Παρά την ύπαρξη ενός εκτεταμένου θεσμικού πλαισίου, σημαντικά κενά συνεχίζουν να υπονομεύουν την εποπτεία και την εφαρμογή των κανόνων κατά της διαφθοράς στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Σύμφωνα με ανάλυση της Transparency International που δημοσιοποιήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2026, το εξεταζόμενο δείγμα περιλαμβάνει οκτώ κράτη: τη Βουλγαρία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Ολλανδία, τη Σλοβακία και τη Σερβία (η οποία είναι υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση).
Η έρευνα δεν εστιάζει αποκλειστικά στην ύπαρξη των νόμων, αλλά ελέγχει κατά πόσο αυτοί εφαρμόζονται στην πράξη, αν οι αρμόδιες αρχές διαθέτουν επαρκείς πόρους και ανεξαρτησία, καθώς και αν υφίστανται αποτελεσματικοί μηχανισμοί ελέγχου και κυρώσεων.
Ζητήματα διαφάνειας στη χρηματοδότηση της πολιτικής
Στον κρίσιμο τομέα της χρηματοδότησης των πολιτικών κομμάτων και προεκλογικών εκστρατειών, παρότι οι περισσότερες από τις οκτώ χώρες απαιτούν καταγραφή δωρεών και δωρητών, μόλις η Γερμανία διαθέτει σύστημα που προσεγγίζει τη δημοσιοποίηση σε πραγματικό χρόνο, θέτοντας πάντως όριο για ποσά άνω των 35.000 ευρώ. Αντίστοιχα, ψηφιακά μητρώα που επιτρέπουν την εύκολη ηλεκτρονική επεξεργασία και αναζήτηση δεδομένων διαθέτουν αποκλειστικά η Ολλανδία και η Βουλγαρία.
Παράλληλα, εντοπίζονται σοβαρά προβλήματα στους ελεγκτικούς μηχανισμούς, με την οργάνωση να επισημαίνει ελλείψεις στην ανεξαρτησία και τους πόρους σε Γερμανία, Σλοβακία, Σερβία και Βουλγαρία.
Μάλιστα, υπογραμμίζεται ότι αρκετές συστάσεις επανέρχονται επί επτά συναπτά έτη χωρίς επαρκή πρόοδο, λαμβάνοντας υπόψη και τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου από το 2020 έως το 2026.
Αδυναμίες και «γκρίζες ζώνες» στο lobbying
Αστοχίες καταγράφονται και στο πεδίο των επαφών μεταξύ κρατικών αξιωματούχων και εκπροσώπων συμφερόντων. Η Σερβία διαθέτει μερική ρύθμιση αλλά με περιορισμένο ορισμό του lobbying, ενώ η Βουλγαρία υιοθέτησε πρόσφατα νέο νόμο, ο οποίος όμως εγείρει ερωτηματικά ως προς τις εξαιρέσεις και την πρακτική εφαρμογή του.
Στον αντίποδα, Σλοβακία, Ολλανδία, Ιταλία και Ουγγαρία στερούνται ολοκληρωμένης ρύθμισης και υποχρεωτικού μητρώου. Στην Ιρλανδία, παρά το πιο προηγμένο πλαίσιο, εντοπίζονται κενά στη διαχείριση δώρων και φιλοξενίας, στην καταγραφή των δαπανών για lobbying, καθώς και στη δράση των αποκαλούμενων «σκιωδών» lobbyists.
Περιουσιακά στοιχεία και οι «περιστρεφόμενες πόρτες»
Σημαντικές διαφοροποιήσεις παρατηρούνται στις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και συμφερόντων των δημόσιων αξιωματούχων. Κεντρικά ψηφιακά συστήματα υποβολής διαθέτουν μόνο η Σερβία και η Σλοβακία.
Σε Ολλανδία, Ιρλανδία και Γερμανία οι υποχρεώσεις αφορούν επιλεγμένες κατηγορίες αξιωματούχων με περιορισμένη δημόσια πρόσβαση, ενώ σε Ιταλία και Βουλγαρία απουσιάζουν πλήρως τόσο το ψηφιακό σύστημα συλλογής όσο και το ενιαίο προσβάσιμο μητρώο.
Αναφορικά με τις «περιστρεφόμενες πόρτες» και τη μετακίνηση υψηλόβαθμων στελεχών μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, έχουν διατυπωθεί συνολικά 10 συστάσεις προς Ιρλανδία, Ουγγαρία, Ολλανδία και Γερμανία. Παρά τις αλλαγές που εφάρμοσαν Γερμανία και Ολλανδία έως το 2025, η Transparency International τονίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στην έκταση και στην εφαρμογή των περιορισμών.
Καταληκτικά, η οργάνωση επισημαίνει ότι οι αδυναμίες αυτές επηρεάζουν άμεσα τη λήψη αποφάσεων, τους δημόσιους πόρους, τις επιχειρήσεις και την ευρύτερη οικονομία, αφήνοντας περιθώρια για αθέμιτες επιρροές.