Νέα ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η Άγκυρα, εκδίδοντας αντι-NAVTEX για την πολυεθνική στρατιωτική άσκηση «ΕΥΝΟΜΙΑ», την ώρα που προετοιμάζεται η επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου σε περιοχή νοτίως του Καστελορίζου.
Με την κίνησή της, η Τουρκία αμφισβητεί την αρμοδιότητα του ελληνικού σταθμού NAVTEX του Ηρακλείου να εκδίδει ναυτικές οδηγίες για την περιοχή νοτίως του Καστελλόριζου και επιχειρεί να προβάλει τις διεκδικήσεις της σε μια θαλάσσια ζώνη με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία.
Η τουρκική ενέργεια εκδηλώθηκε την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, λίγες ώρες μετά την έκδοση ελληνικής NAVTEX για τη διεξαγωγή της άσκησης «ΕΥΝΟΜΙΑ» στις 19 Οκτωβρίου. Ο σταθμός της Αττάλειας εξέδωσε δική του αγγελία, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη περιοχή εμπίπτει στη δική του αρμοδιότητα και επαναλαμβάνοντας τις συντεταγμένες που είχε ανακοινώσει η ελληνική πλευρά.
Η κίνηση δεν αφορά μόνο τη διεξαγωγή της στρατιωτικής άσκησης. Η χρονική συγκυρία συνδέεται άμεσα με τις επικείμενες έρευνες για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, καθώς από την περιοχή αναμένεται να διέλθει το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo, μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών και την έκδοση της σχετικής NAVTEX για τις εργασίες του καλωδίου.
Η «ΕΥΝΟΜΙΑ» και οι δύο θαλάσσιες περιοχές
Η ελληνική NAVTEX, που εκδόθηκε από τον σταθμό του Ηρακλείου, αφορά την πολυεθνική άσκηση «ΕΥΝΟΜΙΑ» και δεσμεύει δύο περιοχές στο νοτιοανατολικό Κρητικό Πέλαγος για τις 19 Οκτωβρίου 2026.
Η πρώτη αφορά άσκηση πυρών από τις 07:00 έως τις 13:00 ώρα Ελλάδας, ενώ η δεύτερη αφορά αεροναυτική δραστηριότητα από τις 15:00 έως τις 19:00. Οι περιοχές προσδιορίζονται με συγκεκριμένες γεωγραφικές συντεταγμένες, οι οποίες περιλαμβάνονται στην ελληνική ναυτική οδηγία και επαναλήφθηκαν στην τουρκική αντι-NAVTEX.
Η «ΕΥΝΟΜΙΑ» αποτελεί ετήσια πολυεθνική άσκηση στο πλαίσιο της τετραμερούς συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας. Στόχος της είναι η ενίσχυση της επιχειρησιακής συνεργασίας και της διαλειτουργικότητας των ενόπλων δυνάμεων των τεσσάρων χωρών, καθώς και η υποστήριξη της ασφάλειας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με την έκδοση της αντι-NAVTEX, η Άγκυρα επιχειρεί να καταστήσει σαφή τη θέση της ότι διατηρεί αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών οδηγιών στην περιοχή. Πρόκειται για πάγια τουρκική διεκδίκηση, η οποία συνδέεται με τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» και την προσπάθεια προβολής ευρύτερων αξιώσεων στη θαλάσσια περιοχή.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Η νέα τουρκική κίνηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της επικείμενης επανέναρξης των ερευνών για τον Great Sea Interconnector, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Η διέλευση του ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo από την περιοχή νοτίως του Καστελλόριζου αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο κρίσιμο βήμα, μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών και την έκδοση της σχετικής ναυτικής οδηγίας.
Η Άγκυρα, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα του σταθμού του Ηρακλείου και εκδίδοντας δική της NAVTEX για την ίδια περιοχή, επιχειρεί να συνδέσει την παρουσία της με οποιαδήποτε δραστηριότητα πραγματοποιείται εκεί. Με αυτόν τον τρόπο, η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται σε μια στρατιωτική άσκηση, αλλά αγγίζει το ευρύτερο ζήτημα των θαλάσσιων δικαιοδοσιών και των ενεργειακών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου έχει στρατηγική σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια, καθώς αποσκοπεί στον τερματισμό της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου και στην ενίσχυση της διασύνδεσής της με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο. Η εξέλιξή του, ωστόσο, έχει επηρεαστεί από τις εντάσεις που έχουν καταγραφεί στην περιοχή κατά τη διεξαγωγή ερευνών και εργασιών.
Προειδοποιήσεις για νέα ελληνοτουρκική κρίση
Παράλληλα, η τουρκική στάση συνοδεύεται από δημοσιεύματα στον τουρκικό Τύπο που προβάλλουν το ενδεχόμενο επιδείνωσης των σχέσεων με την Ελλάδα. Όπως επισημαίνει το Hellas Journal, η Hürriyet διατυπώνει προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο νέας κρίσης, συνδέοντας τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο με τις διαφωνίες γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες και τις ενεργειακές δραστηριότητες.
Η αντι-NAVTEX αποτελεί, επομένως, ένα ακόμη επεισόδιο στην προσπάθεια της Άγκυρας να προβάλλει τις θέσεις της για τη θαλάσσια δικαιοδοσία στην περιοχή. Η έκδοσή της δεν μεταβάλλει από μόνη της το νομικό καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών, αποτυπώνει όμως την πρόθεση της Τουρκίας να αμφισβητεί έμπρακτα τις ελληνικές ενέργειες και να διατηρεί ενεργή την παρουσία των διεκδικήσεών της.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις επόμενες κινήσεις Αθήνας και Άγκυρας, στην εξέλιξη της πολυεθνικής άσκησης «ΕΥΝΟΜΙΑ» στις 19 Οκτωβρίου και στις διαδικασίες για την επανέναρξη των ερευνών του καλωδίου. Η διαχείριση των επόμενων ημερών θα είναι κρίσιμη, καθώς η στρατιωτική δραστηριότητα, οι ενεργειακές υποδομές και οι ανταγωνιστικές διεκδικήσεις συγκλίνουν στην ίδια ευαίσθητη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
