Σε μια ηχηρή παρέμβαση προχώρησε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), ξεκαθαρίζοντας ότι οι οικονομίες της Ευρώπης βρίσκονται μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα: είτε θα επιταχύνουν τους ρυθμούς ανάπτυξης είτε θα προχωρήσουν σε δραστικό περιορισμό του δανεισμού τους, ώστε να διατηρήσουν το δημόσιο χρέος σε βιώσιμα επίπεδα.
Στην έκθεσή του για τις προοπτικές της γηραιάς ηπείρου, το Ταμείο διατήρησε αμετάβλητες τις εκτιμήσεις του Απριλίου για την ευρωζώνη:
-
Ανάπτυξη: Αναμένεται στο 1,1% για το 2026 και στο 1,2% για το 2027.
-
Πληθωρισμός: Για τα 21 κράτη-μέλη του ευρώ προβλέπεται στο 3,1% φέτος, στο 2,8% το επόμενο έτος και στο 2,2% το 2028.
Η ανάγκη για δημοσιονομική προσαρμογή και η στροφή στον ιδιωτικό τομέα
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, περίπου τα τρία τέταρτα των ευρωπαϊκών χωρών οφείλουν να εφαρμόσουν έναν συνδυασμό διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και δημοσιονομικής προσαρμογής, μειώνοντας τα ελλείμματα κατά 3,5% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Ωστόσο, τα μεσοπρόθεσμα σχέδια που έχουν συμφωνηθεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπουν προσαρμογή μόλις 2% του ΑΕΠ, επίπεδο που κρίνεται ανεπαρκές.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πρόβλεψη για το ένα τέταρτο των χωρών της Ευρώπης, οι οποίες θα χρειαστούν δημοσιονομική προσαρμογή άνω του 5% του ΑΕΠ. Καθώς μια τόσο αυστηρή περικοπή σπάνια έχει επιτευχθεί ιστορικά, το Ταμείο υπογραμμίζει την ανάγκη αναθεώρησης των κρατικών δραστηριοτήτων και ενίσχυσης του ρόλου της ιδιωτικής πρωτοβουλίας για την κάλυψη των κενών.
Οι πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες και ο κίνδυνος διπλασιασμού του χρέους
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (από τον Μάιο):
-
Στην ΕΕ: Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 82,8% στα τέλη του 2025 σε 84,2% το 2026 και 85,3% το 2027.
-
Στην Ευρωζώνη: Το χρέος θα σκαρφαλώσει στο 90,2% το 2026 (από 88,7% το 2025) και θα φτάσει το 91,2% το 2027.
Ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, Ματέους Στσούρεκ, μιλώντας στο Reuters, προειδοποίησε ότι χωρίς αλλαγή πολιτικής, οι μακροπρόθεσμες προκλήσεις —όπως η γήρανση του πληθυσμού, οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και η ενεργειακή μετάβαση— μπορούν να οδηγήσουν σε διπλασιασμό του δημοσίου χρέους. Σημείωσε μάλιστα ότι στις ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες της Κεντρικής Ευρώπης η επιτάχυνση του χρέους μπορεί να είναι ακόμη ταχύτερη, υπογραμμίζοντας ότι η έγκαιρη ανάληψη δράσης είναι η λιγότερο δαπανηρή επιλογή.
Παραγωγικότητα, ενιαία αγορά και εφοδιαστική αλυσίδα
Ως βασικότερο εμπόδιο στην οικονομική μεγέθυνση της Ευρώπης το ΔΝΤ αναδεικνύει τη χαμηλή παραγωγικότητα. Παρά τις όποιες μεταρρυθμίσεις, η ενιαία αγορά της ΕΕ παραμένει ημιτελής, με τους εθνικούς φραγμούς να δυσκολεύουν την κλιμάκωση και την προσαρμογή των επιχειρήσεων.
Τέλος, το Ταμείο προτρέπει την Ευρώπη να συνεχίσει με συνέπεια τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και τη διαφοροποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων, ιδίως στο πεδίο των κρίσιμων ορυκτών πρώτων υλών —πολιτικές που βρίσκονται ήδη στην ατζέντα της ΕΕ.
