Ήταν μια απόφαση που προκαλεί αίσθηση, αλλά όχι έκπληξη. Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα προχωρήσει στην «προσωρινή εφαρμογή» της εμπορικής συμφωνίας με τη Ζώνη Mercosur. Με αυτή τη συμφωνία αίρονται οι εμπορικοί φραγμοί ανάμεσα στο «μπλοκ των 27» και τέσσερις χώρες της Λατινικής Αμερικής (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη), χωρίς ακόμη να διευκρινίζεται τι ακριβώς συμβαίνει με τις χώρες που είναι απλώς «συνδεδεμένα μέλη» στην ομάδα Mercosur, όπως η Χιλή.
Όλα αυτά συμβαίνουν μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να καθυστερήσει την υλοποίηση της συμφωνίας προσφεύγοντας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο καλείται τώρα να αποφανθεί εάν η συμφωνία Mercosur συνάδει με τις συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η πλήρης εφαρμογή θα μπορούσε να καθυστερήσει μέχρι και δύο ολόκληρα χρόνια, εωσότου αποφανθεί το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και επικυρωθεί το τελικό κείμενο της συμφωνίας από όλους τους ενδιαφερόμενους.
Ουδέν μονιμότερο του «προσωρινού»
Και αυτό ακριβώς είναι που θέλει να αποφύγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. «Προσωρινή εφαρμογή» σημαίνει ότι η συμφωνία δεν μπορεί να θεωρείται ολοκληρωμένη χωρίς τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αλλά ως γνωστόν, ουδέν μονιμότερο του προσωρινού. «Προσωρινά» εφαρμόζεται και η αντίστοιχη εμπορική συμφωνία με τον Καναδά (CETA) από το 2017 μέχρι σήμερα.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η Κομισιόν δικαιούται να προχωρήσει στην προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας με βάση αμιγώς νομικά κριτήρια. Ωστόσο, σε πολιτικό επίπεδο, αυτή η εξέλιξη αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, αρχής γενομένης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Στις αρχές της χρονιάς ο Γερμανός Σοσιαλδημοκράτης Μπέρντ Λάγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου, είχε ερωτηθεί για το ενδεχόμενο να προχωρήσει η Κομισιόν στην προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας και εμφανίστηκε καθησυχαστικός. «Τέσσερις διαφορετικοί Επίτροποι Εμπορίου μας έχουν διαβεβαιώσει ότι η Κομισιόν δεν θα προχωρήσει σε μία προσωρινή εφαρμογή», έλεγε ο Γερμανός Ευρωβουλευτής.
Θα αντιδράσει το Παρίσι;
Συν τοις άλλοις, η υπόθεση Mercosur προκαλεί νέες τριβές στον «γαλλο-γερμανικό άξονα» σε μία κρίσιμη συγκυρία για τον μελλοντικό προσανατολισμό της ΕΕ. Ο Γερμανός καγγελάριος Φρίντριχ Μέρτς εδώ και καιρόέχει ταχθεί υπέρ της άμεσης εφαρμογής της συμφωνίας και μάλιστα χαρακτήρισε «λυπηρή» την απόφαση της Ευρωβουλής να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Αντιθέτως, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν είχε ταχθεί από την αρχή κατά της συμφωνίας, ξεκαθάρισε ότι η Γαλλία δεν πρόκειται να επικυρώσει και χαρακτηρίζει τώρα «δυσάρεστη έκπληξη» την απόφαση της Κομισιόν να προχωρήσει σε μια προσωρινή εφαρμογή.
Κατά τα άλλα, οι αντίπαλοι της συμφωνίας ποντάρουν και σε μία σημαντική καθυστέρηση των ίδιων των λατινοαμερικανικών χωρών να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες επικύρωσης, αλλά αυτή η προσδοκία μάλλον δεν επιβεβαιώνεται. Ήδη την Πέμπτη επικύρωσαν τη συμφωνία Mercosur η Αργεντινή και η Ουρουγουάη, ενώ αναμένεται να ακολουθήσει σύντομα η Βραζιλία.
Πηγή DW