Αντίποινα κατά ουκρανικού λιμανιού ετοίμαζε το Ιράν μετά την επίθεση ουκρανικών δυνάμεων σε ιρανικό εμπορικό πλοίο στην Κασπία Θάλασσα. Η επικίνδυνη κλιμάκωση αποφεύχθηκε προς το παρόν μέσα από έναν διπλωματικό «πυρετό», αλλά ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης δεν έχει εξαλειφθεί.
Η ένταση μεταξύ Ιράν και Ουκρανίας έφτασε σε επικίνδυνο σημείο, καθώς η Τεχεράνη εξέτασε το ενδεχόμενο στρατιωτικών αντιποίνων μετά την ουκρανική επίθεση εναντίον ιρανικού εμπορικού πλοίου στην Κασπία Θάλασσα. Σύμφωνα με Ιρανούς και δυτικούς αξιωματούχους που επικαλούνται οι New York Times, η κρίση αποκλιμακώθηκε προσωρινά χάρη σε διαδοχικές διπλωματικές παρεμβάσεις.
Το περιστατικό σημειώθηκε το Σάββατο, όταν ουκρανικό χτύπημα έπληξε ιρανικό φορτηγό πλοίο, προκαλώντας τον θάνατο ενός πολίτη-ναυτικού. Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα, προειδοποιώντας ότι η επίθεση δεν θα μείνει αναπάντητη και εξετάζοντας διάφορα σενάρια στρατιωτικής απάντησης.
Πηγές που έχουν γνώση των πληροφοριών ασφαλείας ανέφεραν στους NYT, ότι μεταξύ των επιλογών που εξετάστηκαν ήταν η εκτόξευση βαλλιστικού πυραύλου μικρής ισχύος κατά ουκρανικού στόχου, περισσότερο ως συμβολική επίδειξη ισχύος, παρά ως επίθεση μεγάλης καταστροφικής κλίμακας. Άλλες πηγές εκτιμούσαν ότι πιθανότερος στόχος θα ήταν ένα από τα ουκρανικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα.
Μια τέτοια ενέργεια θα αποτελούσε σημαντική κλιμάκωση, καθώς θα σηματοδοτούσε άμεσο ιρανικό πλήγμα στο ουκρανικό έδαφος, ενισχύοντας τον κίνδυνο διεύρυνσης της σύγκρουσης. Οι σχέσεις των δύο χωρών είναι ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένες λόγω της στενής στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Ιράν και Ρωσίας, αλλά και των επανειλημμένων ουκρανικών καταγγελιών ότι η Τεχεράνη στηρίζει ενεργά τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Διπλωματικός πυρετός
Παρά τις αρχικές απειλές, η έντονη διπλωματική δραστηριότητα των τελευταίων ημερών φαίνεται πως συνέβαλε στην αποκλιμάκωση της κρίσης. Την Τρίτη πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί και του Ουκρανού ομολόγου του, Αντρίι Σιμπίχα με πρωτοβουλία της ουκρανικής πλευράς.
Σύμφωνα με τον Ιρανό υπουργό, ο Ουκρανός ομόλογός του χαρακτήρισε την επίθεση στο εμπορικό πλοίο ακούσιο περιστατικό. Ο Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν δεν επιδιώκει περαιτέρω κλιμάκωση, ξεκαθάρισε όμως πως οποιαδήποτε επίθεση εναντίον Ιρανών πολιτών ή συμφερόντων είναι απαράδεκτη και θα πρέπει να υπάρξει αποζημίωση για τις απώλειες.
Παράλληλα, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας συνομίλησε και με την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας, με αντικείμενο τρόπους αποκλιμάκωσης της έντασης και αποφυγής μιας νέας περιφερειακής κρίσης.
Ωστόσο, δυτικοί αξιωματούχοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς τη διάρκεια αυτής της αποκλιμάκωσης, επισημαίνοντας ότι παραμένει αβέβαιο πώς θα αντιδρούσε το Κίεβο σε περίπτωση που η Τεχεράνη προχωρούσε τελικά σε στρατιωτικά αντίποινα.
Η Κασπία αποκτά στρατηγική σημασία
Το επεισόδιο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του αυξημένου στρατηγικού ρόλου της Κασπίας Θάλασσας για το Ιράν. Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο έχει καταστήσει τη θαλάσσια διαδρομή προς τη Ρωσία μέσω της Κασπίας κρίσιμη για το εμπόριο και τις μεταφορές μεταξύ των δύο χωρών. Η συγκεκριμένη θαλάσσια οδός χρησιμοποιείται τόσο για τις επίσημες εμπορικές συναλλαγές, όσο και για ευρύτερες στρατηγικές μεταφορές, γεγονός που αυξάνει τη σημασία της για τη διατήρηση της συνεργασίας Μόσχας και Τεχεράνης σε μια περίοδο εντεινόμενων δυτικών κυρώσεων.
Στο εσωτερικό του Ιράν πάντως, δεν υπήρξε ομοφωνία ως προς την αντίδραση που θα έπρεπε να ακολουθηθεί. Ο πολιτικός αναλυτής Μεχντί Ραχμάτι, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με την ιρανική κυβέρνηση, ανέφερε ότι, ενώ ορισμένοι πολιτικοί υποστήριξαν άμεση στρατιωτική απάντηση, άλλοι προειδοποίησαν ότι η Ουκρανία διαθέτει σημαντική πολεμική εμπειρία και συνεχή στρατιωτική στήριξη από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, καθιστώντας ιδιαίτερα επικίνδυνο το άνοιγμα ενός ακόμη μετώπου.
Η σκιά της Ρωσίας βαραίνει τις σχέσεις Τεχεράνης - Κιέβου
Η νέα κρίση αναδεικνύει και τη βαθύτερη γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών. Η Ουκρανία κατηγορεί εδώ και καιρό το Ιράν ότι προμηθεύει τη Ρωσία με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και εξαρτήματα drones, τα οποία χρησιμοποιούνται στις επιθέσεις εναντίον ουκρανικών στόχων.
Από την άλλη πλευρά, το Κίεβο υποστηρίζει ότι η Μόσχα έχει ενισχύσει σημαντικά την Τεχεράνη κατά τη διάρκεια της σύγκρουσής της με τις ΗΠΑ. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος βρέθηκε στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες με τον Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι θα παρουσιάσει πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες η Ρωσία έχει παράσχει στο Ιράν δορυφορικές εικόνες αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.
Οι αμοιβαίες αυτές κατηγορίες καταδεικνύουν ότι, παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, οι σχέσεις Τεχεράνης και Κιέβου παραμένουν ιδιαίτερα εύθραυστες και ένας νέος κύκλος έντασης δεν μπορεί να αποκλειστεί.