Κλυδωνισμούς στις αγορές και κίνδυνο ντόμινο προκαλεί η "εκτόξευση" των αποδόσεων των γαλλικών ομολόγων, που επιτείνει τα δημοσιονομικά προβλήματα της χώρας, επηρεάζοντας συνολικά τις χρηματαγορές.
Μετά το «διάλειμμα» της Τρίτης τα γαλλικά κρατικά χρεόγραφα βρίσκονται πάλι σε δίνη ισχυρών πιέσεων. Η απόδοση του 10ετούς ανεβαίνει πάλι πάνω από το 4,90%, με ημερήσια άνοδο 16 μονάδων βάσης. Το γαλλικό "δράμα" προκαλεί ευρύτερους κραδασμούς στις αγορές της Ευρωζώνης, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι θα καταλήξουν σε αδιέξοδο οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δηλώνει ότι δεν θα παρέμβει για να στηρίξει τη Γαλλία και το ΔΝΤ απευθύνει αυστηρό μήνυμα στο Παρίσι, ζητώντας άμεσα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Από τις αρχές του έτους, το κόστος δανεισμού της Γαλλίας έχει καταγράψει άλμα άνω των 100 μονάδων βάσης. Το spread των δεκαετών τίτλων έναντι των αντίστοιχων γερμανικών Bunds διευρύνθηκε εκ νέου στις 139 μονάδες βάσης, προσεγγίζοντας τα υψηλότερα επίπεδα από την κρίση χρέους του 2011.
Σε μια ιστορική και άκρως συμβολική ανατροπή, οι επενδυτές απαιτούν πλέον υψηλότερες αποδόσεις για να δανείσουν τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης απ’ ό,τι για τα ομόλογα της παραδοσιακά ευάλωτης Ιταλίας.
Το κοινοβουλευτικό αδιέξοδο και ο εφιάλτης του προϋπολογισμού
Στον πυρήνα της δυσπιστίας της αγοράς βρίσκεται η πλήρης πολιτική παράλυση στο Παρίσι. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του πρωθυπουργού Σεμπαστιάν Λεκορνί προετοιμάζεται για έναν εξαιρετικά σκληρό γύρο διαπραγματεύσεων την ερχόμενη εβδομάδα στην Εθνοσυνέλευση, όπου καλείται να περάσει δημοσιονομική προσαρμογή δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.
Στόχος είναι η μείωση του ελλείμματος στο 5% του ΑΕΠ το επόμενο έτος, από 5,4% φέτος και 5,1% πέρυσι, ώστε να μπει σε τροχιά σύγκλισης με το όριο του 3% που απαιτεί η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, το κατακερματισμένο κοινοβούλιο -μοιρασμένο ανάμεσα στην άκρα δεξιά της Εθνικής Συσπείρωσης (RN), την αριστερή συμμαχία του Νέου Λαϊκού Μετώπου (NFP) και την αποδυναμωμένη κεντροδεξιά παράταξη- δεν αφήνει πολλά περιθώρια συναίνεσης. Από τις πρόωρες εκλογές του Ιουλίου 2024, δύο κυβερνήσεις έχουν ήδη καταρρεύσει έπειτα από προτάσεις δυσπιστίας.
Ο ίδιος ο Λεκορνί χρειάστηκε να περιμένει μέχρι τον περασμένο Φεβρουάριο για να επικυρώσει τον προϋπολογισμό του 2026, προσφεύγοντας σε συνταγματικές διαδικασίες έκτακτης ανάγκης που παρέκαμψαν την ψηφοφορία στη Βουλή.
Η πολιτική ορατότητα παραμένει σχεδόν μηδενική ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου Μαΐου. Η Μαρίν Λεπέν, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, δεσμεύεται για ταχεία μείωση του ελλείμματος στο 3% εντός 18 μηνών, αλλά παράλληλα απαιτεί από την ΕΚΤ να χρηματοδοτήσει φθηνά το γαλλικό χρέος.
Από την άλλη πλευρά, ο ηγέτης της ριζοσπαστικής αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν προτείνει το πάγωμα ή τη διαγραφή των ομολόγων που κατέχουν οι κεντρικές τράπεζες. Οι δύο πολιτικοί ηγέτες, δηλαδή, έχουν πολιτικές θέσεις που οι αναλυτές προειδοποιούν ότι δεν μπορούν να γίνουν δεκτές από την ΕΚΤ.
Στο εκρηκτικό αυτό σκηνικό προστίθεται η κοινωνική αναταραχή. Οι φοιτητικές και μαθητικές κινητοποιήσεις συμπληρώνουν την τρίτη εβδομάδα τους. Αν και την Τετάρτη σημειώθηκε πρόσκαιρη ύφεση στις διαδηλώσεις, τα συνδικάτα ετοιμάζονται για δυναμική επανεκκίνηση. Ο πρωθυπουργός Λεκορνί δήλωσε ότι θα αξιοποιήσει την ανάπαυλα για να ανοίξει διάλογο με τους μαθητές, όμως η κοινωνική αναταραχή δημιουργεί πρόσθετη δυσκολία στην έγκριση ενός προϋπολογισμού αρκετά σκληρής λιτότητας.
Το «όχι» της ΕΚΤ
Την ίδια στιγμή, οι ελπίδες του Παρισιού για μια σανίδα σωτηρίας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαλύονται. Ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, Εμανουέλ Μουλέν, ξεκαθάρισε σε συνέντευξή του στο ραδιόφωνο France Inter ότι η κατάσταση στην αγορά ομολόγων, αν και σοβαρή, δεν δικαιολογεί παρέμβαση της κεντρικής τράπεζας.
