Σε μία Ευρώπη που επαναπροσδιορίζει τις προτεραιότητές της στην άμυνα, την ασφάλεια και την τεχνολογική αυτονομία, η Ελλάδα επιχειρεί να καλύψει χαμένο έδαφος όχι μόνο μέσα από εξοπλισμούς, αλλά κυρίως επενδύοντας στη γνώση, την έρευνα και το ανθρώπινο δυναμικό.
Σε αυτό το πλαίσιο, το DefencEduNet αναδεικνύεται ως ένα νέο, θεσμικά οργανωμένο εγχείρημα που επιχειρεί να βάλει τη χώρα στον χάρτη των συνεργατικών οικοσυστημάτων, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στην άμυνα, τα πανεπιστήμια και την καινοτομία - τρεις τομείς που επί δεκαετίες συνυπήρχαν, αλλά σπάνια συνδέονταν συστηματικά. Έναν χρόνο μετά την έναρξη της λειτουργίας του, αυτός ο εθνικός κόμβος αρχίζει να αποκτά σαφή ταυτότητα και μετρήσιμα αποτελέσματα, κινητοποιώντας την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, συνεργαζόμενος με την αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία και συμμετέχοντας ήδη σε ευρωπαϊκά προγράμματα. Χωρίς στρατιωτικό ή επιχειρησιακό ρόλο, αλλά με ξεκάθαρο προσανατολισμό στη διττή χρήση και την καινοτομία, το DefencEduNet φιλοδοξεί να μετατρέψει τη γνώση σε στρατηγικό πλεονέκτημα και να εντάξει την Ελλάδα πιο δυναμικά στον ευρωπαϊκό χάρτη άμυνας και τεχνολογίας.
Το DefencEduNet ιδρύθηκε ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία (ΑΜΚΕ) με πρωτοβουλία πανεπιστημίων, ερευνητικών φορέων και επιχειρήσεων της ελληνικής αμυντικής και τεχνολογικής βιομηχανίας. Στόχος του ήταν εξαρχής να καλύψει ένα διαχρονικό θεσμικό κενό: την απουσία ενός μόνιμου μηχανισμού που να συνδέει οργανωμένα την ανώτατη εκπαίδευση και την έρευνα με την παραγωγή τεχνολογίας και τις ανάγκες της αμυντικής βιομηχανίας, στο πλαίσιο τόσο των εθνικών προτεραιοτήτων όσο και των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Στον πυρήνα του DefencEduNet συμμετέχουν τέσσερα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα - το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, το Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης - καθώς και το ΕΚΕΤΑ και το ThessINTEC. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και ο ΣΕΚΠΥ, ο οποίος λειτουργεί ως θεσμικός συνδετικός κρίκος με την εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Ως συνεργαζόμενα μέλη συμμετέχουν επίσης το Ινστιτούτο Βιομηχανικών Συστημάτων (ΙΝ.ΒΙ.Σ.) του Ερευνητικού Κέντρου «ΑΘΗΝΑ» και το παράρτημα του Πανεπιστήμιο Λευκωσίας στην Αθήνα.
Αυτό που διαφοροποιεί το DefencEduNet από άλλες πρωτοβουλίες είναι ο ρόλος του. Δεν πρόκειται για φορέα με στρατιωτικό ή επιχειρησιακό χαρακτήρα. Δεν εμπλέκεται σε εξοπλιστικά προγράμματα ούτε σε στρατηγικές αποφάσεις άμυνας. Η αποστολή του είναι καθαρά εκπαιδευτική, ερευνητική και τεχνολογική. Εστιάζει στην παραγωγή γνώσης και καινοτομίας στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας, του ψηφιακού μετασχηματισμού και του διαστήματος, με ιδιαίτερη έμφαση στις τεχνολογίες διττής χρήσης (dual use), δηλαδή εφαρμογές που μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο σε πολιτικό όσο και σε αμυντικό περιβάλλον.
