Αγορές

Πετρέλαιο: Ανάμεσα στον γεωπολιτικό κίνδυνο και το παγκόσμιο πλεόνασμα


Σε ένα δύσκολο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον κινείται η διεθνής αγορά πετρελαίου, με τις τιμές να ισορροπούν ανάμεσα στις απειλές για νέες διαταραχές στην ενεργειακή τροφοδοσία της Μέσης Ανατολής και στις αυξανόμενες προσδοκίες για δημιουργία παγκόσμιου πλεονάσματος προσφοράς.

Παρά την αναζωπύρωση των ανησυχιών για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, το πετρέλαιο κατέγραψε την τρίτη διαδοχική εβδομαδιαία πτώση του, καθώς η αποκατάσταση των εξαγωγικών ροών από τον Περσικό Κόλπο περιόρισε τις πιέσεις στην προσφορά.

Στην τελευταία συνεδρίαση της Παρασκευής 20 Νοεμβρίου, το Brent ενισχύθηκε κατά 0,64%, ή 59 σεντς, κλείνοντας στα 92,57 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό αργό WTI σημείωσε άνοδο 0,93%, ή 77 σεντς, και διαμορφώθηκε στα 83,98 δολάρια.

Ωστόσο, η ημερήσια ανάκαμψη δεν άλλαξε τη συνολική εικόνα της εβδομάδας. Το Brent υποχώρησε κατά 3,41%, χάνοντας 3,27 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το WTI κατέγραψε μεγαλύτερες απώλειες, της τάξης του 5,17%, με πτώση 4,58 δολαρίων. Πρόκειται για την τρίτη συνεχόμενη εβδομάδα υποχώρησης των δύο βασικών διεθνών δεικτών αναφοράς, καθώς οι επενδυτές αποτιμούν πλέον περισσότερο τον κίνδυνο υπερπροσφοράς παρά τις γεωπολιτικές απειλές.

Η Μέση Ανατολή παραμένει η μεγαλύτερη εστία κινδύνου

Η γεωπολιτική διάσταση εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα αβεβαιότητας για την ενεργειακή αγορά. Η πολεμική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν διατηρεί υψηλό τον κίνδυνο νέων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές και εμπορικά πλοία, ενώ η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών μεταφοράς πετρελαίου βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο.

Νέες ανησυχίες προκάλεσαν οι απειλές των Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι κάλεσαν εργαζομένους και ναυτιλιακές εταιρείες να απομακρυνθούν από λιμάνια της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα. Η οργάνωση προειδοποίησε ότι ενδέχεται να στοχοποιήσει λιμενικές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων και το λιμάνι της Τζέντα, εάν η συμμαχία υπό τη Σαουδική Αραβία προχωρήσει σε επιθέσεις κατά του λιμανιού Χοντέιντα στην Υεμένη.

Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν ότι δύο πετρελαιοφόρα προσέκρουσαν σε ναυτικές νάρκες στα Στενά του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι τα πλοία τυλίχθηκαν στις φλόγες. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τους φόβους για νέα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της λειτουργίας τους θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην προσφορά, με άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς τιμές, στο κόστος μεταφοράς και τελικά στον πληθωρισμό.

Το πλεόνασμα προσφοράς συγκρατεί τις τιμές

Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, ο βασικός λόγος που οι τιμές του πετρελαίου εξακολουθούν να υποχωρούν είναι η βελτίωση της εικόνας στην πλευρά της προσφοράς.

Οι αποστολές αργού μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν επανέλθει κοντά στα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την πολεμική κλιμάκωση, περιορίζοντας τις ανησυχίες για μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση. Η ανάκαμψη των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την αύξηση των αποθεμάτων και τις εκτιμήσεις για μεγαλύτερη παραγωγή σε διεθνές επίπεδο, ενισχύει το σενάριο δημιουργίας πλεονάσματος στην αγορά.

Αυτό εξηγεί και την αντίφαση που παρατηρείται τις τελευταίες εβδομάδες: ενώ οι απειλές για την ασφάλεια των δεξαμενόπλοιων εντείνονται, οι τιμές του πετρελαίου ακολουθούν πτωτική πορεία. Οι αγορές δεν αποτιμούν μόνο τον κίνδυνο μιας πιθανής διακοπής της τροφοδοσίας, αλλά και την πραγματική δυνατότητα των παραγωγών να διατηρήσουν υψηλές εξαγωγές.

Η ισορροπία αυτή παραμένει εύθραυστη. Μια νέα σοβαρή επίθεση σε ενεργειακές εγκαταστάσεις ή μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα τα δεδομένα.

Στο επίκεντρο η συνεδρίαση του OPEC+ στις 29 Νοεμβρίου

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά πλέον η προγραμματισμένη συνεδρίαση των υπουργών του OPEC+ στις 29 Νοεμβρίου, κατά την οποία αναμένεται να καθοριστεί η πολιτική παραγωγής του οργανισμού για το 2027.

Οι αποφάσεις του OPEC+ θα αποτελέσουν κρίσιμο παράγοντα για την πορεία της αγοράς, καθώς τα μέλη του καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης των εσόδων τους και στον κίνδυνο να δημιουργηθεί υπερβολική προσφορά που θα πιέσει περαιτέρω τις τιμές.

Στο ίδιο πλαίσιο, η αγορά παρακολουθεί τις εξελίξεις στην παραγωγή της Ρωσίας. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει κατά 45% τον όγκο επεξεργασίας αργού πετρελαίου από τα τέλη Οκτωβρίου, εξέλιξη που ενδέχεται να επηρεάσει και την παραγωγή της χώρας.

Η ρωσική παράμετρος προσθέτει ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας, καθώς οι ενεργειακές υποδομές της χώρας βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση, την ώρα που οι διεθνείς αγορές προσπαθούν να αποτιμήσουν τη μελλοντική διαθεσιμότητα πετρελαίου.

Το ενεργειακό κόστος και οι επιπτώσεις στην οικονομία

Για την παγκόσμια οικονομία, η πορεία του πετρελαίου αποτελεί κρίσιμο παράγοντα τόσο για τον πληθωρισμό όσο και για το κόστος παραγωγής και μεταφορών. Μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις, περιορίζοντας τα περιθώρια κινήσεων των κεντρικών τραπεζών και επιβαρύνοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Αντίθετα, η διατήρηση των τιμών σε χαμηλότερα επίπεδα θα μπορούσε να λειτουργήσει ανακουφιστικά για τις εισαγωγικές οικονομίες, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, η οποία παραμένει ευάλωτη στις ενεργειακές διακυμάνσεις.

Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι απαραίτητα καθησυχαστική. Ακόμη και με τις τιμές να υποχωρούν, το Brent παραμένει σημαντικά υψηλότερα από τα επίπεδα του προηγούμενου έτους. Με βάση τις τιμές κλεισίματος της 20ής Νοεμβρίου, η ετήσια άνοδος του Brent διαμορφώνεται στο 45,4% και του WTI στο 41,2%.

Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για τη διαμόρφωση των ενεργειακών ισορροπιών. Η συνεδρίαση του OPEC+ στις 29 Νοεμβρίου, η εξέλιξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και η πορεία των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο θα καθορίσουν εάν η αγορά θα συνεχίσει να κινείται υπό την πίεση της υπερπροσφοράς ή εάν ένας νέος γεωπολιτικός κλονισμός θα οδηγήσει σε απότομη ανατροπή της πτωτικής τάσης.

Διαβαστε επισης