Νέο μέτωπο με τη διοικήτρια της Fed Λίζα Κουκ ανοίγει ο Ντόναλντ Τραμπ, συγκροτώντας επιτροπή του Λευκού Οίκου για να εξετάσει καταγγελίες περί στεγαστικής απάτης που δεν έχουν αποδειχθεί. Η πλευρά της Κουκ αμφισβητεί την αμεροληψία της διαδικασίας, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο πολιτικής παρέμβασης στην ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.
Η δικαστική αναμέτρηση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τη Λίζα Κουκ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed, περνά σε νέα φάση, με τον Λευκό Οίκο να επιχειρεί εκ νέου να απομακρύνει τη διοικήτρια και την υπεράσπισή της να καταγγέλλει σοβαρές αμφιβολίες για την αντικειμενικότητα της διαδικασίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται έρευνα για καταγγελίες περί στεγαστικής απάτης, τις οποίες η Κουκ αρνείται και για τις οποίες δεν έχει ασκηθεί ποινική δίωξη.
Σε επιστολή προς τον Λευκό Οίκο, την οποία είδαν οι New York Times, ο δικηγόρος της, Άμπε Λόουελ, γνωστοποίησε ότι η πελάτισσά του δεν θα μπορέσει να παραστεί στην ακρόαση που έχει προγραμματιστεί για τις 5 Νοεμβρίου. Όπως εξήγησε, εκείνη την περίοδο θα βρίσκεται στην Ευρώπη για συναντήσεις σχετικά με τη χρηματοπιστωτική και νομισματική πολιτική, στο πλαίσιο των καθηκόντων της. Η πρώτη διαθέσιμη ημερομηνία για την ακρόαση, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν μετά τη συνεδρίαση της Fed στις 8 και 9 Δεκεμβρίου.
Ο Λόουελ αμφισβήτησε ευθέως την καταλληλότητα των προσώπων που στελεχώνουν την επιτροπή διερεύνησης, η οποία αποτελείται από πολιτικούς διορισμένους της κυβέρνησης Τραμπ. Μεταξύ αυτών βρίσκονται ο Κέβιν Χάσετ, επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου του Λευκού Οίκου, ο Κιθ Σόντερλινγκ, υφυπουργός Εργασίας που εκτελεί χρέη επικεφαλής της υπηρεσίας κυβερνητικής δεοντολογίας και η Αντρέα Λούκας, πρόεδρος της Επιτροπής Ίσων Ευκαιριών στην Απασχόληση (EEOC). Όπως ανέφερε ο δικηγόρος:
Έχουμε σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την αντικειμενικότητα και την καταλληλότητα της επιτροπής για τον σκοπό που της έχει ανατεθεί
Οι πολιτικές τοποθετήσεις που αμφισβητούν την αμεροληψία
Η ένσταση της υπεράσπισης αφορά πρωτίστως το γεγονός ότι πρόσωπα τα οποία έχουν ήδη εκφραστεί δημόσια υπέρ των θέσεων του προέδρου, καλούνται τώρα να αξιολογήσουν αν υπάρχουν λόγοι απομάκρυνσης της Κουκ. Ο Χάσετ, κορυφαίος οικονομικός σύμβουλος του Τραμπ, έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική στη Fed και έχει στηρίξει δημόσια την άποψη ότι ο πρόεδρος μπορεί να απομακρύνει διοικητή της εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενοι λόγοι.
Μετά τις αρχικές καταγγελίες για τη φερόμενη στεγαστική απάτη, ο Χάσετ είχε χαρακτηρίσει τους ισχυρισμούς σοβαρούς και είχε καλέσει την Κουκ να λάβει άδεια από τα καθήκοντά της μέχρι να ξεκαθαρίσει η υπόθεση. Είχε μάλιστα υποστηρίξει ότι η άρνησή της να το πράξει υποδήλωνε κομματική μεροληψία. Στην επιστολή του, ο Λόουελ επικαλέστηκε αυτές τις δημόσιες τοποθετήσεις, υποστηρίζοντας ότι ο Χάσετ έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί πως υπάρχουν λόγοι για την απομάκρυνση της διοικήτριας.
