Την ανάγκη για ταχεία ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και ανάπτυξη υποδομών που θα μπορούν να προστατεύονται σε περίπτωση κρίσης ανέδειξε στις Βρυξέλλες ο Νίκος Δένδιας, προτείνοντας την Ελλάδα ως παράδειγμα στρατιωτικής κινητικότητας και ανθεκτικότητας.
Μιλώντας στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Connecting Europe Days – Europe's Mobility and Transport Flagship Event», ο υπουργός Εθνικής Άμυνας υποστήριξε ότι η Ευρώπη έχει καθυστερήσει στην ανάπτυξη των απαιτούμενων δυνατοτήτων και πρέπει να επιταχύνει σημαντικά τις προσπάθειές της.
«Πράττουμε το σωστό. Έχουμε καθυστερήσει, άρα πρέπει να κινηθούμε πάρα πολύ γρήγορα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από το ΝΑΤΟ στην ανάγκη για ευρωπαϊκή άμυνα
Ο κ. Δένδιας έκανε αναδρομή στις προηγούμενες δεκαετίες, σημειώνοντας ότι τη δεκαετία του 1980 η Ευρώπη θεωρούσε πως την άμυνά της θα την αναλάμβανε το ΝΑΤΟ και, στην πράξη, οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, όπως ανέφερε, επικράτησε η αντίληψη περί «τέλους της Ιστορίας» και η πεποίθηση ότι η Ευρώπη δεν χρειαζόταν να επενδύσει στην αυτοπροστασία της.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, σύμφωνα με τον υπουργό, αποτέλεσε «σήμα συναγερμού» και επανέφερε την ανάγκη υπεράσπισης του ευρωπαϊκού χώρου.
Σε αυτό το πλαίσιο, συνέδεσε άμεσα την ευρωπαϊκή άμυνα με τη δυνατότητα ταχείας μετακίνησης στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η στρατιωτική κινητικότητα και το παράδειγμα των Ρωμαίων
Ο κ. Δένδιας χρησιμοποίησε την ιστορική εμπειρία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας για να εξηγήσει τη σημασία των υποδομών.
Όπως σημείωσε, η δυνατότητα ταχείας μετακίνησης των ρωμαϊκών λεγεώνων βασιζόταν σε ένα εκτεταμένο οδικό δίκτυο. Σήμερα, όπως υποστήριξε, η Ευρωπαϊκή Ένωση, με πληθυσμό πολλαπλάσιο και οικονομία σχεδόν 20 τρισ. ευρώ, διαθέτει λιγότερα χιλιόμετρα σιδηροδρομικών γραμμών από τα χιλιόμετρα δρόμων που διέθεταν οι Ρωμαίοι.
Η Ευρώπη επιχειρεί τώρα να καλύψει αυτό το κενό, με τον υπουργό να υπογραμμίζει ότι ο σχεδιασμός θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη «το σύνολο των απειλών, σε εύρος 360 μοιρών».
Η στρατιωτική κινητικότητα, πρόσθεσε, δεν αφορά μόνο τη σημερινή απειλή από τη Ρωσία, αλλά και τις προκλήσεις που μπορεί να εμφανιστούν στο μέλλον.
«Ποιος θα προστατεύσει τις ευρωπαϊκές υποδομές;»
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη οι νέες υποδομές που δημιουργούνται στην Ευρώπη να διαθέτουν παράλληλα και μηχανισμό προστασίας.
Το κρίσιμο ερώτημα, όπως ανέφερε, είναι ποιος θα είναι υπεύθυνος για την υπεράσπιση των πανευρωπαϊκών υποδομών σε περίπτωση κρίσης.
Αναγνώρισε ότι ήδη υπάρχει σημαντική συνεργασία, υποστήριξε όμως ότι αυτή πρέπει να προχωρήσει περαιτέρω, με δομές που θα ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες.
Παράλληλα, απέρριψε την αντίληψη ότι μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή αμυντική δομή θα λειτουργούσε ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ. Αντίθετα, υποστήριξε ότι θα πρέπει να λειτουργεί «συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ», το οποίο, όπως είπε, θα πρέπει να παραμείνει στην Ευρώπη και να συμμετέχει στην κοινή άμυνα.
Ο κ. Δένδιας τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της Στρατιωτικής Επιτροπής και των σχετικών ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, διευκρινίζοντας ότι δεν εισηγείται τη δημιουργία νέων δομών, αλλά την ενίσχυση των υφιστάμενων.
«Απέχουμε πολύ» στην προστασία των υποδομών
Σε ερώτηση για το εάν η Ευρώπη βρίσκεται στο επιθυμητό επίπεδο ως προς την προστασία των υποδομών της, ο υπουργός απάντησε:
«Όχι, δεν βρισκόμαστε εκεί που θα έπρεπε. Αντιθέτως, απέχουμε πολύ».
Κατά τον ίδιο, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας θα έχει κόστος, το οποίο όμως χαρακτήρισε αναγκαίο προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι νέες συνθήκες ασφαλείας.
