Στο μέτωπο των αμερικανικών οικονομικών πιέσεων κατά του Ιράν συντάσσεται επισήμως η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η Νότια Κορέα εξετάζει το ενδεχόμενο στρατιωτικής συνδρομής στην προσπάθεια των ΗΠΑ να αποκαταστήσουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, καθώς η σύγκρουση με την Τεχεράνη αποκτά οικονομικές και στρατιωτικές διαστάσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προστέθηκε επισήμως στην αμερικανική εκστρατεία κυρώσεων κατά του Ιράν, σηματοδοτώντας μεγαλύτερη σύμπλευση με την Ουάσιγκτον, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ διευρύνει τον πόλεμο με την Τεχεράνη πέρα από το στρατιωτικό πεδίο. Παράλληλα, η Νότια Κορέα εξετάζει επιλογές που περιλαμβάνουν στρατιωτική υποστήριξη στην αμερικανική προσπάθεια για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, χαιρέτισε την απόφαση των Βρυξελλών να στηρίξουν την "Operation Economic Outcast", την αμερικανική εκστρατεία που έχει στόχο να αποκόψει την Τεχεράνη από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Όπως υποστήριξε, το μήνυμα προς το ιρανικό καθεστώς είναι ότι η οικονομική πίεση θα συνεχιστεί, έως ότου αποκοπούν οι τελευταίες χρηματοδοτικές του «γραμμές ζωής».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αναφέρει στις 31 Αυγούστου ότι στηρίζει τις προσπάθειες για τον περιορισμό των «αποσταθεροποιητικών δραστηριοτήτων» του Ιράν και την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών, μεταξύ άλλων μέσω της αμερικανικής επιχείρησης οικονομικής πίεσης. Η τοποθέτηση αυτή ήρθε ενώ οι υπουργοί Οικονομικών και οι κεντρικοί τραπεζίτες της G20 συνεδρίαζαν στις ΗΠΑ.
Νέο μέτωπο οικονομικών κυρώσεων
Η Ουάσιγκτον ξεκίνησε την "Operation Economic Outcast" στα τέλη Αυγούστου, επεκτείνοντας τις πιέσεις σε τομείς που θεωρούνται κρίσιμοι για την ιρανική οικονομία: ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, προμήθεια προηγμένης τεχνολογίας, αποθέματα χρυσού, πολιτική αεροπορία και ναυτιλία. Ο Μπέσεντ έχει προειδοποιήσει επίσης ότι χώρες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που διευκολύνουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπα με δευτερογενείς αμερικανικές κυρώσεις.
Η αμερικανική στρατηγική προβλέπει μάλιστα την επιβολή νέων δευτερογενών κυρώσεων σε εβδομαδιαία βάση, με αρχικό επίκεντρο τις τράπεζες που διεκπεραιώνουν συναλλαγές σχετιζόμενες με το Ιράν. Στόχος είναι να αποκλειστούν πλήρως από το δολαριακό χρηματοπιστωτικό σύστημα όσοι οργανισμοί συνεχίζουν να εξυπηρετούν τις ιρανικές συναλλαγές.
Η ΕΕ διαθέτει ήδη δικό της καθεστώς κυρώσεων κατά του Ιράν, το οποίο αφορά κυρίως το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα της χώρας, καθώς και τη στρατιωτική υποστήριξη που παρέχει η Τεχεράνη στη Ρωσία. Η νέα τοποθέτηση των Βρυξελλών δεν καταργεί αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο, αλλά ενισχύει πολιτικά την αμερικανική εκστρατεία οικονομικής απομόνωσης.
Η Τεχεράνη αντέδρασε έντονα. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, χαρακτήρισε την αμερικανική πολιτική «οικονομική τρομοκρατία» και κατηγόρησε την ΕΕ ότι έχει ουσιαστικά παραδώσει την κυριαρχία, τους νόμους και τις αξίες της στην αμερικανική πίεση. Η σύγκρουση μεταφέρεται έτσι από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και στις διεθνείς χρηματοοικονομικές σχέσεις.
