Με χιούμορ, ευγένεια και την τυπική βρετανική αυτοσυγκράτηση, ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ επέλεξε να στείλει προσεκτικά πολιτικά μηνύματα προς τον Ντόναλντ Τραμπ κατά την επίσημη επίσκεψή του στις ΗΠΑ. Πίσω από τα αστεία, τις φιλοφρονήσεις και τις αναφορές στη μακρά ιστορία των δύο χωρών, ο Βρετανός μονάρχης άφησε σαφείς, αλλά διακριτικές, αιχμές για το ΝΑΤΟ, τους θεσμικούς ελέγχους της εξουσίας και την κλιματική πολιτική.
Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τις αμερικανοβρετανικές σχέσεις, οι οποίες δοκιμάζονται από τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και από τις επιθέσεις του Αμερικανού προέδρου προς τη Βρετανία και τη Συμμαχία του ΝΑΤΟ.
Ο βασιλιάς Κάρολος ξεκίνησε με ανάλαφρο τόνο, παραπέμποντας στον Όσκαρ Ουάιλντ και λέγοντας πως Βρετανοί και Αμερικανοί έχουν τα πάντα κοινά «εκτός, φυσικά, από τη γλώσσα». Από την πλευρά του, ο Τραμπ σχολίασε πως η βροχή της ημέρας τού θύμισε «μια όμορφη βρετανική μέρα», ενώ ανέφερε ότι η μητέρα του θεωρούσε τον νεαρό πρίγκιπα Κάρολο «τόσο χαριτωμένο».
Ωστόσο, πίσω από τη φιλική ατμόσφαιρα, ο μονάρχης ενσωμάτωσε στις δημόσιες τοποθετήσεις του λεπτές υπενθυμίσεις για τις αξίες που θεωρεί κρίσιμες: τη διατλαντική συνεργασία, την προστασία της φύσης και τον περιορισμό της εκτελεστικής εξουσίας μέσω θεσμικών αντίβαρων.
Υπαινιγμοί για τους ελέγχους της εξουσίας
Μιλώντας ενώπιον του Κογκρέσου -μόλις η δεύτερη φορά που Βρετανός μονάρχης απευθύνεται στο αμερικανικό νομοθετικό σώμα- ο Κάρολος αναφέρθηκε στη Μάγκνα Κάρτα και στον ιστορικό της ρόλο ως θεμέλιο της αρχής ότι η εκτελεστική εξουσία υπόκειται σε ελέγχους και ισορροπίες.
Η αναφορά θεωρήθηκε ιδιαίτερα φορτισμένη, καθώς ο Τραμπ έχει επιχειρήσει να διευρύνει σημαντικά τις εξουσίες της προεδρίας στη δεύτερη θητεία του.
Ο Βρετανός βασιλιάς υπενθύμισε επίσης ότι η Μάγκνα Κάρτα έχει επικληθεί σε τουλάχιστον 160 αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ από το 1789, συνδέοντας έτσι τη βρετανική συνταγματική παράδοση με τη δημοκρατική αρχιτεκτονική της Αμερικής.
Σαφές μήνυμα για το ΝΑΤΟ και την άμυνα
Ο Κάρολος απάντησε εμμέσως και στις πρόσφατες δηλώσεις Τραμπ που υποβάθμιζαν τις βρετανικές στρατιωτικές δυνατότητες, χαρακτηρίζοντας τα αεροπλανοφόρα της χώρας «παιχνίδια».
Ο μονάρχης υπενθύμισε τη δική του υπηρεσία στο Βασιλικό Ναυτικό πριν από μισό αιώνα, ενώ επανέλαβε τη δέσμευση της κυβέρνησης του Κιρ Στάρμερ για τη μεγαλύτερη διαρκή αύξηση αμυντικών δαπανών από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Παράλληλα, απαντώντας στις αμερικανικές επικρίσεις για τη στάση του Λονδίνου στον πόλεμο με το Ιράν, τόνισε ότι μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου οι δύο χώρες στάθηκαν μαζί, όπως συμβαίνει εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Κλίμα και φύση απέναντι στον σκεπτικισμό Τραμπ
Ο βασιλιάς, γνωστός για τη μακροχρόνια περιβαλλοντική του δράση, αναφέρθηκε στα «φυσικά θαύματα» των Ηνωμένων Πολιτειών και στην κοινή ευθύνη για την προστασία της φύσης, που χαρακτήρισε «το πολυτιμότερο και αναντικατάστατο αγαθό μας».
Η τοποθέτηση είχε ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο Τραμπ απέσυρε ξανά τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία των Παρισίων για το κλίμα, αφήνοντας τη χώρα εκτός της διεθνούς προσπάθειας περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Σκιά Ιράν και ψυχρές σχέσεις
Παρά το θερμό τελετουργικό κλίμα, οι πολιτικές διαφορές παραμένουν βαθιές. Ο Τραμπ εμφανίζεται εξοργισμένος με τη Βρετανία επειδή αρνήθηκε να συμμετάσχει στρατιωτικά στη σύγκρουση με το Ιράν. Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έχει διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται να παρασυρθεί σε έναν ακόμη πόλεμο αμερικανικής επιλογής.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση κατηγορεί τη Βρετανία ότι περιορίζει την ελευθερία λόγου συντηρητικών φωνών, προσθέτοντας νέα ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών.
Η βασιλική διπλωματία ως τελευταίο χαρτί
Αναλυτές στο Λονδίνο θεωρούν ότι η βρετανική κυβέρνηση επενδύει στον θεσμό της μοναρχίας ως διπλωματικό πλεονέκτημα σε μια περίοδο έντασης με την Ουάσιγκτον.
Όπως σημειώνουν, η βασιλική οικογένεια μπορεί να μην αποτελεί «μαγικό ραβδί», όμως λειτουργεί ως πολύτιμος δίαυλος επικοινωνίας όταν οι πολιτικές σχέσεις περνούν κρίση.
Για μία ημέρα τουλάχιστον, η λεγόμενη «ειδική σχέση» Ηνωμένου Βασιλείου και Ηνωμένων Πολιτειών έδειξε να διασώζεται από την ευγένεια, την ιστορία και τον συμβολισμό. Θα δούμε πόσο θα αντέξει μετά την αποχώρηση του βασιλικού αεροσκάφους από την Ουάσιγκτον.