Σε εξέλιξη βρίσκονται διεθνείς διαβουλεύσεις για ένα νέο πλαίσιο διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, με την Ευρώπη να εξετάζει προτάσεις που προβλέπουν την επιβολή εθελοντικών τελών διέλευσης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά δεν θα είναι υποχρεωτικά και θα τεθούν υπό την εποπτεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στην περιοχή, με βασικό στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του κόσμου.
Αντιδράσεις για τα ενδεχόμενα τέλη
Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Βρετανίας, Ντέιβιντ Λάμι, προειδοποίησε ότι η επιβολή υποχρεωτικών διοδίων θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές. Ωστόσο, κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι σε άλλα στρατηγικά περάσματα, όπως τα Στενά της Μαλάκα και η Μάγχη, εφαρμόζονται ήδη αντίστοιχα συστήματα εθελοντικών εισφορών για υπηρεσίες υποστήριξης της ναυσιπλοΐας.
Πίεση των ΗΠΑ προς την Τεχεράνη
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από το Ιράν να διαβεβαιώσει δημόσια ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει ανοικτό για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και ότι δεν θα υπάρξουν νέες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, οι εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες στην Τεχεράνη δυσχεραίνουν τόσο την επίτευξη όσο και την εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας.
Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι θεωρεί τη συμφωνία προσωρινής κατάπαυσης του πυρός ουσιαστικά λήξασα, διευκρινίζοντας πάντως ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει μια μόνιμη διπλωματική λύση.
Το σχέδιο του Ομάν
Το Ομάν, σε συνεργασία με Βρετανούς νομικούς, έχει επεξεργαστεί πρόταση που βασίζεται στο μοντέλο διαχείρισης των Στενών της Μαλάκα. Η Μουσκάτ έχει ήδη προσφερθεί να αποστείλει νομικούς εμπειρογνώμονες στην Τεχεράνη, προκειμένου να παρουσιάσουν αναλυτικά το σχέδιο στις ιρανικές αρχές.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί αναμένεται να πραγματοποιήσει επίσκεψη στο Ομάν, με βασικό αντικείμενο τις συνομιλίες για το μέλλον του Στενού του Ορμούζ και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Διαφωνίες εντός του Ιράν
Παρά τις διπλωματικές επαφές, οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι στο εσωτερικό του Ιράν υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, τμήμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης αντιμετωπίζει με επιφύλαξη κάθε συμβιβασμό, ενώ άλλοι κύκλοι εμφανίζονται πιο θετικοί σε μια συμφωνία που θα διασφαλίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Την ίδια ώρα, χώρες του Κόλπου ζητούν από την Τεχεράνη να αποσαφηνίσει αν τα ενδεχόμενα τέλη θα είναι προαιρετικά ή αν θα αποτελέσουν στην πράξη μηχανισμό ελέγχου της διέλευσης των πλοίων.
Ο ρόλος του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού
Κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου του IMO στο Λονδίνο, ο εκπρόσωπος του Ομάν τόνισε ότι το διεθνές δίκαιο κατοχυρώνει το δικαίωμα της ελεύθερης διέλευσης από διεθνή στενά και δεν επιτρέπει την επιβολή υποχρεωτικών τελών.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι θα μπορούσαν να εξεταστούν εθελοντικές εισφορές για υπηρεσίες που ενισχύουν την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.
Διπλωματικές τριβές στον IMO
Στην ίδια συνεδρίαση, ευρωπαϊκές χώρες και κράτη του Κόλπου επιχείρησαν να προωθήσουν ψήφισμα καταδίκης του Ιράν για τις επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων. Ωστόσο, η πρωτοβουλία δεν συγκέντρωσε την απαιτούμενη υποστήριξη, καθώς Ρωσία και Κίνα διαφώνησαν, υποστηρίζοντας ότι το κείμενο δεν αποτυπώνει τα βαθύτερα αίτια της κρίσης και υπερβαίνει τις αρμοδιότητες του IMO.
Οι διπλωματικές διαβουλεύσεις συνεχίζονται, ενώ στο επίκεντρο παραμένει η εξεύρεση ενός μοντέλου διαχείρισης του Στενού του Ορμούζ που θα διασφαλίζει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας χωρίς να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο ή να εντείνει την ένταση στην περιοχή.