Από τις προσβολές κατά Ευρωπαίων συμμάχων, στις διακηρύξεις περί «αγάπης» και «ενότητας» πέρασε μέσα σε λίγες ώρες ο Ντόναλντ Τραμπ στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ άσκησε δριμεία κριτική σε ευρωπαϊκές χώρες για τη στάση τους απέναντι στη συμμαχία και στον πόλεμο με το Ιράν, για να υποστηρίξει αργότερα ότι οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν σε εξαιρετικό κλίμα και ότι οι ίδιοι «τον αγαπούν».
Η μεταστροφή της ρητορικής του αποτέλεσε ακόμη ένα δείγμα της απρόβλεπτης πολιτικής προσέγγισης που χαρακτηρίζει τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο. Από τη μία πλευρά επανέλαβε ότι «δεν είναι ευχαριστημένος με το ΝΑΤΟ» και επιτέθηκε σε σειρά ευρωπαϊκών κυβερνήσεων· από την άλλη, στη συνέντευξη Τύπου με την ολοκλήρωση της Συνόδου έκανε λόγο για «τεράστια αγάπη» και «πρωτοφανή ενότητα» μεταξύ των συμμάχων.
Παρά τη σκληρή δημόσια αντιπαράθεση, η Σύνοδος κατέληξε και σε συγκεκριμένες αποφάσεις για στήριξη της Ουκρανίας, ενώ στο παρασκήνιο συζητήθηκαν κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την Τουρκία, τα αμερικανικά οπλικά συστήματα και τη νέα κρίση στη Μέση Ανατολή.
Οι αντιφατικές δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου αποτύπωσαν τις δυσκολίες που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τους Ευρωπαίους συμμάχους, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σύγκρουση με το Ιράν επηρεάζουν συνολικά τη στρατηγική του ΝΑΤΟ.
Η Ουκρανία στο επίκεντρο των αποφάσεων
Παρά τις εντάσεις, η Σύνοδος παρήγαγε συγκεκριμένα αποτελέσματα στο ουκρανικό μέτωπο. Οι χώρες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν να διαθέσουν στρατιωτική βοήθεια 80 δισ. δολαρίων προς την Ουκρανία για τη φετινή και την επόμενη χρονιά. Το πακέτο περιλαμβάνει τόσο νέες δεσμεύσεις, όσο και ήδη ανακοινωμένες ενισχύσεις.
Παράλληλα, ο Τραμπ γνωστοποίησε ότι ενημέρωσε τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ότι οι ΗΠΑ θα επιτρέψουν στην Ουκρανία να κατασκευάζει συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot, ενισχύοντας έτσι την ικανότητά της να αντιμετωπίζει τις ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις.
Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση μέχρι πρόσφατα διατηρούσε αυστηρούς περιορισμούς στη μεταφορά τεχνολογίας προηγμένων αμυντικών συστημάτων.
Τουρκία και F-35
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορούσε και τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Αν και ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί πριν από τη Σύνοδο ότι θα έκανε μια ανακοίνωση που θα ικανοποιούσε ιδιαίτερα τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τελικά απέφυγε να δεσμευθεί για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35.
Παραδέχθηκε ότι εξακολουθεί να εξετάζει το ενδεχόμενο να επιτρέψει την αγορά των αεροσκαφών από την Άγκυρα, δηλώνοντας ότι έχει «θετική διάθεση» απέναντι σε μια τέτοια προοπτική.
Ως βασικούς λόγους ανέφερε αφενός ότι η Τουρκία δεν υποστήριξε το Ιράν κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύγκρουσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και αφετέρου τις ιδιαίτερα στενές προσωπικές σχέσεις που, όπως υποστήριξε, διατηρεί με τον Τούρκο πρόεδρο.
Η τοποθέτησή του αφήνει ανοικτό ένα ζήτημα που επηρεάζει συνολικά την ισορροπία δυνάμεων στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Η νέα κλιμάκωση με το Ιράν
Τη Σύνοδο επισκίασαν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Ενώ ο Τραμπ βρισκόταν στην Άγκυρα, η σύγκρουση με το Ιράν αναζωπυρώθηκε μετά τα αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων, τα οποία, σύμφωνα με το Πεντάγωνο, πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση στις επιθέσεις της Τεχεράνης κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Λίγες ώρες αργότερα, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ, εντείνοντας τους φόβους για περαιτέρω περιφερειακή κλιμάκωση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα κατά της ιρανικής ηγεσίας, χαρακτηρίζοντας το καθεστώς «άρρωστους ανθρώπους» και κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι εξαπάτησε τις ΗΠΑ κατά τις διαπραγματεύσεις, συνεχίζοντας παράλληλα τις επιθέσεις εναντίον πλοίων.
Οι επιθέσεις στην Ευρώπη και η αλλαγή τόνου
Η πιο έντονη αντιπαράθεση της ημέρας σημειώθηκε με τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Ο Τραμπ εξαπέλυσε επιθέσεις κατά της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Ιταλίας, υποστηρίζοντας ότι δεν στήριξαν επαρκώς τις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν. Ιδιαίτερα σφοδρή ήταν η κριτική προς την Ισπανία, η οποία είχε προηγουμένως αρνηθεί τόσο να αυξήσει τις αμυντικές της δαπάνες, όσο και να επιτρέψει τη χρήση στρατιωτικών βάσεων από τις αμερικανικές δυνάμεις στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έφθασε στο σημείο να δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν πλέον εμπορικές σχέσεις με την Ισπανία, χωρίς ωστόσο να αναγνωρίσει ότι η εμπορική πολιτική καθορίζεται συλλογικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι από κάθε κράτος-μέλος ξεχωριστά.
Ωστόσο, λίγες ώρες αργότερα, κατά την απολογιστική συνέντευξη Τύπου, υιοθέτησε εντελώς διαφορετικό τόνο. Χαρακτήρισε τη Σύνοδο «εξαιρετικά επιτυχημένη», συνεχάρη τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, για το έργο του και υποστήριξε ότι σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες συνεργάστηκαν αποτελεσματικά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι προηγούμενες εντάσεις αποτέλεσαν απλώς μια «κακή στιγμή».
Από την πλευρά του, ο Ρούτε επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σημασία των δημόσιων αντιπαραθέσεων, υπογραμμίζοντας ότι η Σύνοδος κατέδειξε ένα «ισχυρότερο, δικαιότερο και πιο ικανό ΝΑΤΟ» και διαβεβαιώνοντας ότι οι ΗΠΑ παραμένουν πλήρως προσηλωμένες στη Συμμαχία.
Παρά τις διαβεβαιώσεις αυτές, η «επίγευση» που άφησε η Σύνοδος ήταν εκείνη μιας Συμμαχίας που εξακολουθεί να αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης της διατλαντικής συνοχής και στην όλο και πιο απρόβλεπτη στάση του Αμερικανού προέδρου απέναντι στους παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ.
