Στις διεθνείς αγορές σχηματοποιείται ένα επικίνδυνο ντόμινο ενέργειας, πληθωρισμού, ομολόγων και επιτοκίων, το οποίο απειλεί να αλλάξει τους όρους χρηματοδότησης για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Η αγορά ομολόγων έχει ήδη στείλει το πρώτο μεγάλο προειδοποιητικό σήμα, καθώς η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ξεπέρασε το 5% μέσα στην εβδομάδα, σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το 2007, ενώ οι αποδόσεις των ευρωπαϊκών κρατικών τίτλων κινήθηκαν επίσης σε πολυετή υψηλά. Την ίδια στιγμή, το Brent παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις διαταραχές στις ενεργειακές υποδομές να κρατούν τις αγορές σε κατάσταση συναγερμού.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι αυτά τα φαινόμενα δεν λειτουργούν πλέον ανεξάρτητα, αλλά το ένα τροφοδοτεί το άλλο. Το ακριβότερο πετρέλαιο αυξάνει τον πληθωρισμό και η «πτήση» του περιορίζει τα περιθώρια των κεντρικών τραπεζών να μειώσουν τα επιτόκια. Αυτή η εξέλιξη αποτελεί καταλυτικό παράγοντα που ωθεί προς τα πάνω τις αποδόσεις των επιτοκίων, κάνοντας ακριβότερο το χρήμα για ολόκληρη την οικονομία.
Αυτό το «κυκλικό» σχήμα αποκτά ισχυρή δυναμική και είναι αυτό που τιμολογούν οι αγορές.
Σε πρώτο πλάνο η αγορά ομολόγων
Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται ξανά εκεί όπου κρίνεται το πραγματικό κόστος του χρήματος, δηλαδή στην αγορά κρατικών ομολόγων. Tα πρόσφατα sell off στα ομόλογα, με τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων τίτλων να ανεβαίνουν σε πολυετή ή και πολυδεκαετή υψηλά, δεν αφορούν μόνο τον πληθωρισμό ή τις προσδοκίες για τα επιτόκια των κεντρικών τραπεζών. Πίσω από την κίνηση βρίσκεται κάτι βαθύτερο: η αγορά αρχίζει να απαιτεί υψηλότερη «αμοιβή» για να χρηματοδοτήσει κράτη που έχουν συνηθίσει επί χρόνια να δανείζονται φθηνά και να μεταθέτουν το πρόβλημα του χρέους στο μέλλον, με κυρίαρχο παράδειγμα τις ΗΠΑ…
Και εάν σε αυτή την αλυσίδα προστεθούν υψηλά δημόσια χρέη, μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και αυξημένες ανάγκες δανεισμού, τότε το πρόβλημα παύει να είναι μόνο νομισματικό, αλλά έχει τη δυναμική να γίνει δημοσιονομικό και εντέλει πολιτικό.
Η Ευρώπη γνωρίζει από πρώτο χέρι (πόλεμος στην Ουκρανία), πώς μια κρίση ενέργειας μπορεί να μετατραπεί σε κρίση πληθωρισμού και στη συνέχεια σε κρίση εισοδήματος. Αυτή τη φορά υπάρχει ένας επιπλέον παράγοντας, αφού η αγορά ομολόγων δεν προσφέρει πλέον το φθηνό χρήμα που υπήρχε τα προηγούμενα χρόνια.
Η Ελλάδα δεν είναι πλέον ο αδύναμος κρίκος, αλλά ούτε και άτρωτη
Η Ελλάδα μπαίνει σε αυτή τη νέα φάση από σαφώς διαφορετική θέση σε σχέση με το παρελθόν. Η πρόσφατη διπλή θετική αξιολόγηση από Scope και Moody's, η δημοσιονομική βελτίωση και η αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ έχουν αλλάξει δραστικά την εικόνα της χώρας στις αγορές.
Όμως η αγορά δεν λειτουργεί με όρους «καλής» ή «κακής» χώρας, αλλά μ΄ ένα κανονιστικό πλαίσιο αποδόσεων, κινδύνου και παγκόσμιων ροών κεφαλαίων.
Είναι πρόδηλο ότι η Ελλάδα έχει απομακρυνθεί από την εποχή όπου αποτελούσε το επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, όμως δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον παγκόσμιο κύκλο του χρήματος. Αναμφίβολα η δημοσιονομική αξιοπιστία της χώρας λειτουργεί ως ασπίδα, ωστόσο οι κίνδυνοι και οι απειλές «ενισχύονται» διαρκώς...
Νώντας Βλάχος