Σε αυτό το πλαίσιο, το DefencEduNet απευθύνεται σε επιχειρήσεις της ελληνικής αμυντικής και τεχνολογικής βιομηχανίας, σε πανεπιστήμια και σε ερευνητικά κέντρα που επιδιώκουν να συμμετάσχουν οργανωμένα σε εθνικά και -κυρίως- ευρωπαϊκά ερευνητικά και αναπτυξιακά προγράμματα. Ήδη, μέσα στον πρώτο χρόνο λειτουργίας του, το cluster καταγράφει συγκεκριμένα αποτελέσματα: συμμετοχή σε δύο προγράμματα του European Defence Fund (EDF) και κατάθεση προτάσεων για επιπλέον δράσεις, σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια-μέλη του.
Η δυναμική αυτή αποτυπώθηκε και στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου στην Κοζάνη, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Εκεί, το DefencEduNet και ο ΣΕΚΠΥ απένειμαν τιμητική διάκριση στη Lockheed Martin, σε αναγνώριση της δωρεάς της προς το cluster, παρουσία και του Γενικού Προξένου των ΗΠΑ στη Θεσσαλονίκη, Jerry Ismail. Μέσω της δωρεάς χρηματοδοτούνται έντεκα μεταπτυχιακά προγράμματα σε πανεπιστήμια του δικτύου για το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026, ενισχύοντας την εξειδικευμένη εκπαίδευση σε τομείς άμεσου ενδιαφέροντος για τις Ένοπλες Δυνάμεις και τη βιομηχανία.
Ο Executive Director SE Europe της Lockheed Martin, Κώστας Παπαδόπουλος, υπογράμμισε ότι η επένδυση στην ποιοτική εκπαίδευση στους τομείς STEM αποτελεί θεμέλιο για τη σύνδεση ισχυρών Ενόπλων Δυνάμεων, προηγμένης βιομηχανίας και ανταγωνιστικής οικονομίας. Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής του DefencEduNet, Σταύρος Μπάνος, αντιναύαρχος ε.α., τόνισε ότι τέτοιες συνεργασίες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται σε υψηλό πολιτικό και στρατηγικό επίπεδο.
Ο πρόεδρος του ΣΕΚΠΥ, Τάσος Ροζολής, έδωσε τη δική του διάσταση, επισημαίνοντας ότι η εγχώρια αμυντική βιομηχανία δεν μπορεί να λειτουργεί ως κλειστό σύστημα. Χρειάζεται ένα ανοιχτό, δυναμικό οικοσύστημα, στο οποίο συνυπάρχουν εταιρείες με εμπειρία και νέοι φορείς με καινοτόμες τεχνολογίες και φρέσκες ιδέες. Σε αυτό ακριβώς το σημείο το DefencEduNet φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μόνιμος μηχανισμός μεταφοράς γνώσης και δημιουργίας ανθρώπινου δυναμικού.
Η ευρωπαϊκή διάσταση είναι καθοριστική. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετατοπίζει το βάρος από μεμονωμένους εθνικούς φορείς σε συνεργατικά οικοσυστήματα, διακρατικές συμπράξεις και ώριμα θεσμικά σχήματα, όπως αυτά που προβλέπουν το European Defence Fund και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανίας. Σε αυτό το περιβάλλον, το DefencEduNet λειτουργεί ως καταλύτης, διευκολύνοντας τη συμμετοχή ελληνικών πανεπιστημίων και επιχειρήσεων σε σύνθετα ευρωπαϊκά σχήματα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επιλογή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας ως αναπληρωματικής έδρας του DefencEduNet, σε μια περιοχή που βρίσκεται σε μεταλιγνιτική μετάβαση. Η φιλοδοξία είναι η άμυνα, η ασφάλεια και οι ψηφιακές τεχνολογίες να αποτελέσουν νέους πυλώνες παραγωγής γνώσης και ανάπτυξης.
Τέλος, κομβικό στοιχείο της ταυτότητας του DefencEduNet είναι η θεσμική του υπαγωγή στο Υπουργείο Παιδείας και όχι στο Υπουργείο 'Αμυνας. Πρόκειται για φορέα εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομίας, σε πλήρη ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή πρακτική. Το Υπουργείο 'Αμυνας παραμένει ο τελικός χρήστης και στρατηγικός ωφελούμενος, ενώ το DefencEduNet μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το ΕΛΚΑΚ, ενισχύοντας συνολικά το ελληνικό οικοσύστημα αμυντικής καινοτομίας.
