Η παρατεταμένη ξηρασία έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία της Διώρυγας του Παναμά, μιας ζωτικής σημασίας θαλάσσιας διόδου που εξυπηρετεί το 40% του αμερικανικού εμπορίου εμπορευματοκιβωτίων. Η λειψυδρία αναγκάζει την Αρχή της Διώρυγας να μειώσει τον αριθμό των καθημερινών διελεύσεων, γεγονός που επηρεάζει το διεθνές εμπόριο και αυξάνει το κόστος για τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Η Ιλία Εσπίνο ντε Μαρότα, η νέα επικεφαλής της Αρχής της Διώρυγας του Παναμά, σε συνέντευξή της αναλύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πλωτή οδός και τους σχεδιασμούς για την αντιμετώπισή τους.
Δημοπρασίες-ρεκόρ για παράκαμψη της αναμονής
Λόγω της μείωσης των διελεύσεων, η σειρά αναμονής για τα πλοία αυξάνεται, γεγονός που ωθεί ορισμένες εταιρείες να καταβάλλουν αστρονομικά ποσά σε δημοπρασίες προκειμένου να παρακάμψουν τη σειρά και να περάσουν ταχύτερα. Πρόσφατα, ένα δεξαμενόπλοιο κατέβαλε το ποσό-ρεκόρ των 5,3 εκατομμυρίων δολαρίων για να εξασφαλίσει μια εμβόλιμη θέση διέλευσης.
Η Αρχή διενεργεί καθημερινά 10 διελεύσεις μέσω των μεγαλύτερων δεξαμενών ανύψωσης. Οι εννέα διατίθενται μέσω του πάγιου συστήματος προκρατήσεων, ενώ η δέκατη προσφέρεται σε πλειστηριασμό με τιμή εκκίνησης τις 100.000 δολάρια. Το τελικό αντίτιμο καθορίζεται από τους νόμους της αγοράς, και με τη μείωση των προγραμματισμένων διελεύσεων, η ζήτηση για αυτές τις θέσεις αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω.
Περιορισμοί στο βύθισμα και μείωση των διελεύσεων
Η λειψυδρία έχει οδηγήσει στην ενεργοποίηση περιορισμών στο βύθισμα των πλοίων, γεγονός που μειώνει τον όγκο του φορτίου που μπορούν να μεταφέρουν. Επιπλέον, η Αρχή έχει ήδη ενημερώσει τη ναυτιλιακή βιομηχανία για τη σταδιακή μείωση των ημερήσιων διελεύσεων. Από τις 36 διελεύσεις την ημέρα, ο αριθμός μειώθηκε αρχικά στις 34 (στις 4 Σεπτεμβρίου) και στη συνέχεια στις 32 (στις 15 Σεπτεμβρίου).
Η Εσπίνο ντε Μαρότα τονίζει ότι η μείωση των διελεύσεων αποφασίστηκε προκειμένου να διασφαλιστούν τα αναγκαία αποθέματα νερού για την υδροδότηση του πληθυσμού. Οι λίμνες της διώρυγας τροφοδοτούν τη ναυτιλία αλλά και εξασφαλίζουν πόσιμο νερό για το 50% του πληθυσμού του Παναμά. Η Αρχή αναζητά διαρκώς επιχειρησιακές λύσεις εξοικονόμησης νερού για να ελαχιστοποιήσει τις επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο και να διασφαλίσει την απρόσκοπτη παροχή νερού στους κατοίκους.
Για την αντιμετώπιση των ελλείψεων νερού, βρίσκεται σε στάδιο ανάπτυξης ένας νέος ταμιευτήρας στο πλαίσιο του έργου Ρίο Ίντιο. Αυτή η τεχνητή λίμνη θα έχει τη δυνατότητα συσσώρευσης επαρκών υδάτινων πόρων για την εξασφάλιση 10 έως 15 επιπλέον διελεύσεων ημερησίως. Το έργο αναμένεται να είναι έτοιμο το 2031 ή το 2032.
Γεωπολιτικός ανταγωνισμός και διαφοροποίηση εσόδων
Η Διώρυγα του Παναμά παραμένει στο επίκεντρο του γεωπολιτικού ανταγωνισμού μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, οι οποίες διεκδικούν τον έλεγχο των λιμένων εκατέρωθεν της διώρυγας. Η Εσπίνο ντε Μαρότα διευκρινίζει ότι η διαχείριση αυτών των λιμενικών υποδομών υπάγεται στην αρμοδιότητα της Ναυτιλιακής Αρχής του Παναμά.
Ωστόσο, η Αρχή της Διώρυγας έχει ξεκινήσει τη διαδικασία υποβολής προσφορών για δύο νέους λιμένες. Πρόκειται για μια κερδοφόρα επιχειρηματική κίνηση που θα συμβάλει στη διαφοροποίηση των εσόδων και στη διασφάλιση του πρωταγωνιστικού ρόλου της διώρυγας ως κεντρικού κόμβου μεταφόρτωσης στην περιοχή. Οι νέες λιμενικές εγκαταστάσεις αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία έως το 2030 ή το 2031. Επιπλέον, εξετάζεται η κατασκευή ενός ενεργειακού αγωγού για τη μεταφορά μεγαλύτερου όγκου φορτίων μέσω του ισθμού, χωρίς τη χρήση των δεξαμενών ανύψωσης.
Αλλαγή μοντέλου διαχείρισης
Η Εσπίνο ντε Μαρότα αναφέρεται επίσης στην αλλαγή του μοντέλου διαχείρισης της διώρυγας μετά τη μεταβίβαση του ελέγχου από τις ΗΠΑ στον Παναμά το 1999. Υπό την αμερικανική διοίκηση, η διώρυγα λειτουργούσε ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός δημοσίου χαρακτήρα, με στόχο την κάλυψη των λειτουργικών εξόδων και τη διατήρηση χαμηλού κόστους για τη ναυτιλία. Αντίθετα, το παναμαϊκό μοντέλο διαχείρισης μετέτρεψε τη διώρυγα σε μια κρατική, κερδοφόρα εμπορική επιχείρηση, με σκοπό τη μεγιστοποίηση των εσόδων για τα δημόσια ταμεία.
Αυτή η αλλαγή μοντέλου, σε συνδυασμό με την αύξηση του μεγέθους των πλοίων, οδήγησε στο πρόγραμμα επέκτασης της διώρυγας, το οποίο ολοκληρώθηκε το 2016. Τα έσοδα από τις νέες δεξαμενές ανύψωσης αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 50% των συνολικών εισπράξεων, και για το τρέχον έτος αναμένεται η απόδοση του ποσού-ρεκόρ των 3,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα κρατικά ταμεία.