Η κλιμάκωση των επιθέσεων σε εμπορικά πλοία στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ εντείνει την αβεβαιότητα για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, με την Τεχεράνη να προειδοποιεί για περαιτέρω αντίποινα και την εμπορική ναυσιπλοΐα να παραμένει υπό ισχυρή πίεση.
Το ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσε ότι τέσσερα πλοία, τα οποία κατηγορεί ότι εμπλέκονταν σε παράνομες μεταφορτώσεις πετρελαίου στο βόρειο τμήμα του Κόλπου, εντοπίστηκαν και επλήγησαν ταυτόχρονα, με αποτέλεσμα να εκδηλωθούν πυρκαγιές. Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, τα περιστατικά σημειώθηκαν μετά τον εντοπισμό των πλοίων την Τετάρτη.
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι άλλα τρία δεξαμενόπλοια προσέκρουσαν σε ναυτικές νάρκες σε θαλάσσιες περιοχές δυτικά ή νότια των Στενών του Ορμούζ, ανάλογα με το περιστατικό. Σε προηγούμενες ανακοινώσεις τους είχαν κάνει λόγο για εκρήξεις και πυρκαγιές σε δεξαμενόπλοια που επιχείρησαν να διασχίσουν διαδρομές τις οποίες η Τεχεράνη χαρακτηρίζει μη εξουσιοδοτημένες.
Η τελευταία ανακοίνωση ανεβάζει σε τουλάχιστον επτά τα πλοία που αναφέρονται στα συγκεκριμένα περιστατικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα όλες οι επιθέσεις ή ότι όλα τα πλοία υπέστησαν ολική καταστροφή. Η διάκριση είναι κρίσιμη, καθώς οι ιρανικές ανακοινώσεις δεν συνοδεύονται πάντοτε από στοιχεία για την ταυτότητα των πλοίων, τις σημαίες τους, την κατάσταση των πληρωμάτων ή την έκταση των ζημιών.
Η Τεχεράνη προειδοποίησε επίσης τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ότι η συνέχιση των ενεργειών που θεωρεί προκλητικές θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη αντίδραση, η οποία ενδέχεται να επεκταθεί σε περιφερειακές στρατιωτικές βάσεις. Η προειδοποίηση ενισχύει τους φόβους για διεύρυνση της σύγκρουσης και για νέες διαταραχές σε μία από τις σημαντικότερες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας.
Τουλάχιστον 30 επιθέσεις σε πλοία τον Οκτώβριο
Τα περιστατικά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο κύμα επιθέσεων κατά της εμπορικής ναυτιλίας. Σύμφωνα με δημοσίευμα των USNI News στις 9 Οκτωβρίου, είχαν ήδη πληγεί 11 πλοία από την αρχή του μήνα έως τις 9 Οκτωβρίου, βάσει στοιχείων του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού και της βρετανικής υπηρεσίας UKMTO. Νεότερες αναφορές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 30 επιθέσεις σε πλοία μέσα στον Οκτώβριο, αν και ο αριθμός αφορά περιστατικά και δεν αντιστοιχεί απαραίτητα σε ισάριθμα διαφορετικά πλοία.
Η έκταση της κρίσης αποτυπώνεται και στα στοιχεία της UKMTO για την εβδομάδα έως τις 16 Οκτωβρίου. Η υπηρεσία κατέγραψε 12 επιθέσεις, ενώ ένα πλοίο χάθηκε, δύο ακινητοποιήθηκαν και για τρία ακόμη δεν υπήρχε σαφής εικόνα για την κατάστασή τους. Από τα 12 περιστατικά, τα 10 σημειώθηκαν στα ίδια τα Στενά του Ορμούζ. Από την έναρξη της σύγκρουσης, στα τέλη Φεβρουαρίου, η υπηρεσία είχε καταγράψει συνολικά 84 περιστατικά στην περιοχή.
Πτώση 70% στην κίνηση – Μείωση 27% στις ροές πετρελαίου
Το ισχυρότερο αποτύπωμα της κρίσης καταγράφεται στη ναυσιπλοΐα. Σύμφωνα με στοιχεία της βρετανικής υπηρεσίας UKMTO για την εβδομάδα έως τις 16 Οκτωβρίου, η κίνηση των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ παρέμενε περίπου 70% χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα. Κατά τη συγκεκριμένη εβδομάδα καταγράφηκαν 125 διελεύσεις προς τα έξω και 129 προς τα μέσα, δηλαδή 254 συνολικά.
IC Worldwide Media
Η πίεση είναι εμφανής και στις μεταφορές αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που μετέδωσε το Reuters στις 8 Οκτωβρίου, οι ημερήσιες ροές αργού μέσω των Στενών μειώθηκαν κατά 27% από το υψηλό της περιόδου του πολέμου, στα τουλάχιστον 10,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Ο όγκος αυτός αντιστοιχούσε περίπου στο 74% του προπολεμικού επιπέδου.
Η μείωση αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι συνολικές εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν υποχωρήσει στον ίδιο βαθμό. Μέρος των φορτίων διοχετεύεται μέσω εναλλακτικών διαδρομών, με τις εξαγωγές από τις ακτές του Κόλπου του Ομάν και την Ερυθρά Θάλασσα να έχουν αυξηθεί στα 6,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, υπερδιπλάσια επίπεδα σε σχέση με πριν από τον πόλεμο.
Reuters
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η κρίση δεν έχει οδηγήσει μόνο σε περιορισμό των διελεύσεων, αλλά και σε αναδιάταξη των ενεργειακών μεταφορών, με μεγαλύτερο κόστος, αυξημένους κινδύνους για τα πληρώματα και εντονότερη αβεβαιότητα για την ομαλή τροφοδοσία των διεθνών αγορών.
Στρατηγικός μοχλός πίεσης το Ορμούζ
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους παγκοσμίως, καθώς σε κανονικές συνθήκες διακινούν περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η δυνατότητα της Τεχεράνης να απειλεί τη διέλευση δεξαμενόπλοιων δημιουργεί έναν ισχυρό μοχλό πίεσης προς τις ΗΠΑ και τις χώρες που εξαρτώνται από τις ενεργειακές ροές του Περσικού Κόλπου.
Η αμερικανική πλευρά, από την άλλη, έχει επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό σε ιρανικά λιμάνια, ενώ η αντιπαράθεση για τον έλεγχο των θαλάσσιων διαδρομών συνεχίζεται. Η απειλή νέων επιθέσεων, σε συνδυασμό με τις νάρκες και τις αυξανόμενες δυσκολίες ασφάλισης και μεταφοράς φορτίων, ενισχύει τον κίνδυνο νέων αναταράξεων στην αγορά ενέργειας.
Το κρίσιμο ερώτημα για τις διεθνείς αγορές είναι εάν οι εναλλακτικές διαδρομές θα συνεχίσουν να αντισταθμίζουν τις απώλειες από το Ορμούζ ή εάν μια νέα κλιμάκωση θα προκαλέσει μεγαλύτερη και πιο παρατεταμένη διαταραχή στις ροές πετρελαίου.
