Η επίθεση Ισραήλ -ΗΠΑ κατά του Ιράν και ο πόλεμος που προκάλεσε στη Μέση Ανατολή δεν είναι ένα παιχνίδι εντυπώσεων. Είναι μια δυνατή γεωπολιτική παρτίδα, όπου η στρατηγική υπερισχύει της στιγμιαίας μπλόφας. Και σε αυτή την παρτίδα, οι Ιρανοί παίζουν σκάκι, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να επιμένει σε ένα επικίνδυνο πόκερ - χωρίς όμως να έχει τα φύλλα που νομίζει.
Τα σημάδια της αποτυχίας είναι πλέον ορατά. Ο Τραμπ αναζητά διέξοδο. Δεν πρόκειται για μια ελεγχόμενη στρατηγική αναδίπλωση, αλλά για μια εσπευσμένη προσπάθεια εξόδου από ένα αδιέξοδο που ο ίδιος δημιούργησε. Η επιμονή του για άμεσες διαπραγματεύσεις δεν αποπνέει αυτοπεποίθηση, αλλά πίεση - σχεδόν άγχος. Και αυτό το άγχος διαπερνά τη δημόσια ρητορική του.
Για πρώτη φορά, δυτικός ηγέτης χρησιμοποιεί μια τόσο επιθετική, αγοραία γλώσσα, γεμάτη απειλές. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι προαναγγέλλει επιθέσεις σε μη στρατιωτικούς στόχους, όπως πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Πρόκειται για μια επικίνδυνη διολίσθηση: ουσιαστικά μιλά για ενέργειες που συνιστούν παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και δυνητικά εγκλήματα πολέμου. Αυτή η ρητορική δεν είναι απλώς σκληρή - είναι επικίνδυνη και αποσταθεροποιητική.
Την ίδια στιγμή, το βασικό αφήγημα της Ουάσιγκτον καταρρέει. Υποτίθεται ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα αποδυνάμωναν το Ιράν. Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει το αντίθετο: η Τεχεράνη όχι μόνο αντέχει, αλλά διατηρεί την ικανότητα να αντεπιτίθεται, πλήττοντας στόχους στον Περσικό Κόλπο. Η ισορροπία δεν έχει διαταραχθεί υπέρ των ΗΠΑ. Αντιθέτως, έγινε πιο εύθραυστη από ποτέ.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η πολιτική διάσταση: Ο στόχος της αποσταθεροποίησης ή και ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος απέτυχε. Το αποτέλεσμα ήταν το ακριβώς αντίθετο: οι σκληροπυρηνικοί ενισχύθηκαν και η κοινωνία συσπειρώθηκε γύρω από την ηγεσία. Ακόμη και τμήματα του πληθυσμού που διαπνέονταν από αντικαθεστωτικές απόψεις και τηρούσαν ανάλογη στάση μέχρι πρόσφατα, φαίνεται να ευθυγραμμίζονται μπροστά στην εξωτερική απειλή. Είναι ένα ιστορικά επαναλαμβανόμενο φαινόμενο - και για τις ΗΠΑ μια στρατηγική αποτυχία πρώτου μεγέθους.
Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, οι κινήσεις του Τραμπ γίνονται όλο και πιο σπασμωδικές. Δεν διακρίνεται ένας σαφής στρατηγικός στόχος, αλλά μια αλληλουχία αντιδράσεων. Και αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο στοιχείο: όταν μια υπερδύναμη λειτουργεί χωρίς καθαρό σχέδιο, το ρίσκο για ανεξέλεγκτη κλιμάκωση αυξάνεται δραματικά.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο ότι ο Τραμπ χάνει αυτή την παρτίδα. Είναι ότι παίζοντας χωρίς στρατηγική, μπορεί να συμπαρασύρει ολόκληρο το διεθνές σύστημα σε μια κρίση με απρόβλεπτες συνέπειες.
Σε έναν κόσμο ήδη εύθραυστο, η απουσία ψυχραιμίας και σχεδιασμού δεν είναι απλώς αδυναμία - είναι απειλή. Και αυτή η απειλή δεν αφορά μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ιράν. Αφορά την παγκόσμια κοινότητα
Χ. ΝΙΑΚΑΣ