Μήνυμα προς τη Μόσχα ότι ο χρόνος λειτουργεί πλέον εις βάρος της Ρωσίας, μετέφερε ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ κατά τη μυστική επίσκεψή του στη Μόσχα αυτή την εβδομάδα, καλώντας τη ρωσική ηγεσία να προχωρήσει σε σοβαρές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία, πριν επιδεινωθούν περαιτέρω οι στρατιωτικές και οικονομικές συνθήκες.
Ο Ράτκλιφ συναντήθηκε με τον επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας ασφαλείας FSB, Αλεξάντρ Μπορτνίκοφ, χωρίς να διατυπώσει απειλές για πιθανές συνέπειες εάν ο Βλαντίμιρ Πούτιν επιλέξει να συνεχίσει τον πόλεμο. Η εκτίμηση της CIA είναι ότι οι τεράστιες ρωσικές απώλειες και η στασιμότητα των εδαφικών κερδών έχουν αλλάξει τα δεδομένα, ενώ εδώ και καιρό Αμερικανοί αναλυτές αμφισβητούν κατά πόσο οι σύμβουλοι του Πούτιν του μεταφέρουν την πραγματική εικόνα.
Η απευθείας επικοινωνία Ράτκλιφ-Μπορτνίκοφ λειτουργεί παράλληλα με άλλα κανάλια που έχουν ανοίξει προς το Κρεμλίνο ο απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ.
Η επιλογή του διευθυντή της CIA έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Πούτιν είναι πρώην αξιωματικός των υπηρεσιών πληροφοριών και, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ενδέχεται να θεωρήσει ένα τέτοιο μήνυμα πιο άμεσο και αξιόπιστο από μια τυπική διπλωματική επικοινωνία.
Αλλαγή στην αμερικανική εκτίμηση
Η εξέλιξη σηματοδοτεί διαφοροποίηση από την αρχική αντίληψη που επικρατούσε στην κυβέρνηση Τραμπ, ότι η ρωσική επικράτηση στο πεδίο της μάχης ήταν ουσιαστικά αναπόφευκτη, λόγω του μεγαλύτερου πληθυσμού της Ρωσίας και του πυρηνικού της οπλοστασίου. Παρά τις σημαντικές ρωσικές απώλειες, η επίθεση στο Ντονμπάς έχει σε μεγάλο βαθμό σταματήσει, ενώ η Ουκρανία εξακολουθεί να μπορεί να επιβαρύνει τη Ρωσία με επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Ο Ράτκλιφ είχε ήδη δημοσιοποιήσει μέρος αυτής της εκτίμησης. Τον Ιούλιο είχε αναφερθεί στις πολύ μεγάλες απώλειες των ρωσικών στρατευμάτων, σημειώνοντας ότι το προσδόκιμο ζωής ενός Ρώσου στρατιώτη στην πρώτη γραμμή ήταν μικρότερο από 35 λεπτά. Είχε επίσης επισημάνει ότι στους 18 μήνες από την ανάληψη των καθηκόντων του, η Ρωσία είχε καταλάβει μόλις περίπου το 1% της συνολικής έκτασης της Ουκρανίας, αποδίδοντας τη δυσκολία προέλασης στην ουκρανική υπεροχή στη χρήση drones.
Νέο κανάλι για τις διαπραγματεύσεις
Η επίσκεψη αποτελεί την πιο πρόσφατη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να επαναφέρει σε τροχιά τις διαπραγματεύσεις που έχουν βαλτώσει. Πριν από τη συνάντηση στη Μόσχα, ο Ράτκλιφ ενημέρωσε τους Ουκρανούς ομολόγους του και τους διαβεβαίωσε ότι στόχος του ήταν να διερευνήσει τις ρωσικές θέσεις και όχι να διαπραγματευτεί παραχωρήσεις εκ μέρους του Κιέβου. Η CIA διατηρεί στενή συνεργασία με τις ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, παρά τη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής στήριξης μετά την επιστροφή Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι μπορεί να δημιουργηθεί παράθυρο για συμφωνία τους χειμερινούς μήνες, καθώς η ρωσική προέλαση στο Ντονμπάς έχει περιοριστεί και η Ουκρανία εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητα επιθέσεων βαθιά στη Ρωσία. Για τον λόγο αυτό, ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πιέζουν την Ουάσιγκτον να εντάξει στις προσπάθειες έναν αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας που θα μπορεί να μεταφέρει στη ρωσική πλευρά ένα σαφές μήνυμα για το κόστος της συνέχισης του πολέμου.
Η συνάντηση Ράτκλιφ-Μπορτνίκοφ ήταν η πρώτη πρόσωπο με πρόσωπο επαφή τους, αν και οι δύο υπηρεσίες διατηρούν εδώ και χρόνια διαύλους επικοινωνίας. Τον Νοέμβριο του 2021, ο τότε διευθυντής της CIA Γουίλιαμ Μπερνς είχε μεταβεί στη Μόσχα για να προειδοποιήσει τη ρωσική ηγεσία να μην προχωρήσει σε πλήρη εισβολή στην Ουκρανία. Έναν χρόνο αργότερα είχε πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα συνάντηση του Μπερνς με τον επικεφαλής της ρωσικής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών, Σεργκέι Ναρίσκιν, μετά από αμερικανικές πληροφορίες για πιθανή χρήση πυρηνικού όπλου από τη Ρωσία.
Επί Τραμπ, ο Ράτκλιφ έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα ως διακριτικός απεσταλμένος σε ευαίσθητες υποθέσεις. Τον Ιανουάριο έγινε ο πρώτος αξιωματούχος σε επίπεδο υπουργικού συμβουλίου που επισκέφθηκε τη Βενεζουέλα μετά την αμερικανική επιχείρηση για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, ενώ τον Μάιο ταξίδεψε στην Κούβα για να μεταφέρει στην ηγεσία της χώρας μια ιδιαίτερα δυσοίωνη εκτίμηση για την οικονομία και να ζητήσει ευρείες πολιτικές και οικονομικές αλλαγές.
Η επιλογή του για το ρωσικό ζήτημα υποδηλώνει την πρόθεση της Ουάσιγκτον να χρησιμοποιήσει ένα κανάλι υψηλού επιπέδου, αλλά εκτός της παραδοσιακής διπλωματικής οδού, για να δοκιμάσει εάν υπάρχει πραγματικό περιθώριο για συμφωνία.