντας να διαμορφώσει το πολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.
Μεταξύ άλλων, ζήτησε να σταματήσουν όλες οι προσωπικές επιθέσεις και οι αναφορές που, σύμφωνα με το κόμμα, υποκινούν το μίσος εναντίον του Νετανιάχου και της κυβέρνησής του. Παράλληλα, ζήτησε κοινή δήλωση με την οποία οι συμμετέχουσες πολιτικές δυνάμεις θα δεσμεύονται ότι αναγνωρίζουν το Ισραήλ ως το εθνικό κράτος του εβραϊκού λαού.
Στην πράξη, η συγκεκριμένη απαίτηση αποκλείει τη συμμετοχή των αραβικών κομμάτων από μια τέτοια κυβερνητική συμμαχία, καθώς το Λικούντ αντιτίθεται στη στήριξη μιας κυβέρνησης από τις συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις.
Τα αραβικά κόμματα διαθέτουν συνολικά 19 έδρες και αντιτίθενται στην παραμονή του Νετανιάχου στην εξουσία. Ο ίδιος και οι σύμμαχοί του έχουν εξαπολύσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον τους, κατηγορώντας τους ηγέτες τους για τη στάση τους απέναντι στη Χαμάς και την άρνησή τους να χαρακτηρίσουν την παλαιστινιακή ισλαμιστική οργάνωση τρομοκρατική.
Παλαιστινιακό κράτος, στρατιωτική παρουσία και στράτευση
Πέρα από τις πολιτικές προϋποθέσεις, το Λικούντ παρουσίασε και ένα ευρύτερο πλαίσιο κατευθυντήριων αρχών για μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας, το οποίο περιλαμβάνει ζητήματα με άμεση σχέση με την ασφάλεια και τη στρατηγική του Ισραήλ.
Συγκεκριμένα, ζητά την απόρριψη της δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους, καθώς και τη διατήρηση των ισραηλινών στρατιωτικών θέσεων και της παρουσίας του Ισραήλ στις περιοχές της Γάζας, του Λιβάνου και της Συρίας που βρίσκονται υπό ισραηλινή κατοχή.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τη στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων. Το Λικούντ ζητά να υπάρξει συμφωνία με τους ηγέτες της συγκεκριμένης κοινότητας σχετικά με το καθεστώς στρατιωτικής υπηρεσίας των σπουδαστών των θρησκευτικών σχολών, ένα θέμα που προκαλεί έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό του Ισραήλ.
Η εξέλιξη των συνομιλιών αναμένεται να καθορίσει εάν θα καταστεί εφικτή μια ευρύτερη κυβερνητική συμφωνία ή εάν ο Άιζενκοτ θα αναγκαστεί να αναζητήσει διαφορετικό κοινοβουλευτικό δρόμο, προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση πριν από την εκπνοή της εντολής του.