«Η ΕΚΤ», τόνισε, «δεν υπάρχει για να λύνει τα δημοσιονομικά προβλήματα των κρατών. Υπάρχει για να καταπολεμά τον πληθωρισμό και να τον διατηρεί γύρω στο 2%. Συνεπώς, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για παρέμβαση».
Ο Μουλέν βρέθηκε στο επίκεντρο σφοδρής πολιτικής επίθεσης από τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, ο οποίος τον απείλησε με δίωξη για «προδοσία» σε περίπτωση εκλογικής νίκης της αριστεράς, κατηγορώντας τον ότι ενθαρρύνει τη διεθνή κερδοσκοπία. Ο κεντρικός τραπεζίτης απάντησε με αναφορές στον Τραμπ: «Μέχρι σήμερα, γνώριζα μόνο μία χώρα όπου προσπαθούσαν να εκφοβίσουν έναν κεντρικό τραπεζίτη, και αυτή ήταν η Αμερική του Τραμπ με τον Τζερόμ Πάουελ. Αρνούμαι να εκφοβιστώ».
Αν και η ΕΚΤ διαθέτει το εργαλείο TPI (Transmission Protection Instrument) για την αποτροπή αδικαιολόγητων αναταράξεων στις αγορές ομολόγων, οι κανόνες ενεργοποίησής του απαιτούν αυστηρή συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες -κριτήριο από το οποίο η Γαλλία απέχει παρασάγγας. Ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ, ο οποίος μεταβαίνει στο Λονδίνο για επαφές με διεθνείς επενδυτές, προσπαθεί να κατευνάσει τις ανησυχίες, υποστηρίζοντας ότι η χώρα απέχει πολύ από το να χρειάζεται διάσωση, όμως οι επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί.
Αυστηρό μήνυμα του ΔΝΤ: «Βάλτε τάξη στα του οίκου σας»
Την ίδια στιγμή, η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση στη Γαλλία, μιλώντας στο CNBC από τη Σιγκαπούρη. Περιέγραψε τη Γαλλία ως μια χώρα παγιδευμένη στις συνέπειες διαδοχικών δανειακών κρίσεων: «Αυτό που βλέπουμε στη Γαλλία είναι η συνέπεια του δανεισμού μετά από σοκ, επί σοκ, επί σοκ -ένα ανέβασμα σε μια σκάλα που δεν οδηγεί στον παράδεισο. Το μήνυμά μου είναι ξεκάθαρο: βάλτε τάξη στα του οίκου σας».
Η επικεφαλής του Ταμείου σημείωσε ότι οι κοινωνικές αντιδράσεις κάνουν τη δημοσιονομική προσαρμογή εξαιρετικά δύσκολη, καθώς οι πολίτες μετά την πανδημία συνήθισαν να περιμένουν τη διάσωση από το κράτος. Παρότι αναγνώρισε ότι η ευρωζώνη διαθέτει ισχυρότερους θεσμικούς μηχανισμούς προστασίας σε σχέση με το 2010-2012, υπογράμμισε ότι τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη έχουν μεταβληθεί δραματικά: ο πληθωρισμός παραμένει πιεστικός, τα επιτόκια είναι υψηλά και τα περιθώρια ανοχής των αγορών έχουν εξαντληθεί.
Το φάσμα της μετάδοσης στην Ευρωζώνη
Η γαλλική κρίση δεν περιορίζεται εντός συνόρων, αλλά απειλεί να αναζωπυρώσει τον κίνδυνο μετάδοσης σε όλη τη Γηραιά Ήπειρο. Στην Ιταλία, παρά την πρωτοφανή πολιτική σταθερότητα της κυβέρνησης Μελόνι και τα βελτιωμένα οικονομικά μεγέθη, το χρέος παραμένει στο 139% του ΑΕΠ, καθιστώντας τη Ρώμη άκρως ευάλωτη στην άνοδο του συνολικού ευρωπαϊκού κόστους δανεισμού.
Πέραν του πυρήνα, στην περιφέρεια και εκτός ευρωζώνης, οι κραδασμοί πολλαπλασιάζονται:
- Στην Ισπανία, παρά τα ικανοποιητικά ποσοστά ανάπτυξης, το διαρθρωτικό έλλειμμα δεν υποχωρεί, ενώ η πολιτική αστάθεια οδήγησε τον Πέδρο Σάντσεθ σε νέες πρόωρες κάλπες.
- Στην Τσεχία, η δημοσιονομική εκτροπή και η αύξηση του ελλείμματος στο 3,5% του ΑΕΠ εκτόξευσαν τις αποδόσεις των ομολόγων σε υψηλά τριετίας.
- Στη Ρουμανία, το παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο και η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης εκτίναξαν το κόστος δανεισμού στο 7,3%.
Σε αυτό το απειλητικό σκηνικό στην ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων, η Ελλάδα έχει αποφύγει ως τώρα επιθέσεις στα ομόλογα της χώρας, καθώς η δημοσιονομική σταθερότητα δεν αμφισβητείται. Το spread των ελληνικών ομολόγων έναντι των γερμανικών 10ετών έχει μεν ανεβεί στις 100 μονάδες βάσης, αλλά παραμένει 37 μ.β. χαμηλότερο από το αντίστοιχο των γαλλικών τίτλων και 15 μ.β. χαμηλότερο από το αντίστοιχο spread των ιταλικών τίτλων.
Αναλυτές προειδοποιούν, πάντως, ότι η χώρα μπορεί να βρεθεί και πάλι στο στόχαστρο αν οι εκλογές του 2027 προκαλέσουν πολιτική αστάθεια.