Οκτώ μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, η παγκόσμια αγορά ενέργειας ακολουθεί μία παράδοξη πορεία. Παρότι οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια συνεχίζονται και η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει επικίνδυνη, η διεθνής προσφορά αργού πετρελαίου κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Η εξέλιξη αυτή έριξε απότομα τις τιμές: τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης υποχώρησαν μέσα στην εβδομάδα σχεδόν 25% σε μηνιαία βάση, ενώ το Brent έπεσε προσωρινά κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι. Η πτώση αυτή περιορίζει τις πληθωριστικές πιέσεις και δίνει πολύτιμη ανάσα στην παγκόσμια οικονομία.
Εκτόξευση παραγωγής από ΗΠΑ, Λατινική Αμερική και Κόλπο
Για πρώτη φορά από την έναρξη των εχθροπραξιών, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) διαπιστώνει ότι η παγκόσμια προσφορά ξεπερνά τη ζήτηση, δείχνοντας σημάδια εξισορρόπησης της αγοράς. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη παίζουν οι παραγωγοί εκτός Μέσης Ανατολής:
-
Ηνωμένες Πολιτείες: Η εβδομαδιαία παραγωγή αργού έσπασε για πρώτη φορά το φράγμα των 14 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
-
Βραζιλία και Γουιάνα: Αμφότερες οι χώρες κατέγραψαν ιστορικά ρεκόρ άντλησης.
Την ίδια ώρα, αυξημένες ροές καταγράφονται και εντός του Κόλπου. Σύμφωνα με το Bloomberg, η Σαουδική Αραβία άντλησε 10,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Οκτώβριο —επίδοση που έχει σημειωθεί μόλις άλλη μία φορά από το 2022—, ενώ αξιοσημείωτες αυξήσεις παρουσίασαν το Ιράκ και το Κουβέιτ. Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν πλέον το περιθώριο να αυξάνουν την παραγωγή τους χωρίς να δεσμεύονται από τις ποσοστώσεις του ΟΠΕΚ.
Οι εναλλακτικές διαδρομές στον Κόλπο του Ομάν και η πτώση της ζήτησης
Παρά την επάρκεια αργού, οι ναυτιλιακοί κίνδυνοι δεν έχουν εξαλειφθεί. Οι επιθέσεις σε τάνκερ έχουν κοστίσει ανθρώπινες ζωές και έχουν προκαλέσει διαρροές πετρελαίου, ενώ οι παρεμβολές στα συστήματα πλοήγησης συντηρούν την αβεβαιότητα.
Για να παρακάμψουν τις απειλές στα Στενά του Ορμούζ, οι πετρελαϊκές εταιρείες πραγματοποιούν πλέον μεταφορτώσεις φορτίων μεταξύ μεγάλων δεξαμενόπλοιων στον Κόλπο του Ομάν, διατηρώντας ζωντανές τις εξαγωγικές ροές. Ταυτόχρονα, η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία του Άμπου Ντάμπι και η Σαουδική Αραβία προχώρησαν σε μειώσεις τιμών σε βασικές ποιότητες αργού, προκειμένου να προσελκύσουν αγοραστές.
Πέρα από την αυξημένη παραγωγή, η αγορά εξισορροπείται και λόγω της κάμψης στην κατανάλωση:
-
Ο οίκος Vitol εκτιμά ότι ο πόλεμος έχει ψαλιδίσει την παγκόσμια ζήτηση κατά περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
-
Οι εισαγωγές αργού της Κίνας μειώθηκαν τον Οκτώβριο κατά περίπου 15% σε ετήσια βάση, υποχωρώντας στα 9,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Τα αγκάθια στα διυλισμένα προϊόντα και οι φόβοι κλιμάκωσης
Η αποκλιμάκωση στις τιμές του αργού δεν περνά ακόμη με τον ίδιο ρυθμό σε όλο το φάσμα της ενέργειας. Το ευρωπαϊκό ντίζελ παραμένει ακριβό, κοντά στα 170 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα ναύλα μεταφοράς πετρελαίου διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα.
Επιπλέον, αναλυτές της αγοράς επισημαίνουν ότι η σημερινή ισορροπία παραμένει εύθραυστη, καθώς μια ενδεχόμενη κλιμάκωση των επιθέσεων θα μπορούσε να ανατρέψει ταχύτατα τα δεδομένα.