Αντίστοιχες επιφυλάξεις διατυπώνονται για τον Σόντερλινγκ, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της μείωσης των επιτοκίων, σε συμφωνία με τις επανειλημμένες απαιτήσεις του Τραμπ. Η Fed, ωστόσο, έχει διατηρήσει αυστηρότερη στάση λόγω των επίμονων πληθωριστικών πιέσεων, με τον πληθωρισμό να παραμένει πάνω από τον στόχο του 2% της κεντρικής τράπεζας για σχεδόν έξι χρόνια.
Η Λούκας, από την πλευρά της, έχει προωθήσει στην EEOC την ατζέντα της κυβέρνησης Τραμπ, ανατρέποντας πολιτικές που η ίδια χαρακτηρίζει υπερβολικές πρωτοβουλίες για τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τη συμπερίληψη στους χώρους εργασίας. Ιδιαίτερη έμφαση έχει δώσει σε καταγγελίες για διακρίσεις εις βάρος λευκών ανδρών εργαζομένων. Για την πλευρά της Κουκ, η σύνθεση αυτή ενισχύει τις αμφιβολίες για το κατά πόσο η επιτροπή μπορεί να αξιολογήσει ανεξάρτητα τα στοιχεία.
Το Ανώτατο Δικαστήριο και η μάχη για τον έλεγχο της Fed
Η νέα διαδικασία ακολουθεί την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ τον Ιούνιο, με την οποία οι δικαστές, με ψήφους 5-4, δεν επέτρεψαν στον Τραμπ να απομακρύνει την Κουκ όσο συνεχιζόταν η δικαστική διαμάχη. Η απόφαση δεν έκρινε επί της ουσίας τις καταγγελίες, αλλά επικεντρώθηκε στις διαδικαστικές εγγυήσεις και στη δυνατότητα της διοικήτριας να υπερασπιστεί τη θέση της.
Ο πρόεδρος είχε επιχειρήσει για πρώτη φορά να την απομακρύνει τον Αύγουστο του 2025. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου, δήλωσε ότι θα συνέχιζε την προσπάθεια, επιλέγοντας τώρα τη συγκρότηση ειδικής επιτροπής για την εξέταση της υπόθεσης. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η νέα διαδικασία ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου, καθώς προβλέπει δυνατότητα κατάθεσης εγγράφων, γραπτών εξηγήσεων και συμμετοχής σε διά ζώσης ακρόαση.
Σε υπόμνημα της 7ης Οκτωβρίου, ο Λευκός Οίκος προσδιόρισε το αντικείμενο της έρευνας, τα πρόσωπα που θα τη διενεργήσουν και τις προθεσμίες για την υποβολή στοιχείων από την Κουκ. Παράλληλα, την κάλεσε σε προσωπική ακρόαση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να δεχθεί ερωτήσεις από στελέχη του υπουργείου Δικαιοσύνης. Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Μάθιου Μίντλτον, υποστήριξε ότι ο Τραμπ εκπληρώνει τη συνταγματική του υποχρέωση να εξετάζει τη συμπεριφορά και την καταλληλότητα των μελών του διοικητικού συμβουλίου της Fed και ότι προσφέρει στην Κουκ μια δίκαιη και ανοιχτή διαδικασία.
Η Κριστίνα Σκίνερ, πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών και σήμερα καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, χαρακτήρισε τη διαδικασία εκτενή, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση έχει εξασφαλίσει στην Κουκ αρκετούς τρόπους για να απαντήσει στις καταγγελίες. Η νομική ομάδα της διοικήτριας, ωστόσο, θεωρεί ότι η δυνατότητα υποβολής εξηγήσεων δεν αρκεί, όταν αμφισβητείται η αμεροληψία των προσώπων που θα κρίνουν την υπόθεση.
Πίσω από τη συγκεκριμένη υπόθεση βρίσκεται η ευρύτερη προσπάθεια του Τραμπ να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στη Fed, την ώρα που πιέζει για χαμηλότερα επιτόκια και φθηνότερο δανεισμό. Η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για τις αγορές, καθώς οι αποφάσεις της επηρεάζουν το κόστος χρηματοδότησης επιχειρήσεων και νοικοκυριών, τις αποδόσεις των ομολόγων και τη συναλλαγματική ισοτιμία του δολαρίου.
Πέρα από τη δυνατότητα της αμερικανικής κυβέρνησης να απομακρύνει την Κουκ, η έκβαση της όλης υπόθεσης θα κρίνει και πόσο χώρο διαθέτει ο Λευκός Οίκος για να επηρεάζει τη σύνθεση και τη λειτουργία της Fed.