Η Ελλάδα ως παράδειγμα
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε η Ελλάδα, την οποία ο κ. Δένδιας πρότεινε ως παράδειγμα για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων και υποδομών διπλής χρήσης.
Όπως ανέφερε, η χώρα βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον ασφαλείας και μπορεί να αποτελέσει πεδίο εφαρμογής ενός μοντέλου που θα συνδυάζει τις μεταφορικές διασυνδέσεις με την προστασία κρίσιμων υποδομών.
Ο υπουργός αναφέρθηκε στις προκλήσεις που, κατά την άποψή του, προέρχονται από το ευρύτερο περιβάλλον της Ευρώπης, κάνοντας ειδική αναφορά στην Τουρκία, το Ιράν, το Σαχέλ, τη Λιβύη, τη Συρία και τον Λίβανο.
Περιέγραψε έτσι την περιοχή ως «μια εξαιρετικά δύσκολη γειτονιά» για την Ευρώπη.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» σε πέντε επίπεδα
Σε αυτό το πλαίσιο παρουσίασε το ελληνικό σχέδιο «Ασπίδα του Αχιλλέα», το οποίο, όπως εξήγησε, αποτελεί σύστημα συνολικής άμυνας σε πέντε επίπεδα: ξηρά, θάλασσα, αέρας, κυβερνοχώρος και Διάστημα.
Ο κ. Δένδιας υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη λογική θα μπορούσε να αποκτήσει πανευρωπαϊκή διάσταση.
Έθεσε μάλιστα ως παράδειγμα το ενδεχόμενο μιας βαλλιστικής απειλής εναντίον μιας μικρής ευρωπαϊκής χώρας, όπως η Κύπρος, η οποία δεν θα διέθετε από μόνη της τις απαιτούμενες αντιβαλλιστικές δυνατότητες.
«Πρέπει να το κάνουμε σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος», τόνισε.
Από την Ουκρανία έως την Αλεξανδρούπολη
Ο υπουργός αναφέρθηκε ειδικότερα στη στρατηγική σημασία της Αλεξανδρούπολης, την οποία χαρακτήρισε «το πλησιέστερο λιμάνι στο μέτωπο της Ουκρανίας».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και των σχετικών δυνατοτήτων στην Ελλάδα, αλλά και κατά μήκος του διαδρόμου που συνδέει τη χώρα με τον ευρωπαϊκό Βορρά μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας, μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για το πώς η Ευρώπη θα μπορούσε να αναπτύξει διασυνδέσεις και ταυτόχρονα να εξασφαλίσει την προστασία τους.
Η πρόταση αφορά ουσιαστικά υποδομές που θα μπορούν να εξυπηρετούν τόσο τις πολιτικές όσο και τις αμυντικές ανάγκες, ενισχύοντας τη δυνατότητα μετακίνησης δυνάμεων και υλικού σε περίπτωση κρίσης.
Η νέα απειλή της τεχνητής νοημοσύνης
Ο κ. Δένδιας προειδοποίησε παράλληλα ότι οι προκλήσεις του μέλλοντος μπορεί να είναι πιο σύνθετες, καθώς τεχνολογικές δυνατότητες που σήμερα βρίσκονται στα χέρια ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων θα μπορούσαν, μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, να γίνουν προσβάσιμες και σε τρομοκρατικές οργανώσεις ή άλλους μη κρατικούς δρώντες.
Για τον λόγο αυτό υποστήριξε ότι η προστασία της Ευρώπης απαιτεί «μια ολιστική προσέγγιση» και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά από κάθε χώρα ξεχωριστά.
Η συνολική του πρόταση, όπως την περιέγραψε, φτάνει έως τη δημιουργία μιας «πανευρωπαϊκής άμυνας».
«Έτσι οραματίζομαι την Ευρώπη του μέλλοντος», ανέφερε, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί άμεσα και θα έχει σημαντικό κόστος.
Η συζήτηση στις Βρυξέλλες
Η παρέμβαση του κ. Δένδια έγινε στο πλαίσιο συζήτησης για τη Στρατιωτική Κινητικότητα, στην οποία συμμετείχαν ο Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας, ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος Andrius Kubilius και ο αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Roberts Zile.
Στη συζήτηση συμμετείχε επίσης ο αναπληρωτής πρωθυπουργός και υπουργός Άμυνας της Ρουμανίας Radu-Dinel Miruta.
Οι εργασίες του Connecting Europe Days άνοιξαν με χαιρετισμούς της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του κ. Τζιτζικώστα. Ο Έλληνας υπουργός σημείωσε ότι, ως υπουργός Άμυνας ενός κράτους-μέλους, δεν μπορεί να μιλά εξ ονόματος ευρωπαϊκού θεσμού, υπογράμμισε όμως ότι η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής στρατιωτικής κινητικότητας και ανθεκτικότητας.
Κλείνοντας, ο κ. Δένδιας ευχαρίστησε τους Επιτρόπους Τζιτζικώστα και Κουμπίλιους για τη στήριξη των σχετικών ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών.