Σε επίπεδα χαμηλότερα από το ψυχολογικό όριο των 4 δολαρίων ανά γαλόνι υποχώρησε η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ για πρώτη φορά από τον περασμένο Ιούλιο, προσφέροντας μια ανάσα στους Αμερικανούς καταναλωτές μετά το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, παρά τη συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση, το κόστος των καυσίμων εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά υψηλότερα από τα συνήθη εποχικά επίπεδα, διατηρώντας τις πιέσεις στα νοικοκυριά και την αβεβαιότητα στην αγορά ενέργειας.
Ειδικότερα, η μέση πανεθνική τιμή λιανικής της απλής βενζίνης διαμορφώθηκε τη Δευτέρα στα 3,98 δολάρια ανά γαλόνι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Αμερικανικής Ένωσης Αυτοκινήτου (AAA). Η υποχώρηση των τιμών βρίσκεται σε εξέλιξη από τα τέλη Σεπτεμβρίου, με την αγορά να καταγράφει πλέον την πρώτη επιστροφή κάτω από το όριο των 4 δολαρίων από τα μέσα Ιουλίου.
Η εξέλιξη αποτελεί ένδειξη σταδιακής εξομάλυνσης στην αγορά καυσίμων, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι έχει αποκατασταθεί η ισορροπία στην προσφορά. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι τιμές παραμένουν περίπου 19% υψηλότερες από τον εποχικό μέσο όρο, παρά την παραδοσιακή υποχώρηση της ζήτησης κατά τη χειμερινή περίοδο.
Το ενεργειακό σοκ από τον πόλεμο στο Ιράν
Η προηγούμενη εκτίναξη των τιμών συνδέθηκε άμεσα με τις στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, οι οποίες πυροδότησαν ισχυρούς κραδασμούς στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η διατάραξη των εξαγωγών πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους διεθνώς, περιόρισε την προσφορά και ενίσχυσε τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές των καυσίμων.
Το ενεργειακό κόστος εξελίχθηκε παράλληλα σε σημαντικό πολιτικό ζήτημα στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Την περασμένη εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ παραδέχθηκε ότι είναι «σε μεγάλο βαθμό αληθές» πως οι Ρεπουμπλικάνοι έχασαν τις ενδιάμεσες εκλογές εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή, αναγνωρίζοντας ουσιαστικά το πολιτικό βάρος που απέκτησε η σύγκρουση και η οικονομική επιβάρυνση των Αμερικανών.
Οι πιέσεις από τη Ρωσία και την Κίνα
Πέρα από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, πρόσθετη επιβάρυνση στην παγκόσμια αγορά καυσίμων προκαλούν οι διαταραχές στην προσφορά από άλλες σημαντικές πετρελαϊκές και ενεργειακές δυνάμεις.
Οι εντεινόμενες ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει τη διαθέσιμη παραγωγική δυναμικότητα και έχουν δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις στην προσφορά διυλισμένων προϊόντων. Την ίδια στιγμή, η μείωση των εξαγωγών καυσίμων από την Κίνα έχει συμβάλει στη σύσφιξη της διεθνούς αγοράς.
Πρόκειται για παράγοντες που διατηρούν την αγορά ευάλωτη, καθώς οι τιμές της βενζίνης δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την πορεία του αργού πετρελαίου, αλλά και από τη διαθεσιμότητα των προϊόντων διύλισης και τις δυνατότητες κάλυψης της ζήτησης.
Τα αποθέματα και η πτώση του πετρελαίου προσφέρουν ανάσα
Στην κατεύθυνση της αποκλιμάκωσης λειτουργούν, πάντως, ορισμένες θετικές ενδείξεις από την αμερικανική αγορά. Τα αποθέματα βενζίνης, τα οποία βρίσκονταν κάτω από τα συνήθη εποχικά επίπεδα από τα τέλη Απριλίου, έχουν αρχίσει να ανακάμπτουν, ενισχύοντας τη διαθεσιμότητα καυσίμων.
Παράλληλα, σημαντική υποχώρηση καταγράφουν οι τιμές του αργού πετρελαίου, καθώς έχουν ενισχυθεί οι προσδοκίες για ταχύτερη επίλυση του πολέμου. Αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζουν και τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης της βενζίνης, τα οποία κινούνται πτωτικά μέσα στον Νοέμβριο.
Η εποχική υποχώρηση της οδικής κυκλοφορίας και της κατανάλωσης κατά τη διάρκεια του χειμώνα αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που παραδοσιακά ευνοεί τη μείωση των τιμών στα πρατήρια.
Παραμένει ο κίνδυνος νέας εκτίναξης
Παρά τη βελτίωση της εικόνας, η αποκλιμάκωση δεν εξαλείφει τους κινδύνους για τους καταναλωτές. Οι τιμές λιανικής συνήθως ακολουθούν με καθυστέρηση την πτώση των διεθνών τιμών, καθώς το χαμηλότερο κόστος περνά σταδιακά στην αγορά μέσω της ανανέωσης των αποθεμάτων και των νέων προμηθειών.
Επιπλέον, μια νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα την τάση και να προκαλέσει νέα απότομη άνοδο, ιδιαίτερα εάν επηρεαστεί εκ νέου η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Ακόμη πιο επιβαρυμένη παραμένει η εικόνα στο πετρέλαιο κίνησης. Η μέση τιμή του ντίζελ στα αμερικανικά πρατήρια εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τα 6 δολάρια ανά γαλόνι, έχοντας ξεπεράσει για πρώτη φορά αυτό το επίπεδο τον Σεπτέμβριο.
Έτσι, η επιστροφή της βενζίνης κάτω από τα 4 δολάρια αποτελεί μια σημαντική, αλλά περιορισμένη ανάσα για την αμερικανική οικονομία. Το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, ενώ η πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, την προσφορά πετρελαίου και τη σταθερότητα των διεθνών ενεργειακών διαδρομών.
