Η ευρωπαϊκή αγορά αστικών μεταφορών αλλάζει πρόσωπο με εντυπωσιακούς ρυθμούς. Ενδεικτικό της τάσης είναι ότι το 2025 περίπου έξι στα δέκα νέα αστικά λεωφορεία που διατέθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν μηδενικών εκπομπών, ποσοστό κατακόρυφα αυξημένο σε σύγκριση με το 12% του 2019. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών αφορά ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρία (56%), ενώ το υπόλοιπο 4% αντιστοιχεί σε λεωφορεία υδρογόνου (κυψελών καυσίμου).
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της οργάνωσης Transport & Environment, η διατήρηση της δυναμικής της περιόδου 2023-2025 θα μπορούσε να ωθήσει τις πωλήσεις νέων αστικών λεωφορείων μηδενικών εκπομπών στο 100% έως το 2028. Πρόκειται για μια προβολή της τρέχουσας πορείας που καταδεικνύει την ταχύτατη υποχώρηση των συμβατικών κινητήρων εσωτερικής καύσης από τα αστικά κέντρα.
Συνεχιζόμενη άνοδος και αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο
Τα επίσημα δεδομένα του International Council on Clean Transportation (ICCT) επιβεβαιώνουν ότι η ανοδική πορεία ενισχύθηκε περαιτέρω μέσα στο 2026. Συγκεκριμένα, το πρώτο εξάμηνο του έτους τα οχήματα μηδενικών εκπομπών κάλυψαν το 29% των συνολικών πωλήσεων λεωφορείων και πούλμαν στην ΕΕ (από 23% το 2025). Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στα αστικά λεωφορεία, όπου στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 το μερίδιο ξεπέρασε το 60% (με τα πετρελαιοκίνητα να περιορίζονται στο 30%), αποτελώντας ιστορικό υψηλό.
Καταλυτικό ρόλο σε αυτή την κατεύθυνση διαδραματίζουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί. Από το 2026 τίθεται σε ισχύ η δεύτερη φάση της Οδηγίας για τα καθαρά οχήματα, εντείνοντας τις απαιτήσεις στις δημόσιες προμήθειες. Παράλληλα, οι κοινοτικοί στόχοι για τις εκπομπές CO₂ των βαρέων οχημάτων ορίζουν ότι οι κατασκευαστές οφείλουν να φτάσουν στο 90% για τα νέα αστικά λεωφορεία έως το 2030 και στο 100% έως το 2035.
Αποστάσεις μεταξύ των κρατών-μελών και η εικόνα στην Ελλάδα
Η ταχύτητα της πράσινης μετάβασης παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες.
Ήδη από το 2025, πέντε κράτη (Βουλγαρία, Δανία, Εσθονία, Λετονία και Σλοβενία) πέτυχαν 100% διείσδυση στις πωλήσεις νέων πράσινων αστικών λεωφορείων, ενώ άλλες έξι χώρες ξεπέρασαν το 90%. Στις μεγαλύτερες αγορές, το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε 75%, η Ιταλία πλησίασε τα δύο τρίτα και η Ισπανία έφτασε το 56%.
Στον αντίποδα, η Ελλάδα καταγράφει σημαντική υστέρηση και υψηλή μεταβλητότητα.
Σύμφωνα με το ICCT, το πρώτο τρίμηνο του 2026 μόλις το 2% των νέων πωλήσεων αφορούσε οχήματα μηδενικών εκπομπών, έναντι 50% το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Η απότομη αυτή διακύμανση αποδίδεται στη μικρή κλίμακα της εγχώριας αγοράς, όπου μεμονωμένες παραγγελίες επηρεάζουν δραστικά τα τριμηνιαία ποσοστά, αφήνοντας ωστόσο τη χώρα μακριά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.