Στην αποδέσμευση 42 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου μέσα σε διάστημα τριών μηνών προχωρά η Ευρώπη, επιχειρώντας να ενισχύσει την προσφορά και να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές των καυσίμων. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ντίζελ, το κόστος του οποίου επιβαρύνει τις μεταφορές, την εφοδιαστική αλυσίδα και τη λειτουργία των επιχειρήσεων, μεταφέροντας τις ανατιμήσεις σε ευρύτερο φάσμα της οικονομίας.
Σύμφωνα με τον Γάλλο υπουργό Οικονομίας, Ρολάν Λεσκίρ, η διάθεση των αποθεμάτων στην αγορά εκτιμάται ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των τιμών κατά 12 έως 18 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο. Πρόκειται για εκτίμηση της αναμενόμενης επίδρασης της παρέμβασης και όχι για εγγυημένη μείωση σε όλα τα πρατήρια, καθώς η τελική διαμόρφωση των τιμών εξαρτάται και από τις συνθήκες στην αγορά πετρελαίου.
Η αποδέσμευση θα γίνει σταδιακά, σε ορίζοντα τριών μηνών, ενώ περίπου το ήμισυ της συνολικής ποσότητας αφορά ντίζελ. Η επιλογή αυτή αντανακλά τη σημασία του συγκεκριμένου καυσίμου για την οικονομική δραστηριότητα, καθώς χρησιμοποιείται ευρέως στις εμπορευματικές μεταφορές και σε πολλούς κλάδους της παραγωγής.
Τα πρώτα 10 εκατ. βαρέλια από τη Γαλλία
Η Γαλλία έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα αποδεσμεύσει 10 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ από τα αποθέματά της, με τις πρώτες ποσότητες να αναμένεται να διοχετευθούν στην αγορά μέσα στις επόμενες ημέρες. Ο Λεσκίρ εκτίμησε ότι η επίδραση της κίνησης στις τιμές θα αρχίσει να γίνεται αισθητή από την επόμενη εβδομάδα.
Η διάθεση των αποθεμάτων στην τιμή κόστους αποσκοπεί στην ενίσχυση της προσφοράς, χωρίς η παρέμβαση να βασίζεται αποκλειστικά σε κρατικές επιδοτήσεις ή νέα δημοσιονομικά μέτρα. Η ταχύτητα, ωστόσο, με την οποία θα περάσει η πρόσθετη προσφορά στις τελικές τιμές θα εξαρτηθεί από τη λειτουργία της αγοράς και την εξέλιξη του κόστους προμήθειας και διανομής.
Ο Γάλλος υπουργός άφησε, παράλληλα, ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αποδεσμεύσεων, εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν. Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις επιχειρούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής αστάθειας, χωρίς να εξαντλήσουν τα διαθέσιμα εργαλεία αντιμετώπισης ενδεχόμενων νέων διαταραχών.
Η διεθνής κινητοποίηση για τα αποθέματα πετρελαίου
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία εντάσσεται στην ευρύτερη διεθνή προσπάθεια αξιοποίησης των στρατηγικών αποθεμάτων για την ενίσχυση της προσφοράς. Τον προηγούμενο μήνα, οι χώρες της Ομάδας των Επτά (G7) συμφώνησαν στην αποδέσμευση έως και 100 εκατομμυρίων βαρελιών, στο πλαίσιο της συντονισμένης κινητοποίησης που είχε οργανώσει τον Μάρτιο ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), με συνολικό όγκο 400 εκατομμυρίων βαρελιών.
Η παρέμβαση αποσκοπεί στην άμβλυνση των πιέσεων στην αγορά μέσω της διοχέτευσης πρόσθετων ποσοτήτων πετρελαίου. Η επίδρασή της, ωστόσο, δεν είναι δεδομένη: εξαρτάται από το μέγεθος και τη διάρκεια της διαταραχής στην προσφορά, τη ζήτηση και τις προσδοκίες των αγορών για την πορεία των τιμών.
Για τις ευρωπαϊκές οικονομίες, το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Το αυξημένο κόστος του ντίζελ επιβαρύνει άμεσα τις οδικές μεταφορές και τις επιχειρήσεις, ενώ μπορεί να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις μέσω της μετακύλισης του ενεργειακού κόστους στις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών.
Η αποδέσμευση των 42 εκατομμυρίων βαρελιών προσφέρει ένα πρόσθετο εργαλείο βραχυπρόθεσμης παρέμβασης, δεν υποκαθιστά όμως μια σταθερή εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης. Τα στρατηγικά αποθέματα είναι περιορισμένα και η αξιοποίησή τους δεν μπορεί να αντισταθμίσει επ' αόριστον μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση. Το κρίσιμο ζητούμενο για την Ευρώπη είναι, επομένως, εάν η πρόσθετη προσφορά θα μεταφραστεί σε ουσιαστική και διατηρήσιμη αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων.
