Παρά τις διαφορετικές γεωγραφίες και τα εντελώς διαφορετικά πεδία μάχης, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σύγκρουση ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν μοιάζουν πολύ περισσότερο απ' ότι φαίνεται εκ πρώτης όψεως. Χρήση drones χαμηλού κόστους, επιθέσεις ακριβείας, τεχνητή νοημοσύνη, πόλεμος φθοράς και μάχη για τον έλεγχο ενεργειακών και διπλωματικών δικτύων συνθέτουν ένα νέο μοντέλο σύγκρουσης που αναδιαμορφώνει τη στρατιωτική στρατηγική και τις παγκόσμιες ισορροπίες.
Και στις δύο συγκρούσεις, στρατιωτικά ασθενέστερες πλευρές κατάφεραν να περιορίσουν την υπεροχή ισχυρότερων αντιπάλων μέσω ασύμμετρων τακτικών και τεχνολογικής προσαρμογής.
Η Ουκρανία αξιοποίησε θαλάσσια drones για να πλήξει τον ρωσικό στόλο στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ εξαπέλυσε επανειλημμένα επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις και στρατιωτικούς στόχους βαθιά στο ρωσικό έδαφος.
Αντίστοιχα, το Ιράν χρησιμοποίησε drones "καμικάζι" και πυραυλικά πλήγματα εναντίον στρατιωτικών και ενεργειακών στόχων κρατών του Περσικού Κόλπου, ενώ διατήρησε πίεση στα διεθνή ναυτιλιακά δίκτυα μέσω της απειλής αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ.
Κοινός παρονομαστής των δύο πολέμων είναι η εκρηκτική διάδοση φθηνών αλλά αποτελεσματικών τεχνολογιών μάχης.
Συστήματα αισθητήρων, κατευθυνόμενοι πύραυλοι, drones και λογισμικά τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύχθηκαν ή δοκιμάστηκαν στον πόλεμο της Ουκρανίας εξαπλώνονται πλέον στη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτήν.
Σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές, ο σύγχρονος πόλεμος περνά σε μια εποχή «μαζικής ακρίβειας», όπου ακόμη και μεσαίες ή μικρές δυνάμεις αποκτούν πρόσβαση σε δυνατότητες που μέχρι πρόσφατα ανήκαν αποκλειστικά στις μεγάλες στρατιωτικές υπερδυνάμεις.
Η συνεργασία Μόσχας – Τεχεράνης βαθαίνει
Η σύγκρουση ανέδειξε και την αυξανόμενη στρατηγική διασύνδεση μεταξύ Ρωσίας και Ιράν. Τα ιρανικά drones τύπου Shahed, που χρησιμοποιήθηκαν μαζικά από τη Ρωσία στην Ουκρανία ήδη από το 2022, επανεμφανίστηκαν στη Μέση Ανατολή, ενώ σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις η Μόσχα παρέχει πλέον τεχνική και στρατιωτική υποστήριξη στην Τεχεράνη.
Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η συνεργασία περιλαμβάνει ανταλλαγή τεχνολογίας, εξοπλισμού ηλεκτρονικού πολέμου και τεχνικών παραπλάνησης συστημάτων γεωεντοπισμού.
Παράλληλα, η χρήση μεθόδων απόκρυψης στίγματος πλοίων στα Στενά του Ορμούζ θεωρείται ότι ακολουθεί πρακτικές που έχει αναπτύξει εδώ και χρόνια ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος» ρωσικών δεξαμενόπλοιων.
Ενεργειακός πόλεμος και νέες συμμαχίες
Οι επιπτώσεις των δύο πολέμων ξεπερνούν κατά πολύ τα στρατιωτικά μέτωπα. Η σύγκρουση με το Ιράν πυροδότησε νέα ανησυχία για τις διεθνείς ενεργειακές ροές, καθώς περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ.
Η ανασφάλεια αυτή ενίσχυσε τη ζήτηση για ρωσική ενέργεια σε ορισμένες αγορές, ενώ παράλληλα απορρόφησε σημαντικό μέρος της αμερικανικής διπλωματικής και στρατιωτικής προσοχής από το ουκρανικό μέτωπο. Στο Κίεβο, αρκετοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι η Μόσχα επωφελήθηκε στρατηγικά από τη μετατόπιση του διεθνούς ενδιαφέροντος προς τη Μέση Ανατολή.
Την ίδια στιγμή όμως, η κρίση δημιούργησε και νέες γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η Ουκρανία ενίσχυσε τις σχέσεις της με χώρες του Κόλπου όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, επιδιώκοντας συνεργασία σε θέματα ασφάλειας, αεράμυνας και τεχνολογίας drones.
Για το Κίεβο, η πολεμική τεχνογνωσία που αναπτύχθηκε απέναντι στη Ρωσία μετατρέπεται πλέον και σε διπλωματικό και οικονομικό εργαλείο.
Ο πόλεμος του μέλλοντος διαμορφώνεται τώρα
Οι δύο συγκρούσεις καταδεικνύουν ότι οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν κρίνονται πλέον μόνο από τον αριθμό στρατιωτών ή την ισχύ των συμβατικών όπλων.
Η ταχύτητα προσαρμογής, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης, τα αυτόνομα συστήματα, η ενεργειακή εξάρτηση και οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες μετατρέπονται σε εξίσου κρίσιμους παράγοντες ισχύος.
Αυτό που ξεκίνησε ως δύο ξεχωριστές περιφερειακές συγκρούσεις, εξελίσσεται σταδιακά σε ένα ενιαίο εργαστήριο του πολέμου του 21ου αιώνα, με τεχνολογίες, τακτικές και γεωπολιτικές συμμαχίες που πιθανότατα θα καθορίσουν τις διεθνείς συγκρούσεις των επόμενων δεκαετιών.