Η «εκθρόνιση» και σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και η εγκατάσταση μιας φιλοαμερικανικής κυβέρνησης στο Καράκας ήταν μόνο το πρώτο επεισόδιο του σχεδίου Τραμπ για τη Βενεζουέλα. Ο πραγματικός στρατηγικός στόχος της Ουάσιγκτον βρισκόταν βαθύτερα: στον έλεγχο και την αξιοποίηση των κολοσσιαίων πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας.
Αυτός ο στόχος παίρνει πλέον συγκεκριμένη μορφή με τη συμφωνία Ουάσιγκτον-Καράκας, που προβλέπει ότι οι ΗΠΑ αποκτούν τον έλεγχο του 55% της παραγωγής κοινοπραξίας στη Βενεζουέλα, αποκτώντας παράλληλα πρόσβαση σε επιβεβαιωμένα αποθέματα της τάξης των 65 δισ. βαρελιών.
Πρόκειται για μια συμφωνία που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια ενός ακόμη ενεργειακού deal. Εάν εφαρμοστεί στην πράξη, μπορεί να μετατρέψει τη Βενεζουέλα σε κρίσιμο πυλώνα της αμερικανικής ενεργειακής στρατηγικής και να μεταβάλει τις ισορροπίες στον παγκόσμιο χάρτη του πετρελαίου.
Το αμερικανικό αποτύπωμα σε έναν τεράστιο ενεργειακό πόρο
Η Ουάσιγκτον αποκτά πρόσβαση σε έναν τεράστιο πετρελαϊκό πόρο στο δυτικό ημισφαίριο, ουσιαστικά στην «πίσω αυλή» των ΗΠΑ, την ώρα που η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει τον έλεγχο και την επιρροή της στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία η Μέση Ανατολή παραμένει εστία γεωπολιτικής αστάθειας και τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο σημείο για τη διεθνή διακίνηση πετρελαίου.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η δημιουργία ενός δεύτερου, τεράστιου και γεωγραφικά προσβάσιμου ενεργειακού πόλου για τις ΗΠΑ δεν αποτελεί απλώς οικονομική ευκαιρία, αλλά είναι ένα εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.
Η Βενεζουέλα βγαίνει από την κινεζική τροχιά
Το άλλο μεγάλο κέρδος για την Ουάσιγκτον είναι γεωπολιτικό και αφορά την Κίνα. Για χρόνια, η Βενεζουέλα αποτέλεσε σημαντικό ενεργειακό εταίρο του Πεκίνου. Οι αμερικανικές κυρώσεις και ο αποκλεισμός του Καράκας από μεγάλο μέρος των δυτικών αγορών έσπρωξαν ακόμη περισσότερο τη χώρα προς την κινεζική αγορά, δημιουργώντας ένα δίκτυο εμπορικών, επενδυτικών και χρηματοδοτικών σχέσεων που ενίσχυσε την παρουσία του Πεκίνου στη Λατινική Αμερική.
Εάν οι αμερικανικές εταιρείες αποκτήσουν πράγματι προνομιακή πρόσβαση στην παραγωγή και στις πετρελαϊκές υποδομές της Βενεζουέλας, η Κίνα κινδυνεύει να χάσει όχι μόνο έναν σημαντικό δυνητικό προμηθευτή αργού, αλλά και έναν στρατηγικό χώρο οικονομικής και πολιτικής επιρροής.
Το ίδιο ισχύει και για τη Ρωσία. Η Μόσχα είχε οικοδομήσει στενές σχέσεις με το καθεστώς Μαδούρο, επενδύοντας πολιτικό κεφάλαιο και ενισχύοντας την παρουσία της στη Λατινική Αμερική. Η αμερικανική επιστροφή στη Βενεζουέλα περιορίζει πλέον δραστικά τον χώρο που είχε καταλάβει η Ρωσία.
Το πετρέλαιο υπάρχει, όχι όμως και η παραγωγή
Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη παράμετρος που μπορεί να περιορίσει τις προσδοκίες της Ουάσιγκτον: η Βενεζουέλα διαθέτει τεράστια αποθέματα, αλλά όχι την παραγωγική υποδομή για να τα μετατρέψει γρήγορα σε εκατομμύρια επιπλέον βαρέλια στην παγκόσμια αγορά.
Η «αναγέννηση» της πετρελαϊκής βιομηχανίας δεν θα είναι υπόθεση μηνών, αλλά αντιθέτως θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα πολυετές και εξαιρετικά δαπανηρό project, με το συνολικό κόστος να εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 100 δισ. δολάρια.
Στην παρούσα φάση το deal προσφέρει στις ΗΠΑ ένα στρατηγικό απόθεμα γεωπολιτικής ισχύος παρά μια άμεση πηγή εκατομμυρίων επιπλέον βαρελιών.
Η πραγματική αξία τους θα κριθεί από το πόσο γρήγορα και με τι κόστος μπορούν να μετατραπούν σε παραγωγή.
Νώντας Βλάχος