Κρίσιμος παράγοντας παραμένει η Κίνα, η οποία πριν από τον πόλεμο απορροφούσε περίπου το 90% των εξαγωγών ιρανικού αργού που υπόκεινται σε κυρώσεις και αποτελούσε τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Τεχεράνης. Η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να περιορίσει τις οικονομικές διασυνδέσεις του Ιράν συνεπώς δεν αφορά μόνο ευρωπαϊκές και αμερικανικές τράπεζες, αλλά αγγίζει το ευρύτερο δίκτυο εμπορίου και χρηματοδότησης που επιτρέπει στην ιρανική οικονομία να συνεχίζει να λειτουργεί.
"Πρόθυμη" η Νότια Κορέα
Την ίδια ώρα, η Νότια Κορέα εξετάζει εάν θα προσφέρει στρατιωτική υποστήριξη στην αμερικανική προσπάθεια να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ για την εμπορική ναυσιπλοΐα. Το γραφείο του προέδρου της χώρας επιβεβαίωσε ότι εξετάζονται διάφορες επιλογές, αλλά διέψευσε δημοσιεύματα ότι έχει ήδη ληφθεί απόφαση για αποστολή στρατευμάτων στον Περσικό Κόλπο.
Νοτιοκορεατικά μέσα ενημέρωσης είχαν μεταδώσει ότι η Σεούλ προετοιμάζεται να αναπτύξει δυνάμεις στην περιοχή πριν από το τέλος του έτους και ότι η σχετική έγκριση από το Κοινοβούλιο θα μπορούσε να ζητηθεί ακόμη και μέσα στον Σεπτέμβριο. Η κυβέρνηση υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι οι λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη αποφασιστεί.
Η εξέλιξη συνδέεται με την αυξανόμενη πίεση της Ουάσιγκτον προς τη Σεούλ να συμμετάσχει στρατιωτικά στον πόλεμο κατά του Ιράν. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη εκφράσει δυσαρέσκεια για την απροθυμία της Νότιας Κορέας να προσφέρει στρατιωτική βοήθεια, ενώ τον Αύγουστο περιόρισε μια ετήσια κοινή στρατιωτική άσκηση και ακύρωσε άσκηση αποβατικής εκπαίδευσης που είχε προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο.
Θρίλερ για τη ναυτιλία το Ορμούζ
Η ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώθηκε τις τελευταίες ημέρες, με τις ΗΠΑ να εξαπολύουν νέο κύμα επιθέσεων εναντίον στρατιωτικών στόχων στο Ιράν, σε αντίποινα για επιθέσεις κατά πλοίων και αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή. Η Τεχεράνη απάντησε με πυραυλικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων σε διάφορα σημεία της Μέσης Ανατολής.
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον και η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σε κανονικές συνθήκες περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου. Η κυκλοφορία παραμένει περιορισμένη, ενώ το Ιράν πραγματοποιεί κατά διαστήματα επιθέσεις εναντίον πλοίων που χρησιμοποιούν τον νότιο θαλάσσιο διάδρομο κοντά στις ακτές του Ομάν.
Οι ΗΠΑ διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό στην περιοχή, εμποδίζοντας πλοία να εισέρχονται ή να εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια με στόχο να περιορίσουν τις εξαγωγές αργού. Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση ανακοίνωσε ότι μέχρι την Παρασκευή είχε εκτρέψει 87 εμπορικά πλοία, είχε αχρηστεύσει τρία και είχε πραγματοποιήσει νηοψίες σε δύο, στο πλαίσιο της προσπάθειας να επιβάλει πλήρη συμμόρφωση.
Με την παράλληλη κινητοποίηση της ΕΕ στο οικονομικό μέτωπο και την πιθανή εμπλοκή της Νότιας Κορέας στο στρατιωτικό μέτωπο, η σύγκρουση με το Ιράν αποκτά πλέον διεθνείς διαστάσεις. Για την Ουάσιγκτον, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η στρατιωτική πίεση στην Τεχεράνη, αλλά η δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου συμμάχων που θα περιορίζει τόσο τη χρηματοδότηση του ιρανικού κράτους, όσο και τη δυνατότητά του να διατηρεί ανοιχτές τις κρίσιμες εμπορικές οδούς.