Η ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Άντι Μπέρναμ —τον έβδομο κατά σειρά πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου μέσα σε μια δεκαετία— εγκαινιάζει μια νέα πολιτική περίοδο. Ωστόσο, η προσοχή της επενδυτικής κοινότητας είναι στραμμένη στον νέο υπουργό Οικονομικών, Τζον Χίλι, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα το βράδυ της Δευτέρας.
Ο νέος επικεφαλής του θησαυροφυλακίου καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις εξαγγελίες του Μπέρναμ για μια πιο αριστερόστροφη ατζέντα και στην ανάγκη διατήρησης της εμπιστοσύνης των αγορών. Η προοπτική μιας πιο χαλαρής δημοσιονομικής πολιτικής είχε προκαλέσει αναταραχή στην αγορά των βρετανικών κρατικών ομολόγων (gilts), καθώς ενισχύονταν οι πιέσεις προς τον πρώην πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ.
Τα δημοσιονομικά δεδομένα και η κληρονομιά Ριβς
Η απερχόμενη υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, είχε θέσει ως προτεραιότητα την τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων για τον περιορισμό του δανεισμού. Τα τελευταία επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι ο καθαρός δανεισμός του δημοσίου μειώθηκε κατά περίπου έναν τρίτο τον Ιούνιο σε ετήσια βάση, λόγω της αύξησης των φορολογικών εσόδων και της οριακής υποχώρησης των δαπανών.
Παρά τη συγκεκριμένη βελτίωση:
-
Ο δανεισμός για το τρέχον οικονομικό έτος (Απρίλιος–Ιούνιος) παραμένει ο δέκατος υψηλότερος που έχει καταγραφεί από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.
-
Το συνολικό δημόσιο χρέος της χώρας διαμορφώνεται κοντά στο 95% του ΑΕΠ.
-
Οι Στάρμερ και Ριβς είχαν δεχθεί επικρίσεις για την αύξηση των εργοδοτικών εισφορών (National Insurance) και τις υποχωρήσεις στις μεταρρυθμίσεις της κοινωνικής πρόνοιας.
Οι πρώτες αποφάσεις Μπέρναμ και η μείωση του ΦΠΑ στην ενέργεια
Αν και το συνολικό οικονομικό πρόγραμμα δεν έχει παρουσιαστεί πλήρως, ο Μπέρναμ έχει θέσει ως προτεραιότητες τη μεταρρύθμιση της κοινωνικής φροντίδας, την ανέγερση αριθμού-ρεκόρ κοινωνικών κατοικιών και τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στην ακρίβεια, δηλώνοντας παράλληλα «φιλοεπιχειρηματικός».
Η πρώτη παρέμβαση ανακοινώθηκε την Τρίτη από τους Μπέρναμ και Χίλι, αφορώντας τη μηδενική σχεδόν υπαγωγή ΦΠΑ (μείωση από 5% σε 0%) στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος από τον Οκτώβριο. Το μέτρο εκτιμάται στα 850 εκατ. λίρες για το οικονομικό έτος 2026-2027 και θα χρηματοδοτηθεί από την κατάργηση του προγράμματος Digital ID, η ακύρωση του οποίου εξοικονομεί 1,8 δισ. λίρες σε βάθος τριετίας.
Σχετικά με τη ρύθμιση, ο Τζον Χίλι ανέφερε: «Για πολύ καιρό, πάρα πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος ζωής. Η σημερινή μείωση του φόρου στην ενέργεια θα δώσει στις οικογένειες μεγαλύτερη ανάσα στους λογαριασμούς τους και μεγαλύτερη ασφάλεια ενόψει του χειμώνα.»
Προτεραιότητα στις αμυντικές δαπάνες
Ο Χίλι θεωρείται υποστηρικτής της ενίσχυσης του αμυντικού προϋπολογισμού. Η μετακίνησή του στο υπουργείο Οικονομικών πραγματοποιήθηκε λίγες εβδομάδες μετά την παραίτησή του από το υπουργείο Άμυνας της κυβέρνησης Στάρμερ, όταν είχε διαφωνήσει δημόσια υποστηρίζοντας ότι δεν διατίθεντο οι απαιτούμενοι πόροι για την αμυντική θωράκιση της χώρας.
Παράλληλα, ο σκιώδης υπουργός Επιχειρήσεων των Συντηρητικών, Γκάρεθ Ντέιβις, εκτίμησε ότι στον φθινοπωρινό προϋπολογισμό θα πρέπει να διατεθούν επιπλέον 5 δισ. λίρες για την άμυνα.
Η αντίδραση της αγοράς ομολόγων και οι εκτιμήσεις των αναλυτών
Την Τρίτη, οι αποδόσεις των βρετανικών ομολόγων κατέγραψαν υποχώρηση σε όλες τις διάρκειες, υποδηλώνοντας μια πρώτη θετική υποδοχή των σχηματισμών του νέου υπουργικού συμβουλίου. Ωστόσο, σε μηνιαία βάση, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου έχει ενισχυθεί κατά περίπου 19 μονάδες βάσης και του 30ετούς κατά 21 μονάδες βάσης.
Η αύξηση αυτή συνδέεται εν μέρει με τις διεθνείς επιπτώσεις της σύγκρουσης με το Ιράν, αν και τα βρετανικά ομόλογα διατηρούν υψηλότερες αποδόσεις σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της G7.
Ο διαχειριστής του Polar Capital UK Value Opportunities Fund, Τζορτζ Γκόντμπερ, σημείωσε ότι η άνοδος των αποδόσεων κατά 50 μονάδες βάσης τον τελευταίο μήνα προσθέτει περίπου 80 λίρες ετησίως στο μέσο στεγαστικό δάνειο, εξανεμίζοντας το όφελος από τη μείωση του ΦΠΑ στο ρεύμα. Ο ίδιος εκτίμησε: «Όταν το δημόσιο χρέος φτάνει τα 3 τρισ. λίρες, είναι οι δανειστές που καθορίζουν τελικά την οικονομική πολιτική. Δεν μπορείς να εφαρμόσεις μη χρηματοδοτούμενες δαπάνες χωρίς συνέπειες.»
Ταυτόχρονα, η Κέιτ Σούσμιθ από τα Βρετανικά Εμπορικά Επιμελητήρια τόνισε ότι το κόστος λειτουργίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων έχει επιβαρυνθεί κατά 72% από διαδοχικές κυβερνητικές αποφάσεις, ζητώντας αναθεώρηση των μέτρων.
Τέλος, η Citi εκτιμά ότι ο διορισμός Χίλι λειτουργεί θετικά για τις μετοχές του αμυντικού κλάδου, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan, Τζέιμι Ντάιμον, υπογράμμισε την ανάγκη για πολιτικές που θα παράγουν πραγματική οικονομική ανάπτυξη.
