Σε γενική απεργία 24 ωρών βρίσκεται σήμερα, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, η Ισπανία, με βασικό αίτημα την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.
Η κινητοποίηση, η οποία έχει τη στήριξη των δύο μεγαλύτερων συνδικαλιστικών οργανώσεων της χώρας, UGT και CCOO, είναι η πρώτη πανεθνική γενική απεργία με την κοινή συμμετοχή τους από το 2012 και πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη πολιτική συγκυρία, λιγότερο από τρεις εβδομάδες πριν από τις πρόωρες εκλογές της 29ης Νοεμβρίου.
Η απεργία έχει ως κεντρικό σύνθημα «Μισθοί, στέγαση, τιμές» και συνδέει άμεσα το στεγαστικό πρόβλημα με το επίπεδο των αποδοχών και το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ζητούν αυξήσεις μισθών από 4% έως 7%, περιορισμό των ενοικίων, ενίσχυση της δημόσιας και προσιτής κατοικίας, αλλά και παρεμβάσεις για την προστασία των ενοικιαστών από τις εξώσεις και την κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων.
Η κινητοποίηση επηρεάζει ένα ευρύ φάσμα οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, από τις μεταφορές και τη βιομηχανία έως τα σχολεία και τις υπηρεσίες υγείας. Η συμμετοχή, ωστόσο, διαφοροποιείται ανά κλάδο και περιοχή, καθώς έχουν προβλεφθεί ελάχιστα επίπεδα λειτουργίας για κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες.
Σύμφωνα με τις πρώτες αναφορές των συνδικάτων, η συμμετοχή έφθασε έως το 90% σε λιμάνια και εργοστάσια αυτοκινήτων, ενώ σημαντικές διακοπές εργασιών καταγράφηκαν και σε άλλους κλάδους. Ειδικότερα, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ανέφεραν συμμετοχή 85% στη βιομηχανία κρέατος, 82% στην αποκομιδή απορριμμάτων και 75% στον ενεργειακό τομέα. Στον αντίποδα, η συμμετοχή στις υπηρεσίες υγείας και στις ταχυδρομικές υπηρεσίες ήταν χαμηλότερη.
Η στεγαστική κρίση πυροδοτεί την κινητοποίηση
Στο επίκεντρο της απεργίας βρίσκεται η ολοένα δυσκολότερη πρόσβαση των Ισπανών σε προσιτή κατοικία, καθώς η άνοδος των ενοικίων απορροφά όλο και μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων των νοικοκυριών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης, το μέσο ενοίκιο στην Ισπανία έχει σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τους νέους και τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Στη Μαδρίτη, η ενοικίαση ενός διαμερίσματος 50 τετραγωνικών μέτρων κόστιζε κατά μέσο όρο 1.170 ευρώ τον Οκτώβριο, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό του μέσου ακαθάριστου μηνιαίου μισθού στη χώρα, ο οποίος διαμορφώνεται περίπου στα 2.460 ευρώ. Η απόκλιση αυτή αποτυπώνει την πίεση που ασκεί η αγορά κατοικίας στα διαθέσιμα εισοδήματα, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Οι τελευταίες είχαν πρωτοστατήσει στις διαδηλώσεις για την προστασία των ενοικιαστών και την αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας στην αγορά ακινήτων. Μεταξύ των αιτημάτων τους περιλαμβάνονται ο περιορισμός των τουριστικών διαμερισμάτων, η αυστηρότερη αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας και η ενίσχυση των δικαιωμάτων των ενοικιαστών, μεταξύ άλλων μέσω της αυτόματης ανανέωσης των μισθωτηρίων συμβολαίων.
Στο στόχαστρο και η κυβερνητική πολιτική
Η απεργία πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ δεν κατάφερε να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική έγκριση για δέσμη έκτακτων μέτρων που αποσκοπούσαν στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και στην προστασία των ευάλωτων ενοικιαστών.
Η απόρριψη των σχετικών νομοθετικών πρωτοβουλιών από το κοινοβούλιο αποτέλεσε έναν από τους βασικούς παράγοντες που οδήγησαν στην κλιμάκωση των κινητοποιήσεων. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι απαιτείται συνολική παρέμβαση της πολιτείας, τόσο στην αγορά κατοικίας όσο και στο εισόδημα των εργαζομένων, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης.
Η κυβέρνηση Σάντσεθ επιχειρεί να επαναφέρει τη στεγαστική πολιτική στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης ενόψει των εκλογών της 29ης Νοεμβρίου. Από την πλευρά τους, τα συνδικάτα επιμένουν ότι η κινητοποίηση δεν αποτελεί κομματική πρωτοβουλία, αλλά απάντηση σε ένα πρόβλημα που αφορά ευρύτερα την ισπανική κοινωνία.
Η αντιπολίτευση, ωστόσο, κατηγορεί τις συνδικαλιστικές οργανώσεις ότι αξιοποιούν την απεργία για να ενισχύσουν πολιτικά την κυβέρνηση. Το Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox αντιτίθενται σε παρεμβάσεις που περιορίζουν τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων, υποστηρίζοντας ότι η λύση βρίσκεται κυρίως στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών και στην ενίσχυση της οικοδομικής δραστηριότητας.
Επεισόδια και προβλήματα στις μετακινήσεις
Η απεργία συνοδεύεται από συγκεντρώσεις και κινητοποιήσεις σε μεγάλες πόλεις, μεταξύ των οποίων η Μαδρίτη, η Βαρκελώνη, η Βαλένθια, η Σεβίλλη και η Σαραγόσα. Από τις πρώτες ώρες καταγράφηκαν αποκλεισμοί δρόμων και εντάσεις μεταξύ απεργών και αστυνομικών δυνάμεων, ενώ σημειώθηκαν προβλήματα στην πρόσβαση σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις και κέντρα διανομής.
Στην περιοχή της Μαδρίτης, κοντά στη μεγάλη κεντρική αγορά χονδρικής Mercamadrid, σημειώθηκαν επεισόδια με αστυνομικές δυνάμεις, ενώ αναφέρθηκε μία σύλληψη. Παράλληλα, οι αρχές προετοιμάστηκαν για επιπτώσεις στις δημόσιες συγκοινωνίες, στα σχολεία και σε άλλες υπηρεσίες, εφαρμόζοντας καθεστώς ελάχιστης λειτουργίας.
Η σημερινή απεργία ξεπερνά τα στενά όρια μιας παραδοσιακής εργατικής κινητοποίησης, καθώς συνδέει την εργασιακή ανασφάλεια, την απώλεια αγοραστικής δύναμης και το κόστος στέγασης σε ένα ενιαίο κοινωνικό αίτημα. Το μέγεθος της συμμετοχής και η έκταση των διαδηλώσεων αναμένεται να αποτελέσουν βασικό δείκτη της κοινωνικής δυσαρέσκειας στην Ισπανία, σε μια περίοδο κατά την οποία η στεγαστική κρίση εξελίσσεται σε κεντρικό ζήτημα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.