Η νέα στρατιωτική ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν μεταβάλλει ριζικά τους κανόνες της παγκόσμιας ναυτιλίας, φέρνοντας τις ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες αντιμέτωπες με πρωτόγνωρες προκλήσεις. Με δεδομένο ότι ο ελληνικός εφοπλισμός διαχειρίζεται τον μεγαλύτερο στόλο δεξαμενόπλοιων παγκοσμίως, η καθημερινή παρουσία των πλοίων του στον Περσικό Κόλπο μετατρέπεται πλέον σε μια εξαιρετικά σύνθετη άσκηση ισορροπίας.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) εξέδωσε προειδοποίηση, χαρακτηρίζοντας τα Στενά του Ορμούζ εξαιρετικά επικίνδυνα και συστήνοντας την αποφυγή των διελεύσεων.
Ηλεκτρονικός πόλεμος και «αόρατες» απειλές
Σύμφωνα με στελέχη του κλάδου, οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται πλέον μόνο στις συμβατικές πυραυλικές επιθέσεις ή στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η μεγαλύτερη πρόκληση εντοπίζεται στις λεγόμενες «αόρατες» απειλές, με κυριότερη αυτή του ηλεκτρονικού πολέμου.
Τα περιστατικά GPS και GNSS spoofing ή jamming (ψευδοεκπομπές και παρεμβολές στα συστήματα πλοήγησης) παρουσιάζουν κατακόρυφη αύξηση. Τα συστήματα των πλοίων δείχνουν λανθασμένη θέση ή παύουν να λειτουργούν, αναγκάζοντας τους πλοιάρχους να καταφεύγουν σε συνεχή χειροκίνητη επιβεβαίωση της θέσης μέσω ραντάρ, παραδοσιακών χαρτών και οπτικών σημείων αναφοράς.
Ως αποτέλεσμα, ο σχεδιασμός ενός ταξιδιού δεν γίνεται πλέον εβδομάδες πριν.
Αναθεωρείται καθημερινά, ακόμη και λίγες ώρες πριν το πλοίο προσεγγίσει την περιοχή, καθιστώντας την έγκαιρη πληροφορία το πολυτιμότερο εργαλείο ασφαλείας.
Εκτίναξη του λειτουργικού κόστους
Η γεωπολιτική κρίση επιβαρύνει σημαντικά τα οικονομικά δεδομένα των εταιρειών. Οι εφοπλιστές καλούνται να διαχειριστούν:
-
Υψηλότερα πολεμικά ασφάλιστρα και ακριβότερες ναυλώσεις ασφαλείας.
-
Μεγάλες καθυστερήσεις στις φορτοεκφορτώσεις και αναγκαστικές αλλαγές δρομολογίων.
-
Αυξημένη κατανάλωση καυσίμων και ανάγκη για διαρκή λειτουργία ειδικών επιχειρησιακών κέντρων παρακολούθησης.
Πριν από την αποδοχή οποιουδήποτε ναύλου, εξετάζονται πλέον εξονυχιστικά το επίπεδο της στρατιωτικής απειλής, οι διαθέσιμες ασφαλιστικές καλύψεις, τα λιμάνια φόρτωσης και οι οδηγίες των στρατιωτικών αρχών και των συμβούλων ασφαλείας.
Οι επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ —από όπου διακινείται το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και υπέρογκες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG)— επηρεάζει άμεσα και την Ελλάδα.
Ο Α. Δρόσος, Maritime Commercial Manager της εταιρείας EOS Risk Group, επισημαίνει στο newmoney:
Η κρίση δεν αφορά μόνο τους πλοιοκτήτες. Επηρεάζει συνολικά την ελληνική οικονομία. Η Ελλάδα εξακολουθεί να εξαρτάται από εισαγωγές πετρελαίου και LNG, ενώ μια παρατεταμένη ένταση στο Ορμούζ μπορεί να οδηγήσει σε νέα άνοδο των διεθνών τιμών της ενέργειας. Αυτό σημαίνει ακριβότερα καύσιμα, αυξημένο κόστος μεταφορών, μεγαλύτερες πιέσεις στις επιχειρήσεις και αναζωπύρωση του πληθωρισμού
Η στρατιωτική κλιμάκωση και το επίπεδο κινδύνου «EXTREME»
Οι αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές της 14ης Ιουλίου εναντίον ιρανικών στόχων, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής σημασίας νήσου Κεσμ (Qeshm), προκάλεσαν την άμεση απάντηση της Τεχεράνης με επιθέσεις στο Κουβέιτ και στο Μπαχρέιν.
Αυτή η αλληλουχία επιθέσεων δημιουργεί έναν διαρκή κύκλο κλιμάκωσης, στον οποίο η εμπορική ναυτιλία βρίσκεται στη μέση της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης
Μετά και τις πρόσφατες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια που προκάλεσαν θύματα και σοβαρές υλικές ζημιές, η EOS Risk Group αναβάθμισε την αξιολόγηση κινδύνου για τα Στενά του Ορμούζ και τον Κόλπο του Ομάν στο επίπεδο EXTREME (5/5).
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από διοικητικούς περιορισμούς. Η Persian Gulf Strait Authority ανέστειλε τις άδειες διέλευσης από το βόρειο δρομολόγιο, ενώ οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) σταματούν πλοία που δεν έχουν συντονιστεί εκ των προτέρων μαζί τους. Παράλληλα, οι ΗΠΑ επανέφεραν περιοριστικά μέτρα για πλοία που σχετίζονται με το Ιράν.
Το σκηνικό αυτό συνυπάρχει με τις συνεχιζόμενες επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν, αλλά και με τη δραστηριότητα των πειρατών ανοικτά της Σομαλίας, δημιουργώντας ένα πρωτοφανές και εξαιρετικά επικίνδυνο πλέγμα απειλών για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα.
